HERŞEYİN BİR İLKİ VARDIR
Tarihimizdeki ilkler.. Patatesi sadece 400 yıldır yediğimizi biliyor muydunuz?
İlk iftar topu ne zaman atıldı? İlk şampiyon takım hangisi? İlk çikolata fabrikası nerede kuruldu? Ve daha nice ‘ilk’ler... Burhan Atan “Tarihimizde İlkler” kitabında tüm bu sorulara cevaplar aramış. Tarih sayfalarında ayrıntılara takılmadan keyifli bir gezinti sizi bekliyor.
“Her şeyin bir ilki vardır.” derler, daha önce yapmadığı bir şeyi denemekten kaçınanlara. İnsanoğlu hayatındaki ilkleri ömrü boyunca unutmaz; ilk oyuncak, ilk hediye, ilk aşk, ilk göz ağrısı... Hepsinin ayrı bir yeri, ayrı bir önemi vardır. İlkler, insan hayatında değerli olduğu gibi milletler için de değerlidir. Kimileri bir milletin kaderinin topyekün değişmesine sebep olmuş, kimilerinin ise sadece ismi ilk olarak kalmıştır. Ne olursa olsun hepsi birer ilktir ve bu özellikleriyle kaydolunmuşlardır tarihin sayfalarına.
Tarihimizin çok eskilere dayandığını hep söyleriz; ama bu büyük tarihin içindeki ilkleri pek bilmeyiz. Dünyanın ilk arabalı vapurunun bir Türk’ün tasarımı olduğu, gecekondu kâbusunun 1945’ten bu yana yaşandığı, ilk resim sergisinin Sultan Abdülaziz Han sayesinde açıldığı, ilk Türkçe dilbilgisi kitabını bir sadrazamın yazdığı, ilk nüfus sayımının 1831’de yapıldığı, ilk kürekçilerimizin güreşçi olduğu, dünyanın ondalık kesirleri bir Türk’ten öğrendiği, ilk futbol maçımızın Bornova’da oynandığı, ülkemizdeki ilk sinema gösteriminin 1896’da yapıldığı bilmediklerimiz ‘ilk’lerdendir mesela. Sadece bilgi yarışmalarında ya da takvim yapraklarında rastlayabildiğimiz bu konuları artık merak ettiğimiz zaman öğrenebileceğiz. Burhan Atan, ‘Tarihimizde İlkler’ (Karma Kitaplar) adlı kitapta; tarih sayfalarında gizli pek çok ilki derlemeye çalışmış. Ayrıntılardan uzak, dipnotlar içermeyen, herhangi bir tasnife gidilmeden yazılan kitapta öncelikli hedef; kısa metinlerle anlaşılır ve kolay okunmasını sağlamak olmuş. Tabii ki tarihimizdeki ilkler sadece bu kitabın içindekilerle sınırlı değil. Bilinen veya bilinmeyen daha pekçok örneği vardır. Zaten Burhan Atan da bu kitabın sadece bir başlangıç olduğunu söylüyor.
Tarihimizdeki bazı ‘ilkler’
Kafa kâğıdımız 1863’ten beri var
Türkiye’de ilk nüfus cüzdanı 1863-64’te yapılan sayımdan sonra verildi. ‘Osmanlı tezkiresi’ denilen bu ‘nüfus hüviyet’ cüzdanları çizgili, düz bir kâğıt belge niteliğindeydi.