Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

        KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com

        Barent Denizi kıyısında mülkiyet sorununu inceleyen “Leviathan”, siyasi ve dini okumalarla da çeşitlenen iyi çekilmiş bir minimalist sinema örneği. Zvyaginstev’in dördüncü filmindeki olgunluğu şaşırtmazken, bizde de alışkanlığa dönüşen rant meselesinin ahlaki ve vicdani açılımları, faşist ve muhafazakar Putin rejimini eleştiri yağmuruna tutuyor. Kilisenin tek nefes alma alanına dönüştüğü bir kıyı kasabasının tasviri hüzünlü bir şekilde yapılıyor. 16 Ocak vizyonunun en iyisi “Leviathan” yarından itibaren sinema salonlarında izlenebilir.

        Günümüz Türkiye’sinde de ‘rant’ için özel mülklere el koyma meselesine aşinayız. Hatta bu durum zaman zaman liderlerin güç gösterisine kadar gidebiliyor. Sanki AndreyZvyagintsev burada olup biteni görüp hak ve özgürlüklerin kısıtlanmasını eleştiren bir işe imza atıyor. Ama hedef daha ziyade Kremlin ya da Putin, yani devlet babanın ta kendisi... Rusya’daki otoriter, muhafazakar, kapitalist ve faşist düzen paramparça ediliyor.

        MODERN RUS TOPLUMUNUN SORUNLARI

        İsmiyle Eski Ahit’te kötülüğü temsil eden deniz canavarından yola çıkan “Leviathan” (“Leviafan”, 2014), daha önce edebiyattan sinemaya müzikten şiire kadar birçok alanda kullanılmış bir motifi arkasına alıyor. Yeri geldiğinde siyaset felsefecisi Thomas Hobbes’un, yeri geldiğinde korku yaratıcısı CliveBarker’ın konusu olabilen bir sembolle hareket ediyor. Bu öngörülü ve katmanlı yola çıkış eşliğinde biraz mistik, birazmeditatif, çokça minimalist bir arka plan eşliğinde esasen mutlak gücün, yetkinin ve adaletsizliğin korkutuculuğunu anlatan bir metafor beliriyor. Herkesi mideye indirme, tehdit etme potansiyeline sahip bir ‘dini canavar/balina’ ortaya çıkıyor. Böylece tersine bir Moby Dick hikayesi izliyoruz.

        Barents Denizi’nin kıyısında, Rusya’nın kuzeybatısında geçen film, evini devlete vermeyen inatçı bir adamın mücadelesini anlatıyor. Görünürde sanki mimari yapı olarak sadece bir kilisenin kaldığı ‘doğa parçası’ndan manzaraların altı kalın çizgilerle çiziliyor. Bir Zvyagintsev filminde daha modern Rus toplumunun, önceki yüzyılları hatırlatan sorunları ailevi ilişkilerle önümüze seriliyor. Diyaloglar iç mekanlarda akışı kontrol altına alıp dini ve siyasi kemikleşmeye dikkat kesilmemizi sağlıyor.

        GÜNAHLARIN ORTAYA ÇIKTIĞI BİR MEKAN

        “Dönüş” (“Vozvrashchenie”, 2003), “Sürgün” (“Izgnanie”, 2007) ve “Elena”da (2011), baba-oğul ilişkisi, yasak ilişki ve yaşlı kadın üzerinden canlanan vicdani ve ahlaki hesaplaşma burada politik bir damarı takip ediyor. Ama evin çatısının altına giren herkesin bir anda çözülerek günahkar olması, avcı ya da aldatan adama dönüşmesi bu güzel doğanın olmazsa olmazı... ‘Leviathan’ın gözetlediği veya modern Rus edebiyatının arzuladığı bir kara parçasında da başka bir şey beklenemezdi.

        Kadrajlarda bu hissiyat bize geçerken koyu mavinin hakimiyeti, “Sürgün”ün karanlıkla yaptığını gündüze uyarlamış izlenimi bırakıyor. Oradaki orman, “Dönüş”teki ada ile “Elena”daki evin ardından bu kez bir kıyı kasabasında yabancılaşma yaratılıyor. Yalıtılmış bir şekilde Ozu, Antonioni ve Tarkovsky’den esintiler taşıyan bir insan ruhu analizi ya da bir içsel yolculuk akıyor.

        YÖNETMENİN EN POLİTİK FİLMİ

        Philip Glass’in senfonik müzikleri yarı hipnotik etki yaratırken geniş ölçekli planların içi, birkaç kaydırmayla, genelde sabit plan üzerinden diyalogları anlamlandırıyor. Vali ile rahibin ilişkisi, ailenin önemli bir beslenme noktasına dönüşürken, özgürlükçülüğün dindarlığa karşı gelemeyeceği düzenin ‘kemik’leri bir bir önümüze diziliyor. Belediye başkanı ile rahipten başlayarak hem de…

        Sanki ‘Leviathan’ın mideye indirdiği günahları öğütmesiyle ortaya çıkan, bölgeye serpiştirdiği kemiklerin arasında ayakta kalmak ise seyircinin görevi... Bu sayede de Hades’i andıran bir ortam ortaya çıkmıyor değil. Zvyagintsev, Tanrıcılıkla ilişkili gözlemlerine devam ederken, insan-Tanrı ilişkisi adına bu kez politik otoriteyi, faşist liderlerin anlam verilemez tavırlarını merkezine alıyor. Bu açıdan en oturaklı, en anlamlı ama kesinlikle en politik filmine imza atıyor.

        Sinemaskop (2.35:1) formatına geçiş filmi “Sürgün” her zaman onun filmografisinde birinci sırayı hak ederken, elbette bir Tarkovsky, bir Sokurov gibi Rus sinemasının kendini kanıtlamış ustalarının potansiyeli akla gelmiyor yine… “Leviathan”, yönetmenin en fazla diyalog içeren eseri olmasıyla da anılacaktır kimi çevrelerde.

        FİLMİN NOTU: 6.5

        Künye:

        Leviathan (Leviafan)

        Yönetmen: Andrey Zvyagintsev

        Oyuncular: AlekseySerebryakov, Elena Lyadova, Roman Madyanov, Vladimir Vdovichenkov

        Süre: 140 dk.

        Yapım yılı: 2014

        ÖNERİLEN VİDEO

        Cani koca 2 bacağını almıştı! En korkunç yüzleşme

        Muğla'da, boşanma aşamasındaki eşi 43 yaşındaki Hatice Katrancı'yı av tüfeğiyle vurarak iki bacağının ampute edilmesine neden olan 46 yaşındaki Veli Katrancı'nın yargılandığı davanın üçüncü duruşmasında Hatice Katrancı, olaydan sonra ilk kez sanık ile mahkemede yüzleşti. Fenalık geçiren Katrancı, eş...
        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ