TBMM’ye sunulan 2020 bütçe kanunu teklifinde, 2019 yılı vergi geliri hedefleri de revize edildi. 2020 yılı vergi geliri hedefleri, revize edilen yeni rakamlara göre belirlendi. Ekonomideki daralma dolayısıyla 2019 bütçesinde öngörülen vergi geliri gerçekleşmeleri, bütçe kanunu ile öngörülen hedeflerin 75 milyar lira altında kaldı. Yüksek enflasyona rağmen, kanunda 853.8 milyar lira olarak öngörülen toplam vergi gelirlerinin, yıl sonunda 778.6 milyar lirada kalacağı tahmin ediliyor. 2020 yılında ise gerçekleşme tahminine göre yüzde 17.2’lik artışla 912.5 milyar liralık vergi geliri öngörülüyor.

 

OTOMOTİVDEKİ DURGUNLUK BÜTÇEYİ SARSTI

Motorlu taşıtlardan alınan özel tüketim vergisi’nden (ÖTV) 2019 yılında 24 milyar lira gelir elde edilmesi öngörülüyordu. Ancak, gerçekleşmenin 12.9 milyar lirada kalacağı tahmin edildi. Gerçekleşme, öngörülen rakamın yaklaşık yarısı düzeyinde kalacak. Gelecek yıl için motorlu taşıtlardan alınan ÖTV’de 19.1 milyar lira gelir öngörülüyor. Her ne kadar bu rakam, 2019 yılındaki gerçekleşme tahminine göre yüzde 48 artış anlamına geliyorsa da 2018 yılında 21 milyar lira olan rakamın altında yer alıyor.

Önemli gelir kalemleri arasındaki akaryakıttan alınan ÖTV’den 2019 yılında 68.7 milyar lira gelir öngörülmüştü. Aşırı fiyat artışını önlemek için uygulamaya konulan eşel mobil sisteminin de etkisiyle akaryakıttan alınan ÖTV gelirlerinin yıl sonunda 60.8 milyar lirada kalacağı tahmin edilirken, gelecek yıl için de yüzde 9.7’lik artışla 66.7 milyar liralık gelir öngörüldü.

Dayanıklı tüketim mallarından alınan ÖTV’de 2019 yılı gelir beklentisi 9.3 milyar liradan 5.2 milyar liraya revize edildi. Gelecek yıl ise yüzde 38 artışla 7.2 milyar lira gelir öngörüldü. 2018 yılında bu kalemden 6.3 milyar lira gelir elde edildiği dikkate alınırsa, gelecek yıl için öngörülen rakam 2018’e göre sadece yüzde 14 oranında artış anlamına geliyor.

TİRYAKİDEN BÜTÇEYE BÜYÜK DESTEK

2019 yılı bütçesinde tütün mamullerinden 45.7 milyar lira ÖTV geliri öngörülmüştü. Yapılan revizeye göre 2019 yılında tiryakilerden 51 milyar lira ÖTV geliri elde edilecek. Gelecek yıl ise yüzde 27 artışla 64.8 milyar lira gelir öngörülüyor. Diğer kalemlerden farklı olarak tütün mamullerindeki gelir artışının, bu yılki yüksek performansa rağmen yüzde 27 oranında yükseltilmesi, yeni vergi artışı olabileceği şeklinde değerlendirildi.

 

Alkollü içkilerden alınan ÖTV gelirleri, 2019 yılında beklenen rakam doğrultusunda 13.2 milyar lira olarak gerçekleşecek. Gelecek yıl ise akşamcılardan yüzde 13’lük artışla 17.2 milyar liralık vergi geliri bekleniyor.

Revize edilen rakamlara göre, 2019 yılı için bütçe kanununda öngörülen vergi geliri hedefleri, birkaç kalem dışında öngörülen rakamların altında kalacak. Sigara ve alkollü içkiler dışında daha çok kira ve menkul kıymet geliri elde edenlerin ödediği beyana dayanan gelir vergisi ve kurumlar vergisi gelirleri, yukarı doğru revize edildi. Diğer vergi gelirleri ise 2019 yılı için yapılan öngörülerin altında kalacak.

MERKEZ BANKASI’NDAN BÜYÜK DESTEK
2019 yılı bütçesinde bu yıl için 86 milyar lira olarak öngörülen bütçe açığı 125 milyar lira olarak revize edildi. Bütçe açığının daha fazla artmasını Merkez Bankası önledi. Bütçede 2019 yılında Hazine portföyü ve iştirak gelirleri olarak 22.9 milyar lira gelir öngörülürken, gerçekleşme 81 milyar liraya ulaştı. Gelecek yıl da bu kalemden 50.2 milyar lira gelir öngörüldü.

Söz konusu gelirin tamamına yakını Merkez Bankası kârından aktarılan temettü gelirleri ve ihtiyat akçesinden oluşuyor.

2020 yılı vergi gelirleri (Milyon TL)    
     
  2019 gerçekleşme Değişim
 2019 Bütçesitahmini2020 Bütçesi(Yüzde)
Toplam vergi gelirleri853.843778.570912.523 17.2
Beyana dayanan gelir vergisi7.6509.33910.596 13.5
Ücretlerden alınan gelir vergisi165.242156.417173.463 10.9
Kurumlar vergisi81.00786.12999.001 14.9
Motorlu taşıtlar vergisi16.08914.26817.469 22.4
Dahilde alınan KDV152.950146.463167.416 14.3
Toplam Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)164.031146.087176.118 20.6
Akaryakıttan alınan ÖTV68.74460.75566.660  9.7
Motorlu taşıtlardan alınan ÖTV24.03612.85419.059 48.3
Alkollü içkilerden alınan ÖTV15.30915.20817.174 12.9
Tütün mamüllerinden alınan ÖTV45.65551.02164.820 27.0
Kolalı gazozlardan alınan ÖTV9371.0131.156 14.1
Dayanıklı tüketim malları ÖTV'si9.3495.2367.248 38.4
Banka ve sigorta muameleleri vergisi19.01725.53624.988   6.2
Özel iletişim vergisi3.7803.8374.134   7.7
Gümrük vergileri21.21318.23821.493 17.8
İthalde alınan KDV165.818126.391158.082 25.1

 

24 SAATGÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri