Haftanın tarihine bakış

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından Meclis'in 3 Mart 1924'te kabul ettiği yasayla hilafet kaldırıldı.

Saltanatın 1 Kasım 1922'de kaldırılması ve Cumhuriyet'in ilanının ardından halifeliğin kaldırılması gündeme geldi. 3 Mart 1924'te kabul edilen yasayla halifeliğin kaldırılmasına ve Osmanlı hanedanının sınır dışı edilmesine karar verildi. Halife Abdülmecit, 4 Mart sabahı ülkeden ayrıldı.

Meclis'in aynı gün kabul ettiği "Tevhidi Tedrisat" yasasıyla bütün okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlandı. Ardından medreseler ve mahalle mektepleri kapatıldı.

Bir başka yasayla da Şer'iye ve Evkaf Vekaletleri kaldırılarak yerlerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.

Genelkurmay Başkanlığı oluşturularak hükümetten ayrıldı.

- Dünya Kadınlar Günü ilan edildi

ABD'de kadın işçiler, daha iyi çalışma koşulları istemiyle tekstil fabrikasında 8 Mart 1857'de grev başlattı. Grev sırasında fabrikada çıkan yangında çoğu kadın 100'den fazla işçi hayatını kaybetti.

Kopenhag'da 1910 yılında toplanan Dünya Kadınlar Kongresi'nde 8 Mart, New York'taki tekstil fabrikasında ölen kadın işçiler anısına "Emekçi Kadınlar Günü" olarak belirlendi.

8 Mart 1977'de Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 8 Mart "Dünya Kadınlar Günü" ilan edildi.

Kadına şiddet uygulayan kişilere elektronik kelepçe veya bileklik takılmasına imkan sağlayan Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine İlişkin Kanun Tasarısı, TBMM Genel Kurulu'nda 8 Mart 2012'de oybirliğiyle kabul edildi.

Belli başlı öteki olaylar:

2 Mart

1924- Halk Fırkası grup toplantısında, Şer'iye ve Evkaf Vekaletlerinin kaldırılmasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi.

1956- Fransa, Fas'ın bağımsızlığını onayladı.

1960- Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk'ün hatırasına yayın yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle 18 ay hapis cezası aldı.

1972- Türk kütüphaneciliğinin öncülerinden ve Milli Kütüphane'nin kurucularından Adnan Cahit Ötüken 61 yaşında hayata veda etti.

1994- Yönetmen Bilge Olgaç, evinde çıkan yangında 54 yaşında vefat etti.

1994- TBMM Genel Kurulunda eski DEP'li Leyla Zana, Ahmet Türk, Orhan Doğan, Hatip Dicle ve Sırrı Sakık ile bağımsız Mahmut Alınak'ın dokunulmazlıkları kaldırıldı. Genel Başkan Hatip Dicle ve Orhan Doğan gözaltına alındı.

2000- İngiltere, 16 aydır Londra'da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü Pinochet'in salıverilmesine karar verdi. Pinochet, iadesini isteyen ülkeler itiraz etmeden, İngiltere'yi terk etti.

2016- Kuzey Kore'ye yeni BM yaptırımları oy birliğiyle kabul edildi. Kararda, Kuzey Kore'ye giden ve bu ülkeden çıkan tüm kargoların zorunlu incelenmesi, bu ülkeye hava taşıtı yakıtı satışının yasaklanması, tüm hafif silah ve konvansiyonel silah satışlarının sınırlandırılması yer aldı.

2016- Danıştay 10. Dairesi, kamuoyunda "19 Mayıs Genelgesi" olarak bilinen 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı kutlamalarına yönelik genelgeyi iptal etti. Kararla 19 Mayıs törenlerinin, 2012 öncesinde olduğu gibi stadyumlarda kutlanabilmesinin önü açıldı.

2016- İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, İBDA/C davasından hükümlüyken yeniden yargılanmasına karar verilerek tahliye edilen, kamuoyunda "Salih Mirzabeyoğlu" olarak tanınan Salih İzzet Erdiş ile Sadettin Ustaosmanoğlu'nun beraatine karar verdi.

2016- Körfez İşbirliği Konseyi, Hizbullah'ı terör örgütü olarak kabul etti.

2016- UEFA Kulüp Finansal Kontrol Kurulu Yargı Komisyonu, Galatasaray'ı, finansal fair play kriterlerini yerine getirmediği gerekçesiyle UEFA organizasyonlarından 1 yıl men etti.

2022- Birleşik Krallık'ta, Formula 1 dahil tüm Rus ve Belaruslu motor sporları yarışmacılarına, yetkililerine, bayrak ve ulusal sembollerine yasak getirildi.

2022- Türkiye'de, Kovid-19'la mücadelede açık havada maske kullanımı ve HES kodu uygulaması kaldırıldı.

2022- ABD, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı nedeniyle hava sahasını tüm Rus uçaklarına kapattı.

2025- Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yaklaşık iki aydır tedavi gören Türk müziğinin usta ismi Edip Akbayram 75 yaşında hayatını kaybetti.

2025- Olimpiyatlarda 3 kez altın madalya kazanan Rus güreşçi Buvaisar Saitiev, 49 yaşında Moskova'da hayatını kaybetti.

3 Mart

1878- Osmanlı ile Rusya arasında Ayastefanos Antlaşması imzalandı.

1883- Mektebi Sanayii Nefise (Güzel Sanatlar Akademisi) öğretime açıldı.

1924- Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı hanedanı mensuplarının yurt dışına çıkarılmasına ilişkin yasa kabul edildi. Tevhidi Tedrisat Kanunu çıkarıldı. Şer'iye ve Evkaf Vekaletleri kaldırıldı. Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. Genelkurmay Başkanlığı oluşturuldu ve hükümetten ayrıldı.

1925- Şeyh Sait isyanının büyümesini önlemek için Takriri Sükun Kanunu kabul edildi, İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

1942- Türk Ressamlar Cemiyeti İstanbul'da faaliyetlerine başladı.

1969- NASA, Apollo 9 uzay aracını fırlattı.

1980- Eski Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, 88 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1983- Çizgi roman Tenten'in çizeri Georges Remi (Herge) öldü.

1992- Zonguldak Kozlu'daki grizu faciasında 263 kişi yaşamını yitirdi.

1994- TBMM Genel Kurulunca, DEP'li Selim Sadak ve RP'den istifa eden İstanbul Bağımsız Milletvekili Hasan Mezarcı'nın dokunulmazlığı kaldırıldı.

2008- Rusya'da devlet başkanlığı seçimini Başbakan Birinci Yardımcısı Dimitriy Medvedev yüzde 70,28 oy alarak kazandı.

2013- Gerçek adı Müslüm Akbaş olan ve arabesk müzik hayranlarınca "Müslüm Baba" diye anılan sanatçı Müslüm Gürses, baypas ameliyatının ardından 4 ay yoğun bakımda tedavi gördüğü hastanede 60 yaşında hayatını kaybetti.

2013 - Voleybolda, Erkekler CEV Kupası Finali rövanş maçında Halkbank, İtalya'nın Andreoli takımını 3-2 yenerek şampiyon oldu ve erkeklerde CEV Kupası'nı alan ilk Türk takımı olarak tarihe geçti.

2016- Başbakanlık, MİT tırlarının durdurulması davasına müdahil oldu.

2017 - Avusturyalı ressam Gustav Klimt'in 1907'de tamamladığı "Bauerngarten" (Çiçek Bahçesi) adlı tablosu, Londra'da düzenlenen açık artırmada 59,3 milyon dolara satıldı.

2018 - Nobel ödüllü bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar'ın yeğeni Hakan Sancar, bitkileri ölümsüzleştirmek için keşfettiği solüsyon ile su, hava ve güneşe ihtiyaç duymadan süs bitkilerinden ağaçlara ve yosunlara kadar her türlü bitkinin yıllarca canlı kalmasını sağladı. Sancar, dünyada sadece birkaç şirketin başarabildiği stabilizasyonu Türkiye'de gerçekleştirdi.

2018 - Antalya'nın fethinin ardından Selçuklu Sultanı İzzettin Keykavus'un yaptırdığı iki fetih kitabesi, metruk bir binanın bahçesinde bulundu.

2020 - Estonya'nın Tartu kentinde düzenlenen Ritmik Cimnastik Miss Valentine Grand Prix Turnuvası'nda millilerin genel tasnif ve top aletinde kazandığı iki madalya, Grup Milli Takımı'nın grand prix turnuvalarında aldığı ilk madalyalar oldu.

2021- FETÖ'nün, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ne karşı açıktan giriştiği ilk operasyon" olarak tanımlanan 7 Şubat 2012'deki "MİT kumpası"na ilişkin 18 sanığın yargılandığı davada eski emniyet müdürleri Ali Fuat Yılmazer ve Yurt Atayün'ün de arasında bulunduğu 10 sanık, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni ortadan kaldırmaya veya görevini engellemeye teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

2021- İsrail'deki Ultra-Ortodoks Yahudiler (Harediler), Batı Kudüs'te haber çekimi yapan Anadolu Ajansı