Bir gecede devrialem

DVD’leri yeni çıkan “Son Gece” ve “Aslı Gibidir”, sinemada ‘belli zaman dilimine sıkışma’ duygusunun son örnekleri. Peki sözünü ettiğimiz iki film, bu zor durumun altından ne ölçüde kalkabiliyorlar?

keremakca@haberturk.com

Temeli “Gece”ye (“La Notte”, 1961) mi “Oyunun Kuralı”na (“La Regle du Jeu”, 1938) mı uzanır bilinmez, ancak bir ilişkiyi belli bir süreç içinde çözmeye çalışan filmler bir hayli arttı son yıllarda. “Gün Doğmadan” (“Before Sunrise”, 1994) mı demezsiniz, “Cuma Akşamı” (“Vendredi Soir”, 2002) mı, “Paris’te 2 Gün” (“2 Days in Paris”, 2007) mü, yoksa “Romantikler” (“The Romantics”, 2010) mi... Bunların sayısı saymakla bitmez. Bizim konumuz olan “Son Gece” (“Last Night”) ve “Aslı Gibidir” (“Le Copie Conforme”) de işte tam olarak bu alandan seslenen filmler.

Kısa süreye odaklanmak doğrudan ‘teatral’ olma riski getirir

Belki birbirinden farklı omurgalara sahip bunlar. Ancak bilmeyenler için hatırlatalım. Massy Tadjedin imzalı “Son Gece”, bir karı-kocanın birbirini farklı şehirlerde aldatma arifesindeki yaşadıklarını ele alıyor. Filmin başrollerinde Sam Worthington, Keira Knightley, Eva Mendes ve Guillaume Canet var. Sadakat, bağlılık, ahlak, güven gibi soruları evlilik çevresinde incelemesiyle bir dramatik duruşu olduğu da söylenebilir.

“Aslı Gibidir” ise bitmeye yüz tutmuş bir evliliğin iki bireyinin Tuscana arka planlı diyaloglarına odaklanıyor. Abbas Kiarostami imzalı bir eser. Aslında ilk bakışta hemen anlayabilirsiniz, her iki film de oyuncu ve diyalog odaklı yürüyor. Bu durum da onları biraz tiyatro etkili Fransız Şiirsel Gerçekçiliği arka planına hapsediyor doğrusunu söylemek gerekirse.

Scorsese, Kurosawa veya Varda olmak kolay değil

Bu durum “Daha Yaklaş”ta (“Closer”, 2004) da geçerliyken aslında zeki bir yönetmenin çözebileceği bir açmaz. Örneğin Martin Scorsese’nin “Geç Saatler”de (“After Hours”, 1985) kara komedi konseptinde bulduğu çözümleri biliyoruz. Zira orada karakter, olay örgüsü ve tesadüflerle izlediği dramatik yapıdır bu durumu kurtaran.

Ancak burada Kiarostami gibi ‘sanat sinemasına hakim’ ve Tadjedin gibi acemi bir isim yönetmenlik koltuğunda oturunca sadece bu noktada tıkanmış birer ürün çıkıyor ister istemez. ‘Balık baştan kokar’ misali mi desek pek emin değiliz.

Kısa süreye odaklanınca nasıl film çekilmez?

Ancak sinemada ‘kısa süre’yi idare etme becerisi denince hemen aklımıza “5’den 7’ye Cléo” (“Cléo de 5 a 7”, 1962) veya “Ikiru” (1952) gibi ‘ölüm arifesinde yaşamlar’ filmleri ya da “Tam Zamanında” (“Nick of Time”, 1997) gibi kısıtlı süreye sıkışan tansiyonu yüksek aksiyon filmleri geliyor aklımıza nedense.

Onların da Agnes Varda, Akira Kurosawa gibi yönetmenlik gücü yüksek isimlerle başarıya ulaştığı kesin. Ancak “Son Gece” ve “Aslı Gibidir”in yapamadığı bu ‘tek zaman dilimi’ne sıkışmış evlilik döküntülerini yabancılaşmış atmosferlerle günümüze uygun hale getirememesi esasen. Kurgucuların; Binoche’un veya diğer oyuncuların ağzına bakmakla sınırlı kalması elbette ana sebeplerden biri.

Bu durum da gayet tabii akıcı anlatım, bozucu teknikler veya daha nicesiyle çözülebilir. Ancak “Son Gece” ve “Aslı Gibidir” ve elbette “Romantikler”, “Gün Doğmadan” ve “Paris’te 2 Gün” de bu konuda acemi yönetmenlerin yaklaşımlarını sunuyorlar. Sinemada ‘kısa süreye odaklanan filmler nasıl çekilmez?’ sorusunun cevabını almak için izlemek şart. Orta plan, diyalog, oyuncu yönetimi ve onların sonucunda gelen teatrallik. Kimi kökleri geçmişe dayanan yönetmenlerin belli bir süre sonra düştükleri açmazlar gibi...

Kerem Akça’nın Önerdiği 15 DVD:

1-İki Sevgili (John & Mary)

2-Fellini’den Casanova (Fellini’s Casanova)

3-Kaybedenler Kulübü

4-Benim Adım Aşk (I Am Love)

5-Güzel Günler (All Good Things)

6-Kusursuz Kurban (I Am You)

7-Kağıt

8-Yeşil Yaban Arısı (The Green Hornet)

9-Öteki Dünya (Hereafter)

10-Kuzeyin Derinliklerinde (Far North)

11-En İyisi (The Greatest)

12-Ölülerin Kurtuluşu (Survival of the Dead)

13-Arabulucu (Middle Men)

14-Burlesque

15-Hayatım Yalan (Just Go with It)

Not: Liste, son 2 ayda çıkan DVD’lerden oluşturulmuştur. Her hafta güncellenecektir.