İran savaşı nasıl sona erecek? CFR savaşın üç olası sonucunu değerlendirdi

ABD merkezli düşünce kuruluşu Council on Foreign Relations'ın (CFR) yayımladığı son analize göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşını sonlandırmak için önünde üç olası senaryo bulunuyor.

Raporda ilk seçenek, askeri baskıyı artırarak İran'ı yıpratmak olarak sıralanıyor. Analizde, Trump'ın bu seçeneği ciddi şekilde değerlendirdiği belirtilirken, geçen hafta yaptığı açıklamada yüksek yoğunluklu saldırıları yeniden başlatma ihtimalini gündeme getirdiği hatırlatıldı. Trump'ın, "İran henüz yeterince acı çekmedi" sözlerine atıfta bulunulan analizde, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun dile getirdiği, en küçük saldırıya dahi yıkıcı karşılık verilmesini öngören "göze karşılık kafa" stratejisinin de masada olduğu ifade edildi.

Analizde, bu senaryonun hayata geçirilmesi halinde ABD'nin, İran ekonomisini ve toplumsal direncini zayıflatmak amacıyla petrol ve doğalgaz tesisleri, enerji santralleri, ulaşım altyapısı ve tuzdan arındırma tesisleri gibi kritik altyapıları hedef alabileceği belirtildi.

Ancak CFR, böyle bir stratejinin İran'da ciddi bir insani krize yol açabileceği, ABD'nin uluslararası alandaki ahlaki itibarını zedeleyebileceği ve buna rağmen İran yönetiminin teslim olacağını garanti etmediği uyarısında bulundu. Ayrıca bu senaryonun, Körfez ülkelerindeki enerji tesisleri, altyapı, sivil yerleşimler ve tuzdan arındırma tesislerini İran'ın olası misillemelerinde öncelikli hedef haline getirebileceği vurgulandı.

Analizde ayrıca Trump'ın, İran'ın petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştirildiği Harg Adası'nı ele geçirmek ve Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişi sağlamak amacıyla İran kıyılarında kara birlikleri konuşlandırmayı da değerlendirebileceği belirtildi. Ancak böyle bir operasyonun binlerce ABD askerini ve önemli deniz unsurlarını ciddi risk altına sokacağı vurgulandı.

Gerilimi düşür ya da teslim ol

CFR'ye göre Trump'ın önündeki ikinci seçenek ise gerilimi azaltmak. Ancak analizde, bunun siyasi açıdan teslimiyet görüntüsü verme riski taşıdığı belirtildi.

Bu senaryoda ABD'nin bölgedeki askeri varlığını önemli ölçüde azaltabileceği ve en azından belirli ölçüde İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü kabul etmek zorunda kalabileceği değerlendirildi.

Raporda üçüncü seçeneğin ise siyasi açıdan en zor tercih olduğu belirtildi. Buna göre ABD'nin İslamabad Anlaşma Protokolü'nü mevcut haliyle uygulaması durumunda İran, Hürmüz Boğazı'nı istediği zaman kapatabilecek ya da geçişlerden ücret talep etmeyi sürdürebilecek. Aynı zamanda Tahran'ın nükleer programına ilişkin çözülemeyen başlıkların da ertelenebileceği ifade edildi.

Sonuç bölümünde ise CFR, savaşın maliyetinin her geçen gün arttığına dikkat çekti. Analize göre, hem daha sert askeri seçeneklerin hem de daha uzlaşmacı bir yaklaşımın ciddi riskler taşıması nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut çatışma uzun süreli ve kalıcı bir krize dönüşebilir.