Kartalkaya faciasının ardından: Avrupa ve ABD'de itfaiye teşkilatının yapısı nasıl?
Bolu Kartalkaya'da 78 kişinin hayatını kaybettiği otel yangını faciasında itfaiyenin müdahalesi, alana olan uzaklığı ve yetki tartışmaları gündemdeki yerini korurken, ABD, Birleşik Krallık, Almanya ve Fransa'daki itfaiye mevzuatını araştırdık. Dünyanın en büyük itfaiye departmanı olan New York İtfaiye Departmanı'nın bulunduğu ABD'de kadrolu, gönüllü ve iş başı para usulü çalışan itfaiyeciler bulundukları kentler ve eyaletlere bağlıyken, Almanya daha çok gönüllülük esasına dayalı şehir itfaiye birimlerinden oluşuyor ancak 100 binin üstünde nüfusu olan kentlerde profesyonel ekipler bulundurmak zorunlu. Fransa'da ise itfaiyenin temel yapısını ordu ve donanma oluşturuyor.
ABONE OL
78 kişinin hayatını kaybettiği Kartalkaya otel yangını faciasının ardından itfaiye teşkilatının Türkiye'deki ve dünyadaki mevzuatını, durumunu araştırdık.
Öncelikle Türkiye'de, 888'i büyükşehirlerde olmak üzere toplamda 1167 itfaiye merkezi bulunuyor. 1 milyon kişi başına düşen yangın istasyonu sayısı 15,69. Türkiye bu istatistikle 440 olan Almanya ve 110 olan Fransa'nın çok arkasında.
Türkiye'de 2819'u büyükşehir, 1300'ü il/ilçe belediyesi olmak üzere toplam 4 bin 119 itfaiye aracı bulunuyor. 1 milyon kişi başına düşen araç sayısı 52,31.
İtfaiyeler, dünyada birçok yerde İçişleri Bakanlığı’na bağlı ayrı bir genel müdürlük şeklinde çalışıyor. Türkiye’de ise merkezi olmayan model ile itfaiye hizmetlerinin sunumu gerçekleştiriliyor.
Bu modele göre itfaiye teşkilatlarının kurulmasında ve hizmetin yürütülmesinde bütün sorumluluk yerel yönetimlere ait. Buna karşın orman yangınları Orman Genel Müdürlüğü’nün, köy yangınları ise muhtarın sorumluluğu altında.
Büyükşehir olan illerde ise itfaiye teşkilatı diğer illere göre daha farklı şekilleniyor. 5393 Sayılı Belediye Kanunu’na tabi olan il ve ilçe belediyeleri kendi sınırları için itfaiye teşkilatı kurmakla görevli iken, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’na tabi olan büyükşehir belediyeleri, bünyesindeki merkez ve çevre ilçeleri de kapsayacak şekilde itfaiye hizmetlerini planlamak ve uygulamakla yükümlü.
Büyükşehirlerde itfaiye belediye teşkilatı içerisinde daire başkanlığı seviyesinde
konumlanırken, diğer il ve ilçelerde müdürlük seviyesinde faaliyet yürütüyor.
Büyükşehir belediyesi olmayan il ve ilçe belediyelerinde mali yönden sıkıntılar yaşanması sık görülen bir durum.
Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve ABD'de ise durum şöyle:
Feuerwehr, (İtfaiye Teşkilatı) kadın ve erkeklerden oluşuyor ve 7/24 görev başında. Kendilerine ihtiyaç duyulduğunda siren, çağrı cihazları ve özel cep telefonları aracılığıyla uyarılıyorlar.
Tam profesyonel itfaiye teşkilatlarına sahip pek çok ülkenin aksine Almanya, büyük kentsel ve kırsal topluluklarının çoğunu kapsamak için Freiwillige Feuerwehr, yani gönüllü itfaiye teşkilatına güveniyor.