Rusya'nın "enerji silahı" ne kadar ölümcül olacak?

Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle Batı, Rusya'ya peş peşe yaptırımlar uygulamaya başladı. Ancak, bu noktada Rusya Devlet Başkanı Putin'in elindeki en güçlü koz "enerji kaynakları" oldu. The Economist'in yaptığı araştırmaya göre, soğuk hava ve Avrupa'da yaşanan enerji krizi sebebiyle Avrupa'da 100 binden fazla kişi hayatını kaybedebilir. Habertürk'ten Merve Elmacı'nın haberi...

Giriş: 18.12.2022 - 09:26 Güncelleme: 18.12.2022 - 09:26

Rusya'nın "enerji silahı" ne kadar ölümcül olacak?

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik 24 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından Batı, Rusya'ya yaptırım kararı aldı. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali Avrupa'da yüksek enerji fiyatlarını tetikledi.

The Economist'te yer alan "Rusya enerjiyi silah olarak kullanıyor" başlıklı makalede Putin'in savaşı kaybetmesi için Batı'nın onu desteklemeyi bırakması gerektiği, Putin için bu kışın büyük bir fırsat olduğu dile getirildi. Putin için enerji kaynaklarının büyük bir koz olduğu ve enerji kaynaklarını "silah" olarak kullandığı ifade edildi.

Putin'in "enerji silahı" sebebiyle Avrupa'da bu kış hayatını kaybedenlerin sayısı Ukrayna'daki savaşta hayatını kaybedenlerini sayısını geçebilir. Peki Economist'in hazırladığı modelleme ne diyor?

REKLAM

Savaştan önce Rusya, AB'nin doğalgaz ithalatının yüzde 40-50'sini sağlıyordu. Ağustos ayında Putin, Avrupa'ya giden en büyük boru hattı olan Kuzey Akım 1'in musluklarını kapattı. Akaryakıt fiyatları yükseldi ve Ukrayna'nın müttefikleri ekonomik olarak sıkıştı.

Şimdiye kadar Avrupa, depolama alanlarını dolduracak kadar gaz stoklayarak bunu iyi atlattı. Piyasadaki yakıt fiyatları tepe noktalarından düşmüş olsa da, Avrupalıların ortalama gaz ve elektrik maliyetleri 2000-2019 rakamlarının yüzde 144 ve yüzde 78 üzerine çıktı. Ukrayna'da savaşa maruz kalan insanların yanında bunlar çok büyük önem arz etmese de, insanların dondurucu soğuklarda enerjiye kısıtlı erişimleri yaşamlarını yitirme riskini artırıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2022 yazında Avrupa'da sıcak hava sebebiyle 15 bin civarında insan hayatında kaybetti. Kavurucu sıcakların insan hayatında oluşturduğu risk tartışılmaz; ancak soğuk havalar daha ölümcül. Avrupa'da Aralık ve Şubat ayları arasında, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarına kıyasla yüzde 21 daha fazla insan hayatını kaybediyor.

REKLAM

Ortalama olarak, belirli bir ülke için normalden 1 derece soğuk olan bir kış mevsiminde, yüzde 1,2 daha fazla insan ölüyor, bu da soğuğun ölümcül olduğunu doğruluyor.

Avrupa'da bu sene yaşanan enerji krizinin yanında, bu kış sıcaklıkların önceki yıllara oranla normal seviyede kalması halinde önümüzdeki kış aylarında soğuk algınlığına bağlı hastalıklar sebebiyle 147 bin kişi hayatını kaybedebilir. Avrupa Birliği (AB) yetkilileri, şu ana kadar Ukrayna'daki çatışmada 20 bin sivil ve 100 bin askerin hayatını kaybettiğine inanıyor, bu da Avrupa'da ölenlerin savaşta ölen kişi sayısını geçeceği anlamına geliyor.

Bununla birlikte, Avrupa'da 2000 yılında bu yana en soğuk kışın yaşanması durumunda ölüm oranlarının tarihsel ortalamanın üzerine çıkacağı düşünülüyor. Avrupa'da sert bir kış ikliminde 185 bin kişinin hayatını kaybedeceği düşünülüyor.

REKLAM

EN TEMEL İKİ ETKEN: GRİP MEVSİMİ VE SICAKLIKLAR

Economist'in modeline göre, bu kış Avrupa'da (Ukrayna dışında) kaç kişinin öleceğini bazı ana faktörler belirliyor.. En temel iki etken, grip mevsimi ve sıcaklıklar. Soğuk hava virüslerin havada kalmasına yardımcı oluyor, bağışıklık sisteminin güçlü kalmasını engelliyor, ve yine soğuk hava sebebiyle insanlar daha çok kapalı alanlarda bir araya geliyor. Ayrıca vücut ısısı düştükçe, kalp krizi ve felç riski artıyor.

Şaşırtıcı bir şekilde, mevsimsel ölüm oranlarındaki fark, sıcak ülkelerde soğuk ülkelere oranla daha fazla. Portekiz'de kışın yaza oranla haftada yüzde 36 daha fazla insan hayatını kaybederken, Finlandiya'da bu oran sadece yüzde 13. Soğuk ülkeler, daha iyi ısıtma ve yalıtıma sahip, ayrıca özellikle İskandinav ülkelerinde refah seviyesi daha yüksek olduğu için insanların alım güçleri de yüksek. Uzmanlar, soğuk ülkelerde can kaybının daha az olmasını bu sebeplerle açıklıyor.

REKLAM

Bu tahmini grafik oluşturulurken, hava durumu, demografi, grip, enerji verimliliği, hükümetin enerji maliyetlerine ilişkin harcamaları göz önüne alındı. Avrupa'da bu kış soğuklar sebebiyle yaşanacak ölüm oranını güvenli bir şekilde tahmin etmek zor olsa da, enerji fiyatlarındaki yüzde 10'luk artışın, ölüm oranlarında yüzde 0,6'lık bir artışa sebep olacağı düşünülüyor.

Analize göre kesin olan tek şey; 2000-2019 arasındaki uygulamalar 2022-2023'te uygulanmaya devam ederse, Rusya'nın enerji silahının çok güçlü olacağı. Bu maliyetlerle tipik bir kış mevsiminde Avrupa'da 147 bin insanın hayatını kaybetmesi bekleniyor (Ortalamadan yüzde 4,8 fazla).

Son 20 yılın en ılıman kışının geçirilmesi durumunda ise 79 bin insanın hayatını kaybetmesi söz konusu (Ortalamadan yüzde 2,7 fazla).

Son 20 yılın en soğuk kışının yaşanması durumunda ise yüzde 6'lık bir artışla 185 bin kişi hayatını kaybedebilir.

Fransız hükümeti Aralık ayı başında enerji piyasasındaki gergin gerilimin önümüzdeki haftalar elektrik kesintilerine yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.

REKLAM

İngiltere'de de aynı şekilde evlerde gündüz elektrik kesintileriyle karşılaşılabileceği uyarısı yapıldı. Ayrıca Ocak ve Şubat aylarında "dondurucu soğukların" olması durumunda ihtimal dışı görünse de İngiltere'nin gaz kıtlığı riskiyle karşı karşıyla olabileceği ifade edildi.

Finlandiya'da bu ayın başlarında enerji ithalatındaki belirsiz sebebiyle kısa süreli elektrik kesinti riskinin arttığı konusunda uyarıda bulundu. Finlandiya'nın ulusal şebeke operatörü Fingrid, insanların arabalarına binmeden önce arabalarını ısıtmasının bir lüks olarak görülmesi gerektiğini ve bunun en aza indirgenmesi gerektiğini ifade etti.

Aurora Energy Research Orta Avrupa Araştırma Başkanı Lukas Bunsen, CNBC'ye yaptığı açıklamada 27 ülkeden oluşan AB ülkelerinde durumun o kadar kötü olmayacağını dile getirdi.

Son olarak, Avrupa'da enerji fiyatlarındaki artış sebebiyle bu kış Avrupa'da son derece zorlayıcı geçecek. Avrupa'da bu da kış hayatını kaybedecek insan sayısının Ukrayna'da savaşta ölenlerin sayısını da geçmesi bir ihtimal. Ukrayna'daki savaş daha çok gençleri öldürürken, soğuk hava yaşları öldürecek.

Ancak her ne olursa olsun Rusya'nın Ukrayna altyapısına verdiği zarar düşünülünce de bu kış soğuğun en çok can alacağı Avrupa ülkesi Ukrayna olacak.

*Haberin görselleri Associated Press tarafından servis edilmiştir.