EYT Resmi Gazete'de yayımlanarak yasalaştı! EYT'liler ne kadar ödeme alacak? İşte son durum
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi, Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilerek yasalaştı. 8 Eylül 1999 tarihi öncesi sigorta girişi olan, çalışma süresi, prim gün sayısı ve sigortalılık süresini tamamlayan 2 milyonun üstünde vatandaş emekliliğe hak kazandı. Yasanın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından EYT başvuru süreci 3 Mart günü itibariyle başladı. 1 Nisan'dan itibaren aylık alacak olan EYT'liler son dakika gelişmelerini yakından takip ediyor. İşte, 2023 EYT prim gün sayısı şartları, kıdem tazminatı ve ödeme hesap tablosu...
KIDEM TAZMİNATI TAVANINA DİKKAT!
Özelgede, işçinin çalıştığı süre ve kıdem tazminatına esas ücreti dikkate alınarak hesaplanan ve ödenen kıdem tazminatlarının istisna kapsamına girdiği, hesaplanan bu tutarları aşan ilave ödemelerin ise gelir vergisine tabi olduğu kaydedildi.
Kıdem tazminatı tavanı, en yüksek devlet memuruna bir yıl için ödenen emekli ikramiyesine göre belirleniyor. Örneğin, 2023 yılının ilk yarısı için kıdem tazminatı tavanı 19 bin 982.83 TL olarak uygulanıyor. Kıdem tazminatı, işçinin son brüt ücreti üzerinden belirleniyor ancak bir yıl için ödenecek kıdem tazminatı tutarı, söz konusu tavanı aşamıyor. Buna göre, 10 yıllık çalışması bulunan bir işçinin kıdem tazminatı 199 bin 828.30 TL ve altında ise gelir vergisi kesilmiyor. Bu tutarı aşan kıdem tazminatı ve çeşitli adlar altındaki tazminatlar ise ücret olarak değerlendirilip, işçinin o ay tabi olduğu gelir vergisi dilimi üzerinden vergilendiriliyor.
İŞ SÖZLEŞMESİ SONA ERMELİ
Özelgede, İş Kanunu’na göre kıdem tazminatı ödenecek haller hatırlatıldı. İş akdinin işverence haklı sebepler dışında bir sebeple, işçi tarafından haklı bir sebeple, muvazzaf askerlik dolayısıyla, emekli aylığı bağlatmak amacıyla, yaş dışında kalan emeklilik koşullarının sağlanmasıyla, kadın işçilerin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde işten ayrılmasıyla veya işçinin ölümü nedeniyle sona ermesi halinde kıdem tazminatı ödenmesi gerektiği belirtildi.
Kıdem tazminatının hangi şartlar altında ödeneceğinin İş Kanunu’nda açıkça vurgulandığı kaydedilen özelgede, çalışanlara kıdem tazminatı ödenebilmesi için iş sözleşmesinin feshedilmesi/sona ermesi gerektiği ifade edildi. Dolayısıyla iş sözleşmesi feshedilmeden veya sona ermeden çeşitli sebeplerle kıdem tazminatı adı altında yapılan ödemelerin kıdem tazminatı olarak değerlendirilemeyeceği belirtildi. Bu nedenle, iş sözleşmesi feshedilmeden kıdem tazminatına mahsuben avans olarak yapılan ödemelerin ücret olarak kabul edilmesi ve gelir vergisi kesilmesi gerektiği kaydedildi.
İŞTEN ÇIKIŞ GİRİŞ YAPARAK TAZMİNAT ÖDENEBİLİR
İşverenlerin, depremden etkilenen işçileri için yapacakları 50 bin liraya kadar yardımdan vergi ve prim kesintisi yapılmamasına ilişkin önümüzdeki günlerde bir yasal düzenleme yapılacak. Bu, işverenlerin karşılıksız yapacakları yardımla ilgili bir düzenleme olacak.
Ancak, depremzede işçilerin daha fazla paraya ihtiyacı olacağı için, birikmiş kıdem tazminatını işçisini kaybetmeden ödemek isteyen işverenler farklı bir yol deneyebilir. İşverenin, kıdem tazminatı karşılığını avans olarak ödemek yerine işçisini işten çıkartıp tazminatını ödedikten sonra tekrar işe alması halinde vergi ödeme yükümlülüğü doğmaz.
“EMEKLİ OLABİLİR” YAZISI ZORUNLU MU?
İşveren, halen bir işte çalışmakta olan kişilerin emeklilik gerekçesi ile iş akdini feshederken kıdem tazminatını ödemek zorunda. İşveren, işçinin gerçekten emekliliğe hak kazanıp kazanmadığını anlamak için daha önce Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan “Emekli olabilir” yazısı getirilmesini istiyordu. SGK, emeklilik başvurularındaki yoğunluğu dikkate alarak yazı vermeyeceğini açıkladı. Bunun yerine, e-Devlet’ten “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü”, “Sosyal Güvenlik Kayıt Belgesi” ve “Çalışma Hayatım” hizmetlerinden sorgulama yapılarak emekliliğe hak kazanma koşullarının yerine getirilip getirilmeyeceğinin işçi ve işverence tespit edilmesini istedi. Sorgulama ekranında “4A tesciline göre emeklilik bilgileri” bölümünde prim gün sayısı ve sigortalılık süresi satırlarının karşısında “kalan prim gün 0 gün” ve “Kalan süre 0 gün” yazması gerekiyor.
Kalan gün ve sürenin sıfır yazması, emeklilik için gerekli prim günü ve sigortalılık süresi koşullarının yerine getirildiği anlamına geliyor.
EYT TASLAĞI ŞARTLARI
EYT düzenlemesi 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanları kapsıyor,
Yaş şartı bulunmayan EYT düzenlemesinden ilk ayda 2 milyon 250 bin kişi yararlanacak,
SSK, BAĞ-KUR, emekli sandığı ayrımı olmaksızın prim günü ve sigortalılık süresini tamamlayanlar istedikleri zaman emekli olabilecek.
8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ SİGORTALILARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI
4A SSK emeklilik şartlarına göre 25 yıl sigortatlılık süresini ve 5000-5975 prim gün sayısını tamamlayan erkekler; 20 yıl sigortatlılık süresini ve 5000-5975 prim gün sayısını tamamlayan kadınlar emekliliğe hak kazanıyordu.
4B-4C Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklilik şartları şu şekildeydi;
Erkeklerde, 25 yıl sigortalılık süresi ve 9000 prim gün sayısı
Kadınlarda, 20 yıl sigortalılık süresi ve 7200 prim gün sayısı
SSK'LILAR İÇİN PRİM GÜN SAYISI İLE EYT HESAPLAMA TABLOSU
KADINLAR (SSK)
İşe Başlama Tarihi - Sigortalılık Süresi - Prim Günü
01.04.1981 ve öncesi - 20 - 5000
01.04.1981-08.09.1981 - 20 - 5000
09.09.1981-23.05.1984 - 20 - 5000
24.05.1984-23.05.1985 - 20 - 5000
24.05.1985-23.05.1986 - 20 - 5075
24.05.1986-23.05.1987 - 20 - 5150
24.05.1987-23.05.1988 - 20 - 5225
24.05.1988-23.05.1989 - 20 - 5300
24.05.1989-23.05.1990 - 20 - 5375
24.05.1990-23.05.1991 - 20 - 5450
24.05.1991-23.05.1992 - 20 - 5525
24.05.1992-23.05.1993 - 20 - 5600
24.05.1993-23.05.1994 - 20 - 5675
24.05.1994-23.05.1995 - 20 - 5750
24.05.1995-23.05.1996 - 20 - 5825
24.05.1996-23.05.1997 - 20 - 5900
24.05.1997-23.05.1998 - 20 - 5975
24.05.1998-23.05.1999 - 20 - 5975
24.05.1999-08.09.1999 - 20 - 5975
ERKEKLER (SSK)
İşe Başlama Tarihi - Sigortalılık Süresi - Prim Günü
09.09.1976 ve öncesi - 25 - 5000
09.09.1976-23.05.1979 - 25 - 5000
24.05.1979-23.11.1980 - 25 - 5000
24.11.1980-23.05.1982 - 25 - 5075
24.05.1982-23.11.1983 - 25 - 5150
24.11.1983-23.05.1985 - 25 - 5225
24.05.1985-23.11.1986 - 25 - 5300
24.11.1986-23.05.1988 - 25 - 5375
24.05.1988-23.11.1989 - 25 - 5450
24.11.1989-23.05.1991 - 25 - 5525
24.05.1991-23.11.1992 - 25 - 5600
24.11.1992-23.05.1994 - 25 - 5675
24.05.1994-23.11.1995 - 25 - 5750
24.11.1995-23.05.1997 - 25 - 5825
24.05.1997-23.11.1998 - 25 - 5900
24.11.1998-09.09.1999 - 25 - 5975
1999 DÜZENLEMESİ ÖNCESİ KISMİ EMEKLİ OLUNABİLİYORDU
1999 yılındaki düzenleme öncesi 3600 prim günü ve 15 yıl sigortalılık süresiyle kadınlar 50 yaş ve üstü, erkekler 55 yaş ve üzerinde kısmi emekli olabiliyordu.
3600 PRİM GÜNÜ OLANLAR EYT'DEN YARARLANABİLECEK Mİ?
30 Ocak günü MEclis'e gelen EYT düzenlemesi ile 3600 prim günü kapsam dışında kaldı. Yürürlükte olan mevzuaata göre kısmi emeklilik için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor.
EYT şartları 1999 yılı öncesine dönerse 3600 prim gününü dolduran vatandaşlar da 50 ila 55 yaş şartını sağladıklarında emekli olma hakkı kazanacak.
