Telkinle değirmen dönmedi, dövize neşter geldi!
Geçen hafta Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı'nın yaptığı, "Döviz açık pozisyonlara dikkat" uyarısının ardından bütün gözler özel sektörün döviz borçlarına çevrilmişti ki, bugün Merkez uyarının ardından reel hamlesini de yaptı ve 1.80' e gözünü dikmiş olan dolar talebine neşterle ufak bir çizik attı.
Dövizdeki yükselişle biraz umutlanmaya başlayan ihracatçıyı belki biraz üzecek bir hamleydi bu ama piyasa uzmanlarına ve ekonomistlere bakarsanız ölümcül bir yaraya tam zamanında vurulmuş bir neşter aslında.
Neden mi?
Bugün konuştuğum uzmanların hepsinin kanaati aynı. İçeride anlamsız bir dolarizasyon durumu sözkonusuydu bir süredir. Kriz korkusu birazcık artınca bütün paranın dolara ve Euro'ya kayarak TL karşısında müthiş bir balon yaratılmasından ibaret spkeülasyonla karşı karşıyaydık. Yeni hiçbir durumun olmadığı bir ekonomide dolara ve Euro'ya bu kadar anlamsız bir talep gerçekten saçmaydı ve Merkez Bankası gereğini yaparak hem günlük 30 milyon dolarlık döviz alım ihalelerini kesti. Hem de 1 yıldan uzun vadeli döviz mevduatlarında likiditeyi artıracak bir zorunlu karşılık silahı çekti.
Bu hamlenin etkilerine gelmeden önce neden dolar ve Euro'daki talebin anlamsız ve tehlikeli olduğu noktasına bir bakmak gerekiyor.
Bir defa dolar hâlâ borçlanma tavanını artırma kararını alamamış olan ve artırsa bile Ata Yatırım Başekonomisti Nurhan Toğuç'a göre kredi notunun düşürülmesinden kurtulamayacak olan ABD ekonomisini temsil ediyor. Yani zor durumda olan bir ekonominin para birimi.
Euro ise bir üyesi kesinkes artık batmış olan ve diğer birçok üyesinin de kurbanlık koyun gibi sırasını beklediği Avrupa'yı temsil ediyor.
Böyle bir durumda kim hangi akla hizmet, kriz gelecek varsayımıyla, krizin göbeğindeki ülkelerin parasına yatırım yapar ve TL'den kaçar anlamak mümkün değil. Tamam TL'de getiriler düştü. Tamam altının daha ne kadar rekor kıracağı muamma. Fakat artık Türk halkının da birşeyi çok iyi anlaması gerekiyor. Düşük enflasyon ortamında düşük faiz getirilerine alışamıyoruz diye krizin ortasına paraşütle (dolar ve Euro) atlamak, Türkiye'yi de aynı bataklığın ortasına sürüklüyordu. Yani dışarıdaki kanser virüsü "sadece kronik bir virütik enfeksiyonu (cari açık) olan" Türkiye'ye kanser virüsünü hızla enjekte ediyordu.
Sonuçta patron çıktı ve herkese bir "Kendinize gelin arkadaşlar" dedi.
Elbette alınan bu önlemin kısa vadeli olacağını unutmamak gerek. O cari açık orada durdukça normalleştirilmiş bir dolar zaten gün ve gün fakat biraz daha mantıklı şekilde değer kazanacak dolardır. Zaten bugünkü ilk şokun arından dövizde birkaç spekülatif yukarı atağı tekrar görebiliriz. Ardından piyasa olağan tansiyonunu yeniden bulacaktır.
Şimdi geriye bir başka hamle, yani TL'deki hamle kalıyor. Ekonomi yönetiminin çıkarak telkinle veya kriz korkusu yayarak "az tükettiremeyeceğini" ve böyle bir çabanın ne kadar tehlikeli bir oyun olduğunu geçen hafta sanırım hepimiz anladık.
Merkez Bankası'nın faiz dışı politikaların etkisinin çok fazla olmadığını ve piyasaya suni moral pompalamaya çalışmasının sadece kaçınılmazı geciktireceğini artık birçok kişi görüyor. Dolar ve Euro'da yaşanan hareketin ardından hemen uyarısını ve müdahalesini yapsa da Merkez de bugün yaşananlardan bence dersini aldı.
Siz istediğiniz kadar faizleri artırmayacağım, faiz artırmadan tüketimi kısacağım deyin. Piyasa kredi faizini de mevduat faizini de çoktan artırdı. Yani artık Merkez'in mevcut faiz göstergesi piyasa için anlamsız bir kadrandan başka birşey değil. Araba Merkez'in gösterdiği kadrandan daha fazla hız yapıyor.
Bu durumda Merkez'in gösterge faizin karizmasını kurtaracak bir hamle yapması ve faizlerde sembolik de olsa bir artış gerçekleştirmesi artık en azından beni şaşırtmayacak. Yoksa artık yatırımcı için gösterge faiz Merkez'inki değil daha reel tabanı olan piyasa faizi olacak. Ya da Merkez'in bankaların piyasa faizlerini daha aşağıya çekmesini sağlayacak bir başka hamle yapması gerekiyor.
Asıl sorun şu ki, eğer Merkez faizi artırırsa buna sıfır faiz isteyen Başbakan'ın ne tepki vereceği.