Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Haberler Yaşam Çocuklara özel bir “Dünyalı”...

        HT CUMARTESİ/GÜLENAY BÖREKÇİ

        “1920’lere, 1930’lara kadar umut payı daha yüksek bir roman var. Abdülhamit çağı bile daha iyimser. 1970’ten sonra, hele 80’lere yaklaşırken çok daha umutsuz, içe dönük...” Edebiyatta Sevdiğim Romanlar Kılavuzu

        FANTASTİK

        30 yıllık kısa hayatında 600’den fazla eser veren Wolfgang Amadeus Mozart, dünyanın gelmiş geçmiş en büyük bestecisi. Üstelik son derece kafa karıştırıcı bir şahsiyet... Tezatlarla dolu biyografilerindeki çeşitlilik inanılmaz. Mason olduğu söyleniyor, İllüminati, Gülhaçlar, Tapınak Şövalyeleri gibi örgütlerle ilişkileri yazılıyor ve esrarını hep koruyor. Herman Hesse’nin, “Mozart’ı ne kadar çok sever, onunla ne kadar çok meşgul olursanız, kişiliği sizin için o kadar karmaşık hale gelir” demesi boşuna değil. Eva Baronsky’nin Kırmızı Kedi’den çıkan romanı “Bay Mozart Uyanıyor” ise tamamen kurgusal. Olaylar 5 Aralık 1791’de başlıyor. Karısı Constanze başucunda gözyaşları dökerken ölüm döşeğindeki Mozart bilincini yitiriyor. Ertesi sabah uyandığındaysa kendini bambaşka bir yer ve zamanda, “metronun, atsız araçların, orkestrasız müziğin” dünyasında buluyor. Tanrı belli ki yarım kalmış Requiem’ini başka bir hayatta da olsa tamamlamasını istemektedir ve alelacele bir caz kulübünde iş bulan Mozart ne pahasına olursa olsun bunu yapacaktır.

        MACERA

        Biz yeni tanıyoruz ama Geoff Dyer çağdaş İngiliz edebiyatının en önemli isimlerinden. Geçen yıl Andrey Tarkovski’nin “Stalker” adlı filminden yola çıkarak yazdığı “Zona” çıkmıştı. Sırada “Venedikte Aşk Varanasi’de Ölüm” var. Sel Yayıncılık etiketiyle yayınlanan romanda Dyer, biri uluslararası sanat camiasının gözbebeği olan Venedik Bienali’nin merkez üssünde, diğeri Hindistan’ın kutsal kenti Varanasi’de geçen ama bir şekilde iç içe ilerleyen iki öykü anlatıyor. Venedik’te partiden partiye koşan bıkkın ve umarsız gazeteci Jeff’le birkaç günlüğüne geldiği Varanasi’de Ganj Nehri’nin bulanık sularına her baktığında geride bıraktığı hazları hatırlayarak varoluşunu sorgulayan öteki Jeff’in aynı kişi olup olmadığından bir türlü emin olamıyoruz. Gerçi yazar ipucunu baştan vermişti: “Burada olan orada da var; orada olan burada da var.” Geçen yıl İstanbul’un en havalı etkinliği olan İstanCool’da yaptığı konuşmayla kalbimizi fetheden Geoff Dyer’la henüz tanışmadıysanız, “Venedikte Aşk Varanasi’de Ölüm”ü okumak iyi bir fırsat olabilir.

        KİŞİSEL GELİŞİM

        Masal anlatıcısı ve sanat terapisti Judith Malika Liberman, geceleri insanların birbirine ateşin etrafında masallar anlattığı bir komünde büyümüş ve Paris Konservatuvarı’nda Giles Bizouernes yönetiminde profesyonel masal anlatıcılığı eğitimi almış, kendi tiyatro grubunu kurmuş. Sahnede, kitapçılarda, okullarda, kütüphanelerde, parklarda ve uluslararası festivallerde masal anlatmaya başlamış. UNESCO’yla işbirliği yaparak Türkiye’de masal anlatıcılığının canlanmasına katkıda bulunan ve son olarak “Bir Varmış Bir Yokmuş” filminde senaryo danışmanlığı ve oyunculuk yapan Liberman halihazırda İstanbul’da düzenli olarak masal anlatma geceleri düzenliyor. Doğan Novus’tan çıkan “Masal-Terapi” adlı kitabında masalların içsesimizle ve birlikte yaşadığımız insanlarla bağlantı kurmamıza nasıl yardım ettiğini ve dünyayı değiştirmek adına bize ne şekilde ilham verdiğini uygulamalı olarak anlatıyor. Üstelik bu kitap karakter de okuyabiliyor. Yani rastgele açtığınız sayfa size sizi anlatıyor. Hem de es geçilemeyecek çözüm önerileriyle birlikte...

        SİNEMA

        “Sinemadaki yansımasına ayrı bir kimlik kazandırabilecek şehir sayısı az, mesela Türkiye’den bir tek İstanbul böyle. Şehirlerin sinemasal suretleri de insanlarınki gibi. Sinemaya aşina olanlar bilir, kimi yüz için ‘Kamera onu sevdi’ denir. Kamera nasıl kimi insanları sevip kimilerini hiç kaale almıyorsa, şehirlerin de kimilerini sinemaya mal ediyor, kimilerini es geçiyor.” Feride Çiçekoğlu’nu “Uçurtmayı Vurmasınlar” filminin senaristi olarak tanıyoruz. İsveç yapımı “Umuda Yolculuk” ise bir Türk senaristin yazdığı ve Oscar alan tek film. Lütfi Akad’ın “Vesikalı Yarim” filminden ilhamla yazdığı “Vesikalı Şehir” adlı kitabı ise sinemanın kadın ve şehirle ilişkisi üzerine en sağlam metinlerden biri. Çiçekoğlu 7 yıl sonra yine Metis Yayınları’ndan çıkan “Şehrin İtirazı”yla karşımızda. Bu kez Gezi öncesinde çekilen filmleri inceliyor. Yazara göre, son birkaç yılın filmlerindeki İstanbul, 1968’de çekilen Fransız filmlerindeki Paris’i andırıyor. Gördüğümüz, kesif bir şehir sıkıntısı, hiçlik, boşluk, değer ve hafıza kaybı, depresyon ve öfke patlaması, yani itiraz.

        ELEŞTİRİ

        Kütüphanenizde özel bir yer ayırın

        evinç çığlıklarımı duyabiliyor musunuz? Yıllardır beklediğim kitap nihayet çıktı. Şimdi bir süredir unuttuklarımı hatırlıyor, bilmediklerimi keşfetmek istiyorum. Ve elime Selim İleri’nin “Edebiyatımızda Sevdiğim Romanlar Kılavuzu”nu alıp sahaf turlarına çıkıyorum. Anlatmadan önce kadri bilinmemiş eserleri her vesileyle hatırlaması, hatırlatması açısından edebiyatta hakkaniyetin, merhametin de simgesi saydığım Selim İleri’den söz edeyim ve size onu birkaç küçük sırrıyla anlatayım. Çocukken yumurta kabuğundan kasap kâğıdına kadar pek çok şeyi saklarmış. Bugün de çöp evleri olanların farklı bir yaradılışları olduğunu, bambaşka bir merhamet taşıdıklarını düşünür. Olağanüstü duyarlı ve vicdanlıdır. Kendi deyişiyle “ipte kalmış mandalların yağmur altında üşüdüğüne, parçalanmış kâğıtların canının yandığına” inanır. Bunları anlatıyorum, çünkü Everest Yayınları’ndan çıkan “Edebiyatımızda Sevdiğim Romanlar Kılavuzu” tam da böyle bir ruhun ürünü. İleri, yarım yüzyılı aşkın okuma serüveninde yolunu aydınlatan ama bazıları ihmal edilmiş ve bir kısmı unutulmuş kitaplara ve yazarlara gönül borcunu öderken, Türkçe romanın tarihteki seyrini takip etmek isteyen günümüz okurlarına da şahane bir yol haritası sunuyor. İçinde Hüseyin Rahmi Gürpınar, Halide Edib, Peyami Safa, Nahid Sırrı Örik ve Sabahattin Ali’nin eserleri de var; Safiye Erol, Samiha Ayverdi, Kerime Nadir, Muazzez Tahsin Berkant’ın yazdıkları da... Ahmet Mithad Efendi’yle başlayan kitap uzun bir yol kat ediyor ve Adalet Ağaoğlu’yla son buluyor. Günümüzde PR gücüyle pompalanan “Ölmeden Önce Okumanız Gereken 1001 Kitap” tarzı ithal derlemeleri unutun. Selim İleri, edebiyatımızın 1874-1980 arasında yazılmış binlerce eseri arasından seçtiği 229 romanı tanıttığı eşsiz bir rehber kitap yaratmış. Sözünü ettiği kitapların bazıları dünyanın belki de hiçbir mühim antolojisine girmeyecek, adı sanı çoktan unutulmuş, “yüksek” eleştirmenlerin horgördüğü romanlar... Ama lütfen kaşlarınızı öyle havaya kaldırmayın, başta söylemeye çalıştığım gibi, işin güzelliği de zaten burada.

        Çocuklar için harika bir dergi:

        DÜNYALI

        Banu Aksoy ile Yıldıray Karakiya, sanat tarihi eğitimi almış birer çocuk kitabı okuru. Üniversitede tanışmışlar. Çocukken okudukları kitapları birbirlerine ballandıra ballandıra anlatırken akıllarına “Neden konuşmak yerine yazmıyoruz ki?” sorusu gelmiş. Böylece 2010’da Bir Dolap Kitap sitesini kurmuşlar. Çocuk kitabı yazmaya da başlamışlar. Banu’nun Hayy Kitap’tan “Moli ile Olaf” dizisi, Yıldıray’ın Redhouse Kidz’den “Şuşu” serisi çıkmış. 2013’te oğulları Tayga, ertesi yıl da “Dünyalı” doğmuş. Onlarla Tudem Yayın Grubu çatısı altında çıkardıkları dergiyi konuştuk...

        ■ Hangi çocuk dergilerini okuyarak büyüdünüz? Milliyet Çocuk ve Doğan Kardeş’le büyüdük. “İçerik” sunan birer genel kültür dergisiydi ikisi de. Televizyonun baskın medya olmadığı bir zamanda, dünyaya bu dergilerin penceresinden bakıyorduk. Zamanla çocuklara yönelik dergilerin sayısı arttı ama içerik yok olup gitti. Bugün nitelikli dergilerin sayısı bir elin parmaklarıyla sayabileceğimiz kadar az. Gerisi çocukları “müşteri” olarak gören kâğıt yığınlarından ibaret.

        ■ Dünyalı Dergi’yi yaratırken neler vardı zihninizde?

        Daha en baştan “okunacak” bir dergi hazırlamaya karar vermiştik. Çünkü günümüzde çocuklara yönelik dergilerde çocuklara saygı duyan, onların kavrama ve yorumlama becerilerini önemseyen; bırakın birlikte düşünmeyi ve yeni bakış açıları aramayı, azıcık bilgi kırıntısı, eser miktarda yorum sunan bir içerik bile yok. Onlara bakınca insan, çocukların başka bir gezegende yaşayan ve içi boş tutulması gereken organik devreler olduğunu zannedebilir. “Dünyalı” dergiyi bu büyük eksikliği giderebilmek için yaptık.

        ■ Niçin Dünyalı?

        Çocukların kendilerine özgü düşüncelere, duygulara, isteklere, bakış açılarına sahip bireyler olduklarının farkındayız. Genel yetişkin alıklığına rağmen, bu dünyada olup biten her şeyden çocukların da bir biçimde haberdar olduklarını, bunları yorumladıklarını ve bu yorumlardan yola çıkarak yaşamlarını biçimlendirdiklerini görüyoruz. Bazı konuların çocuklara uygun, bazılarının uygun olmadığı görüşünün abesle iştigal olduğunu; uygun dili kurmak şartıyla çocuklara her şeyin anlatılabileceğini ve ancak bu yolla onların deneyim eksikliklerini giderebileceğimizi biliyoruz. Kısacası bu dünyada her ne oluyorsa çocuklara da oluyor. Derginin adı bu yüzden“Dünyalı”.

        ■ “Dünyalı”da kimler var?

        Beyhan İslam, Nihal Elvan Erturan, Mercan Yurdakuler Uluengin ve Yeşilist ekibi yazılarıyla düzenli olarak yer aldı. Origami sanatçısı Nazan Tacer her sayıda bir etkinlik sayfası hazırladı. Hüdayi Cilasun’dan matematik ve fen bilimleri konusunda destek aldık. Çizer olarak ise Ezgi Keleş, Gökçe Yavaş, Mert Tugen, Ali Çetinkaya, Yasemin Ezberci, Şule Coşkun Balmumcu, Akif Kaynar’la çalıştık. Karikatürist Hicabi Demirci de her ay dosyalarımızda konuğumuz oldu.

        ÖNERİLEN VİDEO

        Cani koca 2 bacağını almıştı! En korkunç yüzleşme

        Muğla'da, boşanma aşamasındaki eşi 43 yaşındaki Hatice Katrancı'yı av tüfeğiyle vurarak iki bacağının ampute edilmesine neden olan 46 yaşındaki Veli Katrancı'nın yargılandığı davanın üçüncü duruşmasında Hatice Katrancı, olaydan sonra ilk kez sanık ile mahkemede yüzleşti. Fenalık geçiren Katrancı, eş...
        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ