1941'de Nazilerden kaçan 769 Yahudi mülteciyi taşıyan Struma adlı gemiyi Karadeniz sahilinde kim batırdı?
KUTLU ESENDEMİR / HT GAZETE - ÖZEL RÖPORTAJ
Savaşlar, yıkıcılığı olduğu kadar sarsıcı felaketleri de beraberinde getiriyor. Geçen hafta, kanlı Ortadoğu coğrafyasından kaçan Suriye, Filistin ve Irak uyruklu 61 kaçak, Avrupa’ya ulaşmak isterken İzmir’in Menderes İlçesi sahilindeki bir teknede boğularak can vermişti. Savaştan kaçanların ve mültecilerin hikâyeleri bu felaketle başlamıyor elbette.
Bundan tam 70 yıl önce, 2. Dünya Savaşı döneminde Türkiye sahillerinde yine büyük bir yıkım yaşanmıştı. 1940’ların başında Romanyalı Yahudiler Avrupa ülkelerinin hemen hepsinde olduğu gibi yükselen Nazi dehşetinin tehdidi altındaydı. 46 metre uzunluğundaki yük gemisi Struma, 12 Aralık 1941’de, bu tehditten kaçan 769 Yahudi yolcusu ve mürettebatıyla Köstence’den yola çıktı, İstanbul Sarayburnu’na ulaştı. Baskılara direnemeyen Türkiye, gemiyi Karadeniz’e uluslararası sulara çekti. Sonrasında da Karadeniz sahilinde bir torpidoyla batırıldı. 72 gün süren trajedi korkunç bir katliama dönüştü. İçlerinden sadece 10 kişi kurtulurken 759 kişi de öldü. Yazar Dr. Halit Kakınç, 9 yıl boyunca Struma faciasını araştırıp kitaplaştırdı. Dr. Kakınç, yarın okurlarıyla buluşacak “Struma” kitabı öncesi ilk röportajını gazetemize verdi.
- Struma’yı kaleme almadan önce buna benzer hikâyelerle karşılaşmış mıydınız?
Tarih, ne yazık ki buna benzer trajedilerle dolu. Her biri birbirinden beter... İnsanlık dramları. Yarım kalan yolculukların hepsini saymaya kalkışsak, gerçekten de ciltler yetmez. Struma trajedisi bu zincirin halkalarından biri oldu. Bunlar, sadece 2. Dünya Savaşı yıllarında Yahudi göçmenlerin başlarına gelenlerin bir bölümü. Yanlış anlaşılmasın. Bu tür örnekler elbette zamanında Yahudilerin yaşadıklarıyla sınırlı değil. Ben sadece Struma’yla bağlantılı örnekler vermek istedim. Eğer felaketler coğrafyasını tüm yerküreyi baz alarak sıralayacak olursak, say say bitmez.
- Struma faciası nasıl dikkatinizi çekti?