AKUT DEĞİL,NAKİT SORUNU

Aylardır yazıp,konuştuk hatta tartıştık.Neyi mi? Doğaldır ki dünya finasal piyasalarındaki durumu. Hatırlayacağınız üzere geçmişte bu köşede yazdığım bir makalede,ekonomi veya finansal piyasalarda köklü olabilecek değişikliklerin aniden gerçekleşemiyeceğini dile getirmiştim. Tıpkı grip gibi! Normal şartlarda dünden bugüne grip olma şansınız çok azdır. Ancak virüsün sizin vücudunuza girip belli bir kuluçka dönemi geçirmesi gibi, ekonomik virüslerinde sizin(veya finansal piyasaların içine girmesi) bünyenize girmesi ve sanunma sisteminizinde zayıf anını bulması gereklidir. Doğaldır ki bu süreç zaman alıcıdır.Ve her virüs her zaman sizi hasta etmeyebilir.(bağışık iseniz) ABD de başlayan tutulu satış(mortgage) piyasasına ait kredi krizinin büyüklüğü ve yoğunluğu yeni yeni anlaşılarak bu durumun etkileri daha derinden fark edilmeye başlandı.Bu olayların reel sektöre yansıması,karlılıkların düşmesi pek çok fon ve bankanın bu kredilerden zarar yazması,hisse değerliliklerini olumsuz yönde etkileyerek,borsa ve para piyasalarında dengesizliklere yol açtı.(açmaya da devam edeceğe benzemektedir.) Öte yandan kredilerin geri dönmeme riskiyle birlikte,başta ABD ekonomisindeki makro ekonomik dengesizliklerin artması ve bunu önlemek için yalnızca faiz ağırlıklı bir silahının kullanılması endişeleri daha da artırmaktadır. Küreselleşme ile birlikte başta AB ve Uzakdoğu ülkelerinde de hissedilen bu makro olumsuzluklar,üstü örtülmeye(veya unutulan) çalışılan tersliklerin de Görülmesine neden olacağı aşikardır. 2002’den beri dünya finansal piyasalarında görülen yaz havasıda yerini doygunluğa bırakmasıyla, ters gelişmelerin daha sert hissedilmesi kaçınılmaz görülmektedir. Ama asıl kıyamet uluslararası geçerliliği olan,Dolar,Yen,Euro hatta Yuan değerliliği konusunda kopmaktadır.Bu dengelerin yerine oturabilmesi zaman alacaktır.Özellikle dolara bağlı yen ve euro değerliliği yakından takip edilmelidir.(Aman YTL/Dolar ve YTL/Euro değişimlerinde gözden kaçırmayın!) Emita fiyatlarına gelince,özellikle petrol,altın,değerli madenler ve buğday fiyatlaındaki artışın arkasında ise,likiditenin kendine güvenli liman araması yanında,doların değer kaybetmesi ile göreceli ucuzlayan fiyatların,dolar cinsinden değerini koruma çabasıda yatmaktadır.Doğaldır ki spekülatif motiflerde bunu desteklemektedir. Dolar bolluğu ve likidite artışı,eskiye oranla daha temkinli sürebileceğinden gelişen finansal piyasalar, 2008 de ‘2002-2006’ aralığını arayabilirler. Dolardan gerek rezerv para,gerek likidite amaçlı uzaklaşmaya çalışan fon sahipleri,belirsizliklerin artışıyla birlikte(bir paradoks gibi) ABD hazine kağıtlarına da yönelmektedir.Yani ucuzlayan dolar,ABD hazine kağıtlarının fiyatlarını artırmaktadır.

Yukarıda belirittiğim ve daha önceleri detayıyla açıkladığım gelişmelerin bu noktaya gelebileceği tahmin edememek (ki bazı ülke ve finansal kuruluşların hiç bir olumsuz gelişme olmayacakmış gibi hareket etmiş olmaları),virüslerin kuluçkada uzun kalması veya ‘aşırı iyimserlikle’ açıklanabilir. Sanki bu olaylar yeni oluyormuş gibi,oldukça miyop bakış açısı ile çözüm telaşına girmektedirler. Buna kısaca finansal piyalardaki ‘akut olmayan terslik’ sendromu ismini verebiliriz.