Fuhuşa zorlanan yüzlerce kadından biri...
Bu haftanın vedasını, Talimhane Tiyatrosu'nun insan ticaretini gözler önüne serdiği son seyirliği; "Önce Bir Boşluk Oldu Kalp Gidince, Ama Şimdi İyi" adlı oyunuyla veriyoruz!
BETÜL MEMİŞ / memisbetul@gmail.com
“Aslında çok komik bir şey var, ben kaç para ettiğimi biliyorum. Kaç kişi söyleyebilir bunu? Üç bin dolar ediyorum. Çünkü Mustafa, benim için o kadar ödedi. Yani tam iki buçuk iphone.” Her zaman yazı başında ya da sonunda, “panik yok!” diyordum ama bu defa paniklemekte özgürsünüz şahsına münhasır okur… Çünkü birazdan okuyacağınız ve sonrasında da ajandaya not düşeceğiniz seyirlik, ne yazık ki bu evrende, bu topraklarda yaşanıyor… Dijana, o sabah Karaköy İskelesi’ne yanaşan Odessa feribotundan indiğinde, hayallerinde daha iyi bir yaşam ve mutlu bir gelecek umudu vardı. Ama onun için planlananlar, hayallerinden çok başkaydı. İnsan tacirlerinin eline düşüp, pasaportları ellerinden alınıp, evlerde kilitli tutularak fuhuşa zorlanan yüzlerce kadından yalnızca biri Dijana.
ÖNCE BİR BOŞLUK OLDU KALP GİDİNCE…
Bu haftanın kadrajında; Talimhane Tiyatrosu’nun, genç İngiliz yazar (1984) Lucy Kirkwood’in eserinden uyarladığı, tüm dünyada olduğu kadar ülkemizde de büyük sorunlardan birine değinen “insan ticareti”ni anlatan oyunu “Önce Bir Boşluk Oldu Kalp Gidince, Ama Şimdi İyi” yer alıyor. Oyunun kahramanı ise; özellikle cinsel sömürü amacıyla kaçırılan kadın ve çocukların geçiş noktası konumunda olan Türkiye’ye yolu düşen Dijana…
Oyun sonrasında, Talimhane yokuşunu tırmanırken gecenin misafiri ile bir yanımızda Dijana, bir yanımızda Virginia Woolf’un “Kendine Ait Bir Oda” adlı kitabı (mevzu neden Woolf diyenler, bilahare takılırsınız belki bu esere), diğer yanımızda da 7 yaşındaki minik bilge (kimdir bu bilge diyenler?!) vardı ve komikti yandan bakınca tüm erkeksi jargonlar ama şimdilik devam! Bir kez daha altını çizdik ki; evren herkese, her şeyi öylesine sunmuyor ya da geri almıyordu. Belki sadece birkaç sokak ya da kilometre ötede, birileri sırf hayaline, aşkına, dostuna, ailesine ya da kendisine inandığı için farklı hayatlar yaşamak zorunda kalıyordu. Sonunda bütün iyi niyetler, nasılda kabusa ve diyete dönüşüyordu. Bu dönüşümde göremediği-miz bir şey olmalı! Ya da Dijana’nın biz izleklerle paylaştığı ve oyuna da adını veren gazete kupüründe olduğu gibi; “Yedi yaşında bir kıza kalp nakli yapmışlar, nakil yapılırken gazeteciler minik kıza soruyorlar ne hissediyorsun? Minik kız, 'önce bir boşluk oldu kalp gidince, ama şimdi iyi' diyor. Ben olsam böyle cümleler kuramazdım.”
MODERN ÇAĞIN KÖLELİĞİ…
Seçil Honeywill’in dilimize uyarladığı eserin dramarturjisinde Deniz Altun, kostümlerinde ise Nilüfer Alptekin’in imzası bulunuyor. Her oyununu izlediğinizde, farkı anlayacağınız yönetmen koltuğunda ise usta Mehmet Ergen yer alıyor. Eserin başarılı oyunculuklarında, (tüm oyunu tek tabanca götüren-ayakta alkışları hak etmiştir bizden yana) Esra Bezen Bilgin ve Güliz Gençoğlu rol alıyor.
Talimhane ekibi; para için her türlü saçmalığı, kadınların üzerine dayatan sistem eleştirisini ve insan tacirliğinin geldiği boyutu sahneye taşıyarak, içinden geçtiğimiz bu çağda kölelik sisteminin şekil ve boyut değiştirerek sürdüğünü gösteriyor aslında biz izleklere… Bunun tanımı da sanırım modern çağın köleliliği oluyor.
Yazarın (orijinalinde) İngiltere üzerinden Afrika’dan Londra’ya uzanan siyahi bir kadının portresini anlattığı, bizde ise Türkiye şartlarında, Ukrayna’dan İstanbul’a uzanan bir kadının yaşadıkları düşüyor sahneye. Bir insanın, bir insan tarafından başka bir insana pazarlanması… (Biraz soluklanalım bence, söylemesi bile kanı donduruyor, kafada uyuşukluk yaratıyor.)
Modern çağ, diye adlandırdığımız bu zamanda; büyük balığın küçük balığı yuttuğu; para kazanmak için her türlü muammanın kabul gördüğü günler olarak tarihe adını yazdırıyor, diyor yamacımdaki gecenin misafiri... Ama ne tuhaftır ki yıllarca komünist sistem çatısı altında, parayla asla dertleri olmayan ama insanca yaşamda varlıklarını sürdürebilen bir toplumun çocukları şu an dünyanın “seks köleleri” olmuş durumdalar. (Örnek, oyundaki Ukraynalı Dijana gibi…)
O vakit, “bu sadece bir oyundu ama” deyip, gözlerimizi kapatmayı bırakalım da gerçek verilere bir bakalım, yan kulvarda neler dönüyormuş…
** İnsan ticareti mağduru olan kadınlar, Ukrayna’dan (% 31), Moldovya’dan (% 29), Rusya’dan (% 13), Kırgızistan’dan (% 8), Romanya’dan (% 5), Özbekistan’dan (% 5) geliyor.
** İnsan ticaretinin merkezi haline gelen ve mağdurların tespit edildiği şehirler; İstanbul (% 33), Antalya (% 25), Ankara (%16) ve Mersin (% 5).
**İnsan kaçakçılığı mağdurları, günde 15-30 kez ilişkiye girmek zorunda bırakılıyorlar. Mağdurlar, kendisini çalıştıranlara günde yaklaşık iki bin 250 dolar, bir yılda da 765 bin dolar kazandırıyor.
** Mağdurların % 40’ı çocuk sahibi ve onların bakımı nedeniyle sosyo-ekonomik baskı altındalar.
** Türkiye’ye getirilen mağdurların çoğunluğu (% 55’i) 18-24 yaş arasındaki kadınlardan seçilirken, % 24’ü 25-30 yaş arasından, % 3’ü de 14-17 yaş arasından seçiliyor.
** Mağdurların % 7’si üniversite, % 28’i lise, % 50’si ise ortaokul mezunu.
** Mağdurların üçte biri üreme organları hasar gördüğü için bir daha asla anne olamama tehlikesi altında bulunuyor, % 36’sında cinsel yolla bulaşan hastalıklar, % 8’inde ise beyin hasarı gözleniyor.