''Fişi kim çeksin?'' tartışması

SERAP ÖZGÜN / HABERTURK.COM DIŞ HABERLER SERVİSİ

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın kısa bir süre önce Newsweek dergisi için kaleme aldığı makalede, “Biz artık AB kapısında yalvaran uysal bir ülke değiliz” ifadesini kullanmış, ardından Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Fransa’da yayımlanan Le Figaro gazetesinde dün yer alan demecindeki, “AB adaylığı stratejik bir tercih ancak dünya AB’yle bitmiyor” ifadeleri AB'ye Türkiye tarafından en üst düzeyde verilen mesajlar olarak kayda geçti.

Bugün de Başmüzakereci Egemen Bağış'ın sürece iyi niyetle yaklaşan ancak sürekli engellenen tarafın Türkiye olduğunun altını çizerek, “Çok istiyorsa fişi AB çeksin” sözleri bir anda tüm dikkatlerin Türkiye-AB ilişkilerine çevrilmesine neden oldu.

50 yıla yakın bir süredir Avrupa Birliği'ne üye olmaya çalışan Türkiye'nin Başbakan, Cumhurbaşkanı ve Başmüzakereci nezdinden AB'ye ve kamuoyuna verdiği bu mesajları ve Türkiye-AB ilişkilerinde gelinen noktayı HABERTÜRK.COM olarak konunun uzmanlara sorduk. İşte Bağış'ın "İstiyorsa fişi AB çeksin. Bu zevki onlara bırakıyoruz" sözleriyle boyut kazanan bu konuya ilişkin uzmanların değerlendirmesi:

''TÜRKİYE DAHA ONURLU BİR DURUŞ SERGİLEMELİ''

Herkesin sonunda MHP'nin daha önce savunduğu görüşlerle aynı noktaya geldiğini vurgulayan MHP Genel Sekreteri ve Ankara milletvekili Cihan Paçacı, ''Türkiye AB ilişkileri, AK Parti'li yıllarda, AB'nin dayatması Türkiye'nin taviz vermesi sürecine girdi. MHP, Türkiye'nin AB ile olan ilişkisinde daha onurlu bir duruş sergilemesi gerektiğine inanıyor. Hatta stratejik açıdan dondurma bile olabilir'' dedi.

AB'nin çifte standart uyguladığının da altını çizen Paçacı, AB'nin tam üyelikle ilgili kabule hazır olmadığını, Türkiye'nin daha onurlu bir duruş sergilemesi gerektiğini belirtti.

''AB'NİN TUTUMU BURALARA GETİRDİ''

''Gördüğüm kadarıyla hükümetin AB ile 8 yıl öncesine dayanan ilgisi erozyona uğramış görünüyor'' diyen emekli büyükelçi Nüzhet Kandemir, ''Gündeminde yapılması gerekenleri yapmış olduğu kanaatiyle davranıyor, o izlenimi veriyor. AB kalkanı ardına saklanıp, Türkiye'de bu ihtiyacın kalmadığı, gerekli olmadığı şeklinde değerlendirmek mümkün'' dedi.

''Gerçek payı olmadığını ifade edemeyiz'' diyen Kandemir, ''AB'nin tutumu malesef buralara getirdi'' dedi.

''BUNLAR BİR HAVLU ATTIRMA POLİTİKASI''

''Bunlar tıkanan müzakere sürecinde sorumluluğun, sadece konteks içinde verilen yanıtı'' diyen Prof. Dr. Beril Dedeoğlu, çok da haksız olmadıklarını, bunların bir havlu attırma politikası olduğunu ''eğer çok meraklıysanız siz de şapkanızı çıkarıp, önünüze koyun'' dendiğini ifade etti.

Bunların bir katkı sağlamayacağını da ifade eden Dedeoğlu, ''akil adamlar nezdinde bir katkı sağlamaz, sadece kamuoyu nezdinde 'onlar da zaten istemiyor' şeklinde değerlendirilir'' dedi.

ÖNEMLİ TARİHLERLE TÜRKİYE-AB

1959

31 Temmuz

Türkiye, AET'ye ortaklık için başvurdu.

1963

12 Eylül

Türkiye ile AET arasında bir ortaklık ilişkisi yaratan Ankara Anlaşması imzalandı.

1964

1 Aralık

Ankara Anlaşması yürürlüğe girdi.

1970

23 Kasım

Gümrük Birliği'ne ilişkin kuralları içeren Katma Protokol imzalandı.

1971

1 Eylül

Katma Protokol'ün ticari hükümleri "Geçici Anlaşma" ile yürürlüğe konuldu. AET, Türkiye'den ithal ettiği sanayi ürünlerine uyguladığı gümrük vergilerini ve miktar kısıtlamalarını (tekstil ürünleri hariç) kaldırdı.

1973

1 Ocak

Katma Protokol yürürlüğe girdi.

Türkiye, Birinci Gümrük İndirimi ve Konsolide Liberasyon Listesi Uyumu’nu (Ortak Gümrük Tarifesi) gerçekleştirdi.

21 Mayıs

Türkiye ile AET arasında, “Birinci Genişleme”ye ilişkin görüşmeler mutabakat ile sonuçlandı.

30 Haziran

İngiltere, İrlanda ve Danimarka’yı kapsayan Birinci Genişleme’ye dair Tamamlayıcı Protokol, Türkiye ile AET arasında imzalandı.

1974

1 Ocak

Tamamlayıcı Protokol ile ilgili "Geçici Anlaşma" yürürlüğe girdi.

1976

1 Ocak

Türkiye, İkinci Gümrük İndirimi ve Konsolide Liberasyon Listesi Uyumu'nu gerçekleştirdi.

1980

19 Eylül

Ortaklığın Geliştirilmesine ilişkin 1/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı; Ortaklık Konseyi, tarım ürünlerinin tamamına yakın bir kısmında Türkiye'ye uygulanan gümrük vergilerinin 1987 yılına kadar sıfıra indirilmesini kararlaştırdı.

1982

22 Ocak

Avrupa Parlamentosu, Konsey ve Komisyon'dan talebi üzerine, Türkiye-AET Anlaşması'nın askıya alınmasını kararlaştırdı.

1986

16 Eylül

Türkiye-AET Ortaklık Konseyi toplandı. Böylece, 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren fiilen dondurulmuş durumda bulunan Türkiye-AET ilişkilerinin yeniden canlandırılması süreci başladı.

1987

14 Nisan

Türkiye, Avrupa Toplulukları’na, Roma Antlaşması'nın 237'nci, AKÇT Antlaşması'nın 98'inci ve EURATOM Antlaşması'nın 205'inci maddelerine istinaden tam üye olmak üzere ayrı ayrı müracaat etti.

1989

18 Aralık

Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin tam üyelik başvurusu konusundaki "Görüş"ünde (Avis), Topluluğun, kendi iç pazarını tamamlayabilme sürecinden önce (1992), yeni bir üyeyi kabul edemeyeceği ve Türkiye'nin katılımından önce, ekonomik, sosyal ve siyasal alanda gelişmesine ihtiyaç duyulduğu hususlarına yer verdi.

1990

6 Haziran

Avrupa Komisyonu, Türkiye ile her alanda işbirliğinin başlatılması ve hızlandırılması konusundaki önlemleri içeren bir "İşbirliği Paketi"ni hazırlayarak Avrupa Konseyi'nin oluruna sundu.

1994

30 Temmuz

Avrupa Komisyonu, Gümrük Birliği'nin, Türkiye-AT arasında 1963 yılında imzalanan Ankara Anlaşması'nda belirtildiği şekilde gerçekleşmesini sağlayıcı ilkeleri tespit etti.

1995

13 Aralık

“Gümrük Birliğinin Son Döneminin Uygulanmaya Konmasına ilişkin 1/95 Sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı”, Avrupa Parlamentosu tarafından onaylandı.

1996

1 Ocak

Türkiye, AB ile entegrasyonunda, 22 yıl süren "Geçiş Dönemi"ni 31 Aralık 1995 tarihinde tamamlayarak, 1.1.1996 tarihi itibariyle, tam üyelik sürecinde "Son Dönem"e, sanayi ürünlerinde ve işlenmiş tarım ürünlerinde sağlanan Gümrük Birliği sürecini tamamlayarak girdi.

1997

12-13 Aralık

Lüksemburg Avrupa Konseyi Zirve Toplantısında, AB’nin Beşinci Genişlemesine dair kararlar alındı, Türkiye’nin ismi aday ülkeler arasında zikredilmedi.

1998

3 Mart

Türkiye- AB ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik olarak Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan "Türkiye için Avrupa Stratejisi" başlıklı belge açıklandı.

4 Kasım

“1998 yılı İlerleme Raporu”: Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan ve AB'ye üyelik için belirlenmiş kriterler ışığı altında kaydedilen Türkiye'nin Katılım Yönünde İlerlemesine İlişkin Komisyon görüşlerini içeren ilk "İlerleme Raporu" yayımlandı.

1999

11-12 Aralık

Helsinki Avrupa Konseyi Zirve Toplantısı'nda Türkiye'ye adaylık statüsü tanındı.

13 Ekim

“1999 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

2000

4 Temmuz

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, 4 Temmuz 2000 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4587 sayılı Kanun'la, Başbakanlığa bağlı olarak kuruldu.

13 Ekim

"2000 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

2001

24 Mart

Katılım Ortaklığı Belgesi: Türkiye Cumhuriyeti ile Katılım Ortaklığında Yer Alan İlkeler, Öncelikler, Ara Hedefler ve Koşullara İlişkin 8 Mart 2001 tarihli ve 2001/235/AT sayılı Konsey Kararı {24 Mart 2001 tarih ve L 85 sayılı AB Resmi Gazetesi}

24 Mart

Ulusal Program: "Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı ile Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 19 Mart 2001 tarih ve 2001/2129 sayılı Karar" {24 Mart 2001 tarih ve 24352 Mükerrer sayılı Resmi Gazete}

13 Kasım

"2001 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

2002

20 Kasım

"2002 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

12-13 Aralık

Kopenhag Avrupa Konseyi Zirvesi'nde, Türkiye'nin Kopenhag siyasi kriterlerini karşıladığı kararını alması halinde, müzakerelerin gecikmeden başlatılacağı belirtildi.

2003

19 Nisan

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde “AB Uyum Komisyonu” kuruldu.

12 Haziran

Katılım Ortaklığı Belgesi: "Türkiye ile Katılım Ortaklığında Yer Alan İlkeler, Öncelikler, Ara Hedefler ve Koşullara İlişkin 19 Mayıs 2003 tarih ve 2003/398/EC sayılı Konsey Kararı" {12 Haziran 2003 tarihli ve L 145 sayılı AB Resmi Gazetesi}

24 Temmuz

Ulusal Program: "Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı ile Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 23 Haziran 2003 tarih ve 2003/5930 sayılı Karar" {24 Temmuz 2003 tarih ve 25178 Mükerrer sayılı Resmi Gazete}

5 Kasım

"2003 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

2004

24 Nisan

Kıbrıs'ta referandum yapıldı. Kıbrıs Türk halkının yüzde 64.9'u Annan Planı'nı onaylarken, Kıbrıs Rum Kesimi'nde ise halkın yüzde 75.83'ü Plan’ı reddetti.

6 Ekim

"2004 yılı İlerleme Raporu" ve rapora bağlı Tavsiye Belgesi yayımlandı. Söz konusu belgelerde, Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin siyasi kriterleri gerekli ölçüde karşıladığı belirtilerek, birliğe katılım müzakerelerinin başlatılması tavsiyesinde bulunuldu.

17 Aralık

Brüksel Avrupa Konseyi Zirve Toplantısı'nda, Türkiye'nin siyasi kriterleri yeterli ölçüde yerine getirdiği belirtildi ve katılım müzakerelerine 3 Ekim 2005 tarihinde başlanması kararlaştırıldı.

2005

3 Haziran

Devlet Bakanı Ali BABACAN, Avrupa Birliği ile yapılacak tam üyelik müzakerelerinde "Başmüzakereci" görevini yürütmekle görevlendirildi.

29 Haziran

“Türkiye için Müzakere Çerçeve Belgesi ve İlgili Diğer Belgeler” yayımlandı.

30 Temmuz

Türkiye, AB ile ilişkilerinin hukuki temelini oluşturan 1963 tarihli Ankara Antlaşması'nı, 1 Mayıs 2004 tarihinde AB üyesi olan 10 ülkeyi (Estonya, GKRY, Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya) kapsayacak şekilde genişleten "Ek Protokol"ü imzaladı.

3 Ekim

Lüksemburg'da alınan kararla AB, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerini başlattı.

20 Ekim

Üyelik müzakerelerinin ilk aşamasını oluşturan "Tarama Süreci", bilim ve araştırma alanında düzenlenen "Tanıtıcı Tarama" toplantısı ile başladı ve tüm fasıllardaki tarama toplantıları 13 Ekim 2006 tarihinde tamamlandı.

9 Kasım

"2005 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

2006

20 Ocak

Türkiye, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik yeni planı BM Genel Sekreteri Kofi Annan'a sundu. Bu planda, Türk limanlarının Rumlara açılması karşılığında, KKTC'ye uygulanan izolasyonların kaldırılması istendi.

26 Ocak

Katılım Ortaklığı Belgesi: "Türkiye ile Katılım Ortaklığı Belgesi'nde Yer Alan İlkeler, Öncelikler ve Koşullara İlişkin 23 Ocak 2006 tarih ve 2006/35/AT sayılı Konsey Kararı" {26 Ocak 2006 tarihli ve L 22 sayılı Avrupa Birliği Resmi Gazetesi}

12 Haziran

Taraması tamamlanan Bilim ve Araştırma faslı, Lüksemburg'da düzenlenen Hükümetlerarası Konferans'ta açıldı. Türkiye'nin gerekli kriterleri yerine getirdiği belirtildi ve bu fasıl aynı toplantıda geçici olarak kapatıldı.

31 Temmuz

Avrupa Komisyonu'nun, 2006 yılına kadar çeşitli mali yardım programları (ISPA, SAPARD, PHARE, CARDS, Türkiye Tüzüğü) kapsamında sağladığı mali yardımlar, 2007-2013 döneminde "Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı" (Instrument for Pre-Accession-IPA) adı verilen yeni ve tek bir çerçeve mekanizma kapsamına almıştır: “Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) 17 Temmuz 2006 tarih ve 1085/2006 sayılı Konsey Tüzüğü” {31 Temmuz 2006 tarihli ve L 210 sayılı Avrupa Birliği Resmi Gazetesi}

8 Kasım

"2006 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı. Avrupa Komisyonu, İmzalanan Ek Protokol'e karşın, limanların ve havaalanlarının Kıbrıs Rum kesiminin kullanımına açılmadığı tespitinde bulundu ve Türkiye'ye 14-15 Aralık'taki liderler zirvesine kadar süre verdi.

13 Kasım

Avrupa Konseyi, İstanbul'un 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olmasını onayladı.

11 Aralık

AB Genel İşler Konseyi'nde bir araya gelen AB üye ülkelerinin Dışişleri Bakanları, 9 Kasım 2006 tarihli Komisyon Tavsiyesini kabul ederek, Türkiye'nin Ek Protokol'e ilişkin taahhütlerini yerine getirdiğini doğrulayana kadar, 8 fasıl başlığının açılmayacağını ve hiçbir faslın geçici olarak kapatılamayacağını kararlaştırdı.

15 Aralık

Brüksel Avrupa Konseyi Zirve Toplantısı'nda, Genel İşler Konseyi'nin önerisi aynen kabul edildi.

2007

29 Mart

İşletmeler ve Sanayi Politikaları faslında fiili müzakereler açıldı.

17 Nisan

Türkiye'nin AB Müktesebatına Uyum Programı açıklandı.

26 Haziran

İstatistik ve Mali Kontrol fasıllarında fiili müzakereler açıldı.

6 Kasım

"2007 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

19 Aralık

Tüketicinin ve Sağlığın Korunması ile Trans-Avrupa fasıllarında fiili müzakereler açıldı.

2008

26 Şubat

Katılım Ortaklığı Belgesi: "2006/35/EC Sayılı Kararın Feshine ve Türkiye ile Katılım Ortaklığının Kapsadığı İlkeler, Öncelikler ve Koşullara Dair 18 Şubat 2008 tarih ve 2008/157/EC sayılı Konsey Kararı" {26 Şubat 2008 tarihli ve L 51 sayılı AB Resmi Gazetesi}

12 Haziran

Şirketler Hukuku ve Fikri Mülkiyet Hukuku fasıllarında fiili müzakereler açıldı.

5 Kasım

"2008 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

18 Aralık

Sermayenin Serbest Dolaşımı ile Bilgi Toplumu ve Medya fasıllarında fiili müzakereler açıldı.

31 Aralık

Ulusal Program: "Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı ile Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 10 Kasım 2008 tarih ve 2008/14481 sayılı Karar" {31 Aralık 2008 tarih ve 27097 (5. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete}

2009

10 Ocak

Devlet Bakanı Egemen BAĞIŞ, Avrupa Birliği makamları ile yapılacak tam üyelik müzakerelerinde "Başmüzakereci" görevini yürütmekle görevlendirildi.

30 Haziran

Vergilendirme faslında fiili müzakereler açıldı.

14 Ekim

"2009 yılı İlerleme Raporu" yayımlandı.

21 Aralık

Çevre faslında fiili müzakereler açıldı.