Güney'de yeni komşu Rusya mı?

Suriye'de sığınak yapan Moskova bölgede kalıcı olabilir. Dış politika uzmanları Putin'in planlarını değerlendirdi

Giriş: 24 Eylül 2015 - 09:40 Güncelleme: 24 Eylül 2015 - 09:46

Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın

Habertürk’e konuşan dış politika uzmanları, Putin yönetiminin basit bir askeri yardımdan ötesini planladığını söyledi. İşte nedenleri:

1 Rusya Ortadoğu’da kalan tek müttefiki Suriye’nin düşmesine izin vermez.

2 Suriye, Rusya’nın Akdeniz’de söz sahibi olmasının da anahtarı.

3 Rusya ve ABD, bölgesel gerginliklere oynayarak silah pazarını genişletiyor.

4 Afganistan’da bozguna uğrayan, Ukrayna yüzünden baskı gören Rusya, Suriye’ye yerleşerek bir süper güç olduğunu hatırlatıyor.

5 ABD’nin belirli bir Suriye politikası bulunmaması ve olan girişimlerinin çökmesi, bölgede boşluk yarattı. Rusya’nın Suriye’de askeri varlığı, ABD’den de fazla itiraz görmüyor.

Obama yönetiminin Suriye politikasında zavallılığı, en açık şekilde geçen hafta ortaya çıktı. Beyaz Saray Sözcüsü, tam bir fiyaskoya dönüşen ‘eğit-donat programı’nı zaten Başkan Barack Obama’nın istemediğini, muhafetin baskıları nedeniyle bu programa “Evet” dediğini söyledi. Böylesi bir perişanlık karşısında Rusya’nın aslında güç kaybeden bir ülke olmasına rağmen, çok boyutlu bir Suriye hamlesi yapması sürpriz sayılmamalı.

Bu hamlenin Suriye’ye özel nedenleri olduğu gibi daha genel Rus çıkarlarıyla da bir bağlantısı var. Rusya açısından kendisiyle müttefik, Doğu Akdeniz’de kritik bir alanı kontrol eden bir rejimin düşmesi kabul edilemezdi. Şam’daki kanlı rejim asker bulmakta bile zorluk çeker ve stratejik yolları kaptırma tehlikesiyle karşı karşıya iken Putin büyük bir destek verdi.

Rusya’nın elde ettiği ilk kazanım, ABD ile Ukrayna nedeniyle kesilmiş olan askeri diyaloğu başlatmak ve bir ölçüde ABD’yi de adım atmaya zorlamak oldu. Arap devletlerinin Moskova ile derinleşen ilişkileri de ABD’nin bıraktığı boşluğun Rusya tarafından doldurulabileceği görüntüsü verdi. Rusya ekonomisi açısından silah satılacak geniş bir pazar olması da bu hamlenin arkasındaki unsurlardan biri olabilir. Son olarak da Moskova, Karadeniz’i artan denizaltı sayısıyla bir iç deniz haline getirdikten sonra Akdeniz’de de varlığını hissettirmek istiyor. İran ve Suudi Arabistan’ı vekâlet savaşlarına destek vermekten vazgeçirip geçiremeyeceği belli değil. ABD ile bir ortak paydada buluşup buluşmayacağı da. Kesin olan, Suriye krizini feci yöneten ABD karşısında Rusya’nın kendisine ciddi bir alan açtığı.

Rus ya, Suriye’de etkili olmakla, bölgedeki gerekli çıkarlarını korumaya çalışıyor. IŞİD konusunda kendi istediği çözüm yöntemini dayatabilecek bir zemin oluşturuyor. Türkiye’nin kendisine yeni bir pozisyon belirlemesi gerekiyor. Bu konuda ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin de açıklama yaptığı gibi, Suriye Devlet Başkanı Esad hemen devreden çıkarılmamalı. PKK ve IŞİD’in tehdidinin bu denli arttığı bir coğrafyada ilk adımda Esad’sız bir Suriye beklentisi olmamalı. Rusya, önümüzdeki günlerde ABD’de düzenlenecek BM Genel Kurulu’nda savaşı bitirebilecek argümanlar ortaya koyarsa, ağırlığını gösterebilir.

Mosko va, Suriye’deki ayaklanmanın başladığından beri ülkedeki iç savaşın devam etmesine yönelik bir strateji izledi. Suriye’yi kullanarak ABD’yle birlikte bölgenin tartışmasız hâkimi olduğu soğuk savaş yıllarına dönmeyi hedefledi ve bu hedefine büyük ölçüde ulaştı. Aslında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2008’de Güney Osetya için saldırdığı gün soğuk savaş dengesini yeniden tesis etmeye yönelik stratejisini uygulamaya başladı.

Osetya’dan başlayarak dengeleri yeniden kendi lehine değiştiren Rusya, Ukrayna ve Suriye’deki hamleleriyle istediği noktaya geldi. Şimdi Moskova, izlenen bu stratejinin sonucu olarak son 20 yılının en parlak dönemini yaşıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu dahil bölge liderleri her zamankinden sık bir şekilde Moskova’yı ziyaret edip güvence almaya çalışıyor. Bu bağlılık beyanlarına karşı yapılan silah satışlarıyla Rusya’nın kasasına milyar dolarlar girdi. Sonuç olarak bugün Suriye’de Türkiye’ye komşu olan Esad değil Rusya’dır. ABD de bu durumdan hoşnut görünüyor. Zira Rusya’nın yükselişinden tedirginlik duyan Avrupa ve Körfez ülkeleri, ABD silahlarına yüz milyarlarca dolar harcıyor. Norveç daha dün 70 F-35 uçağı almaya karar verdi. Rusya soğuk savaşı geri getirirken, ABD de işine geldiği için bunu görmezden geliyo

Rus ya, Suriye’yi Ortadoğu’daki en büyük müttefiki olarak görüyor. Suriye stratejik olarak Moskova için çok önemli. Dolayısıyla Rusya, Suriye’nin başka bir ülkenin eğemenliği veya yörüngesine girmesi tehlikesine karşı çok hassas. Rusya Akdeniz’de askeri varlık bulundurmaya da çok önem veriyor. Suriye Doğu Akdeniz’de çok kritik konumda. Rusya ayrıca Ortadoğu’da kendi görüşü alınmadan yeni bir düzen kurulmasını da istemiyor.

IŞİD lideri Ebubekir Bağdadi’nin, Rusya’nın Suriye’de askeri varlığını artırması üzerine Irak’ta denetim altında tuttuğu Musul ve Ramadi’den bazı savaşçıların Suriye’ye kaydırılması emrini verdiği iddia ediliyor

Rus ya’nın Suriye’ye son 1.5 ayda yoğunlaştırdığı silahların sevkıyatına ilişkin çeşitli iddialar ortaya atılıyor. ABD’nin yayınladığı uydu fotoğrafları da iddiaların büyük kısmının doğru olduğunu ispatlıyor. Rusya’nın Suriye’ye gönderdiği hava savunma sistemlerinin, “Suriye’de bir uçuşa yasak bölge oluşturulmasını imkânsız kıldığı” ileri sürüldü.

Rus ya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, “ABD’nin Suriye politikası konusunda kendilerine yaklaşmaya başladığını” söyledi. Lavrov, “ABD, Suriye’deki durumu daha objektif bir biçimde görmeye başladı. John Kerry ile görüştüğümde, bizimle işbirliği yapmak istediklerini, bunun mümkün olduğunu belirtmişti” dedi. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, hafta başında “Görüşmelere derhal başlamaya hazırız. Umarız Rusya da hazırdır” demişti.