İsrail'le 60 yıl: Bitmeyen gerilim

KÜRŞAD OĞUZ

Başbakan Erdoğan’ın Salı günü grup toplantısında yaptığı konuşma İsrail’le ilişkilerde yeni bir döneme girildiğini gösteriyor. Bu, tartışmasız bugüne kadar İsrail’le kurulan ilişkilerin en gergin dönemi.

Türkiye’nin, kurulduğu 1948 yılından bu yana bu İsrail devletiyle ikili ilişkileri zaten çok dalgalı bir seyir izlemişti.

İsrail’in Türkiye’de kendine çok yakın hükümetler bulduğu oldu. Ama Türkiye’nin “milli-dini” kimliğini öne çıkarmak istediği dönemlerde ilişkilerde ciddi gerginlikler de yaşandı.

Bu gerginliklere neden olan şey, çoğu zaman İsrail’in bir bilgisayar oyunu kahramanı gibi ona buna ateş açması, “en iyi savunma olarak saldırı” silahını kullanmasıydı.

Türkiye açısından bakıldığında, İsrail hep bir turnusol kağıdıydı. Türk hükümetlerinin belirli konularda ne yapıp ne yapamayacağı önce ABD, ardından İsrail dikkate alınarak yorumlandı.

Hükümetler içerde İsrail’e soğukmuş gibi görünürken, askeri ve ticari anlaşmalar çok az sekteye uğradı, uluslararası arenada ortak tavırlar daha çok dikkat çekti.

60 yıllık ilişkilerin dökümü, bize bunları gösteriyor…

30 BİN YAHUDİ İSRAİL’E GÖÇTÜ

14 Mayıs 1948’de, Filistin’de İngiliz egemenliği sona erdi ve İsrail bağımsızlığını ilan etti. Weisman İsrail’in ilk cumhurbaşkanı oldu. İsrail’i ilk ABD ve Rusya tanıdı. Bir yıl sonra, İsrail’i resmen tanıyan ülkelerden biri Türkiye’ydi...

Yine Mayıs 1949’da İsrail, pazartesi günü, 60 yıl sonra kendisi hakkında kınama kararı veren BM’ye girdi.

Bu yıllarda, 1942’de yürürlüğe giren Varlık Vergisi uygulamasının olumsuz sonuçları ortaya çıkmaya başladı. 1948 – 50 arasında yaklaşık 30 bin Türkiyeli Yahudi İsrail’e göçtü. Sevindirici sürpriz, İsrail’e giden Yahudiler’den 177 kişilik bir grubun, Aralık 1951’de Türkiye’ye dönmesiydi.

İsrail kurulur kurulmaz çevresindeki ülkelerde “operasyonlara” başladı. Bunlar arasında en ölümcüllerinden biri, İsrail askerlerinin Ürdün’deki üç kasabaya saldırı düzenleyip 56 kişiyi öldürmesiydi.