Ekonomik krizin yeni can simidi sanat
Geleneksel yatırım araçları yerini, tutku yatırımlarına yani sanata bırakıyor. Üstelik bunun için yerinizden kalkmanıza bile gerek yok; dünyaca ünlü müzayedeler online olarak elinizin altında...
Deniz ÇAĞLAR/ HABERTÜRK PAZAR
Her yıl merakla beklenen 2015 TEFAF Sanat Pazarı Raporu’na göre dijital ortamda gerçekleşen satışlar 51 milyar dolarlık sanat piyasasının yüzde 20’sini oluşturuyor.
Borsa, döviz, altın, gayrimenkul, hisse senedi, fon... Geleneksel varlıklar artık yerini tutku yatırımlarına bırakıyor. Dünyadaki ekonomik istikrarsızlık, alternatif yatırım araçlarına eğilimi her geçen gün artırıyor. Varlık yönetimi uzmanları ve bankalar sık sık portföyleri çeşitlendirmenin önemine dikkat çekiyor; yatırımcılara en az yüzde 2, firma ve kurumlara ise varlıklarının yüzde 5 ila 8’i oranında alternatif yatırımlara yer vermeleri öneriliyor.
Kısa sürede paraya çevrilmeleri zor, fakat sabit varlıklar her zaman ‘güvenli liman’ olarak tercih ediliyor. Peki nedir bu alternatif yatırım araçları? Bir diğer adıyla ‘tutku yatırımları’? Tutku yatırımları; klasik arabalar, sanat eserleri, değerli şaraplar, mücevher, saatler, kitap, halı, eski paralar, nadir pullar, müzik aletleri, tarihe geçmiş spor ve benzeri etkinliklerin hatıra eşyalarını kapsayabilir.
İmrenilen bu hazineler, artık yalnızca nostaljik ve duygusal bağ sonucu biriktirilmiyor: Tümü tıpkı hisse senetleri gibi kârlılık ve risk ışığında değerlendiriliyor. Aralarında en çok talep gören ise sanat. Devam eden borç krizine rağmen, Avrupa bankaları Deutsche Bank ve UBS, sanat fuarlarının ana sponsorluğunu üstlenmekten yıllardır vazgeçmiyor, Citi Bank 20 yıldan uzun süredir sanat eseri karşılığı kredi veriyor.
Tüm bu gelişmelerde sanatın 20. yüzyılın başlarında estetik bir unsur olmaktan çıkıp hayatla buluşması adına popüler kültür altına girmiş olmasının etkisi büyük; çünkü popüler kültür tamamen tüketim toplumunu hedef alıyor. Dünyaca ünlü İngiliz müzayede evi Christie’s’in satış rekorları da bunun en büyük ispatı.
Müzayede evi, geçtiğimiz yılın son çeyreğinde gerçekleşen 3 gün süreli açık artırmada 1 milyar dolarlık satış yaptı. Christie’s bu hafta bir ilke daha imza atıyor. 25 Şubat itibarıyla ‘Christie’s First Open’ adı altında alternatif yatırım araçları alanında online müzayedeler başlatan Christie’s, tüm dünyadan koleksiyonerleri çevrimiçi rekabete davet ediyor.
TÜRKİYE’DE 20 KAT BÜYÜDÜ
Türkiye’de de durum farklı değil. Belirsizliğin hâkim olduğu tüm finansal piyasalarda olduğu gibi ülkemizde de alternatif yatırımlara ilgi giderek artıyor. Ülkemizde sanat en çok tercih edilen çeşitlendirme stratejisi olarak talep görürken son yıllarda sayısı giderek artan online satış platformları ve müzayedeler, yeni kategoriler dikkat çekiyor.
İlk olarak 2008’de Beyaz Müzayede tarafından çağdaş sanat alanında gerçekleştirilen online müzayede bugün birçok alanda ilgi görüyor. Portakal Müzayede Evi mobilya, porselen, tekstil ve madenleri alıcıyla buluştururken, Artam Online klasik arabalar, şarap, değerli kitaplar ve kol saatlerine yer veriyor.
Değerli kitaplar müzayedelerinde Türkiye ve İstanbul üzerine seyahatnameler, Batılı araştırmacılar tarafından yazılmış Osmanlı hakkında kitaplar, 15. yüzyıldan kalma haritalar, Avrupa ve Osmanlı matbaacılığının ilk örnekleri, Mustafa Kemal Atatürk imzalı fotoğraflar, kendi el yazısı imzalı belgeler yer alabiliyor.
En sık ve düzenli gerçekleşen müzayedeler ise Osmanlı eserleri, hat sanatı, Türk çağdaş sanatı alanlarında. Türkiye’de sanat pazarının son 10 yılda 20 kat büyüdüğünü göz önünde bulundurursak sürpriz değil.
CHRİSTİE'S' İN ONLİNE MÜZAYEDELERİ
KOL SAATLERİ MÜZAYEDESİ
Patek Philippe, Richard Mille, Louis Audemars, Rolex ve Audemars Piguet gibi dünyanın önde gelen markalarının en değerli modelleri satışa sunuluyor. Açık artırmanın gözdesi ise tahmini satış fiyatının 130 bin-230 bin dolar arasında olması beklenen, geçtiğimiz yıla ait Patek Philippe özel üretim kol saati.
MÜCEVHER VE DEĞERLİ TAŞLAR
Harry Winston, David Webb, Van Cleef & Arpels ve Graff Diamonds gibi dünyanın önde gelen mücevher markalarının sınırlı sayıda üretilen parçaları ve ender rastlanan kesim, renk ve büyüklükteki değerli taşlar alıcı buluyor.
DEĞERLİ ŞARAPLAR MÜZAYEDESİ
15-29 Mart tarihleri arasında gerçekleşecek açık artırmada özel koleksiyonlara ait 5 bin şişe sınırlı üretim ve vintage şarap satışa sunuluyor. Şişeler tek ya da 6-12-24’lü setler halinde satılıyor.
MODERN VE ÇAĞDAŞ SANAT MÜZAYEDESİ
Amerikalı sanayici ve koleksiyoner Mary ve Roy Cullen çiftinin koleksiyonu satışa sunuluyor. Ağırlıklı olarak Latin Amerikalı sanatçılara ait eserlerden oluşan koleksiyonda Alexander Calder, Andy Warhol, H.C. Westermann gibi önemli sanatçıların eserleri de yer alıyor. Satıştan elde edilen gelirin bir kısmı Dana Farber Kanser Enstitüsü’ne bağışlanacak.
HALI VE KİLİM MÜZAYEDESİ
15-24 Mart tarihleri arasında gerçekleşecek açık artırmada 19. yüzyıldan kalma ipek İran halıları, 20. yüzyıl Marakeş halıları ve ülkemizde Konya’nın Karapınar bölgesinde dokunan Tülü kilimleri alıcı bulacak. Fiyat ortalaması 6 bin dolar.
SİYAH DERİ CEKET MÜZAEYDESİ
Bu hafta dikkat çeken açık artırmalardan bir diğeri de New York’un meşhur mağazalarından Barneys sponsorluğunda, Manhattan Downtown’da yeni açılan mağazası şerefine gerçekleşiyor.
Christie’s Siyah Deri Ceket Müzayedesi adı altında gerçekleşen açık artırmada dünyanın önde gelen 23 farklı moda tasarımcısının tasarladığı siyah deri ceketler satışa sunuluyor. Tasarımcıların arasında Azzedine Alaïa, Joseph Altuzarra, Helmut Lang, Isabel Marant, Givenchy by Riccardo Tisci ve Alexander Wang bulunuyor.
Müzayededen elde edilen gelir yetişmekte olan genç sanatçılara destek vermek üzere kâr amacı gütmeyen kurumlara bağışlanacak.Bu hafta dikkat çeken açık artırmalardan bir diğeri de New York’un meşhur mağazalarından Barneys sponsorluğunda, Manhattan Downtown’da yeni açılan mağazası şerefine gerçekleşiyor.
Christie’s Siyah Deri Ceket Müzayedesi adı altında gerçekleşen açık artırmada dünyanın önde gelen 23 farklı moda tasarımcısının tasarladığı siyah deri ceketler satışa sunuluyor. Tasarımcıların arasında Azzedine Alaïa, Joseph Altuzarra, Helmut Lang, Isabel Marant, Givenchy by Riccardo Tisci ve Alexander Wang bulunuyor.
Müzayededen elde edilen gelir yetişmekte olan genç sanatçılara destek vermek üzere kâr amacı gütmeyen kurumlara bağışlanacak.