Uyanmak istemeyeceğiniz bir giallo kabusu
Kerem Akça, 13. !f'te gösterilecek "Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi"ni değerlendirdi
Kerem Akça / keremakca@haberturk.com
“Amer” ile giallo filmlerini (İtalyan kesme biçme filmleri) alışık olmadığı bir bedene transfer eden Hélène Cattet-Bruno Forzani ikilisi, “Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi”nde kaldıkları yerden devam ediyorlar. Modern sanat müzesinde geçen deneyci bir Freudyen analiz, Argento’nun rüya sahneleri ile stil numaralarının bir bütünü, Lynch-Grandrieux karışımı bir kafa yapısı ya da aşırı stilize bir opera fetişizmi olarak anılabilecek eser, şehir hayatının mahremiyetiyle ilgili dertlerini “Kiracı”vari bir yapıya kavuşturuyor. Bilinçaltını oyun alanına çeviren yönetmenlerin ikinci postmodern giallo düşü olarak beliren film, 70’lerin tanıdık şarkılarıyla kalp atışları hızlanan zihinsel evreniyle görsel ve işitsel bir şölen… 13. !f Uluslararası Bağımsız Filmler Festivali’nin en iyilerinden “Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi”ni Ağustos’ta 66. Locarno Film Festivali’nde yapılan dünya prömiyerinde izlemiştim.
Belçika sinemasının son döneminin Koen Mortier ve Fabrice du Welz ile birlikte en heyecan verici, kimlik sahibi ve acayip yönetmenleri diyebiliriz... Hélène Cattet-Bruno Forzani ikilisi, korku motiflerini, şiddeti ve kabusları stilize bir görsellikle yoğurmalarıyla biliniyor. Adeta Argento’nun gerçeküstücü rüya sahnelerini, kurgusunun şık durduğu bölümleri ve nostaljik his yaratan şarkılarını alıp, bunlardan Freudyen bir vizyon, zihni oyun alanına çeviren serbest bir omurga çıkarıyorlar.
GELENEKSEL BİR ZİHİN YOLCULUĞU DEĞİL!
İlk filmleri “Amer”de de hissettirdikleri gibi ikilinin hedefi, giallo filminin (İtalyan kesme biçme filmleri) ‘slasher filmi’ne meyleden ucuz dedektiflik öyküsünü, gotik korku filmi, gizem filmi ve sub-noir’ın (bilinçaltında geçen kara film) bedenleriyle bir arada anılır hale getirmek. Burada o filmde 20 yaşlarındaki kızın yaşlılığına da giden hikaye yapısı ya da bilinç dışı yanılsamalar erkek karakter için var. Mavi gözlü bu tiplemeyi annesi ile cinsel ilişkiye girerken, uzun saçlıyken veya yüz değiştirirken görmek mümkün. Kah kurban, kah katil deyin farketmez ama apartman dairesinde Polanki’nin “Kiracı”sıvari (“Le Locataire”, 1976) bir durum onunkisi.
Aslında “Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi” (“L’étrange Couleur des Larmes de Ton Corps”, 2013) için Mario Bava imzalı giallo filmlerinin öncüsü “The Girl Who Knew Too Much”ı (“La Ragazza Che Sapeva Troppo”, 1963) gösterişli bir renk skalasıyla onaran bir ‘düşsel istasyon’ denebilir. Film, bir kadının gözyaşlarını ya da ardında bıraktıklarını ele alırken psikolojiyi, gerilimi öne çıkarmıştı. Ama oradaki siyah-beyaz sinematografinin yarattıkları sanki “Tenebre”nin (“Tenebrae”, 1982) rüya bölümleri ya da “Deep Red”in (“Profondo Rosso”, 1975) açılış sekansı gibi gerçeküstücü tablolarla sarılıyor. Bunun üzerine, çok yakın planlar, bakış açısı planları, ara planlar, detay planlar ve yakın planlardan kurulu bir görsel akış ekleniyor. Geleneksel bir zihin yolculuğunun çok ötesine geçiliyor.
OPERA ALGISIYLA SARILAN GİZEMLİ KARELER
Bana kalırsa İtalyan korku sinemasına Argento’dan, Fulci’den bu yana en aykırı atılımı getiren “Amer”, burada da yapılana yüzde yüz dahil oluyor. Cattet ile Forzani, Röntgenden mustarip karakterin psikolojine el atıp, bilinçaltının dehlizlerine iniyor. Porno magazin okuma kareleri, beyaz filtreli kadın bedeni, siyah-beyaz bir rüya, yüzü belirsiz yaşlı bir kadın ve daha fazlasını görsel şölen niyetine izlenen dünyasının içine alıyor.
Film bunların üzerini büyük oranda ara plan, detay plan ve çok yakın plan ağırlığının yanında ekran bölme tekniği ile sararken 70’lerin Argento filmlerinden alınmış ‘retro’ etki yaratan şarkılar da ‘opera estetiği’ için doyumsuz bir alan açıyor. Bunlara büyük puntolarla yazılan jenerik de ekleniyor. Zaten “Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi” isminin psikolojik ve metaforik duruşu daha ziyade bir Fransız Yeni Dalgası işini andırıyor. Siyah-beyaz kabusun arada bazı kareler atılarak verilmesi stop-motion animasyon etkisi yaratırken, hedef bu kez bir kızın büyüme-ergenlik-gençlik-orta yaş dönemi değil.
Aksine dedektiflik kurumunun yozlaşması üzerinden bir şeyler söylenirken, ensest gibi tehlike meselerinin ruhsal, bedensel ve duyusal etkilerine uzanılıyor. Karakterimizin aklından siyah, kırmızı giyinmiş insanlar geçirmesi de Freud kaynağını derinleştiriyor. Bu durum ilk filmin malikane mizanseninde yaptığını daha dinamikleştiriyor. İşin ucuna şiddeti de, usturayı da, bıçağı da, kanı da daha etkili bir şekilde sokuyor.
SEYİRCİYİ AYAĞA KALDIRAN BİR GİALLO ŞÖLENİ
Gerçek bir giallo kabusu etrafımızı sarrken açı-karşı tekniğinin uzağında bir anlayış izliyor. Argento’nun plastik döneminin bile ötesine geçen bu duruş zamanla bir David Lynch yolculuğuna kadar uzanıyor. Grandrieux’nün tavizsiz el kamerasıyla rahatsız etme alışkanlığı yakın-çok yakın planlı bir algıya yerleştiriliyor. Sanki bu noktada hiççi seri katil filmi “Sombre”un (1998) yapısının ve bıraktığı etkinin tersi istikamette “Tenebrae” ile buluştuğunu düşünüyoruz. Eşik atlaması gereken karakterin gerçeküstücü karelerle karşılaşması, kırmızısıydı, mavisiydi demeden bir renk filtresi katmanlılığına da yol açıyor.
“Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi”, karelerine tek tek bakınca bir video-art galerisi olarak anılacak ama genel anlamda değerlendirince ‘stilize’ sıfatına sınıf atlatan bir iş. Büyük oranda da tekrarları, kademeli kurguyla ara planları atma düşüncesi, detay planları, skycam kullanımı, görüntü bindirme tekniğine inancı ve daha fazlasıyla geleneklerin dışına çıkıyor. Seyirciden ayağa kalkarak perdedeki ‘yapboz’la boğuşmasını talep ediyor. Gerçek bir giallo şölenine, düşüne başıyla sonuyla anlam kazandırırken uçlarda dolaşan bir yapıta dönüşüyor. Cattet-Forzani ikilisinin bir kez daha ‘ara plan’ gibi yan kurgu tekniğinden ana anlatı çıkarma arayışı tutuyor. Sinemaskop formatında geniş açıyı çok az gördüğümüz ama yakın, detay ve çok yakın planların üzerimize atıldığı canlılık, bizde bıçakla kesilmiş hissiyatı yaratıyor.
FİLMİN NOTU: 7.5
Künye:
Bedenindeki Gözyaşlarının Garip Rengi (L’étrange Couleur des Larmes de Ton Corps)
Yönetmen: Hélène Cattet, Bruno Forzani
Oyuncular: Klaus Tange, Ursula Bedena, Joe Kodener, Birgit Yew
Süre: 103 Dk.
Yapım Yılı: 2013