Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

        KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com

        30 Mart-14 Nisan 2013 tarihleri arasında düzenlenen 32. İstanbul Film Festivali’nde ölüm temasını farklı boyutlarıyla inceleyen iki filmi ele aldım. “Uyuyan Güzel” ve “Son” biçimci ve minimalist damarlardan dikkat çekici sinema seyirlikleri çıkarıyorlar.

        “Uyuyan Güzel”: Güzellik başa bela

        Ölümü bekleyen veya ölüm döşeğindeki karakterlerin hikayelerini anlatmak, sinemada kalıplar oluşturmuştur. Ancak özellikle ‘yatağında yatan karakterler’i odağına almak da sinema tarihinde ayrı bir formülün öncülüğünü yapmıştır. Bu konuda ‘ayağı çukurda’ halet-i ruhiyesini dolduran ötanazi tartışmaları, bitkisel hayat düşüncesi, çaresizlik ve daha fazlası önümüze serilir.

        Marco Bellochio da belli ki bu kaynaktan bir ailenin öyküsüne uçak çaplı bir ‘kesişen hayatlar’ haritasını uygun buluyor. Robert Altman’ın “Sosyeteden İnsan Manzaraları”nda (“Short Cuts”, 1993) yaptığı gibi ‘bir ölü’nün karakterlerin psikolojisini metaforik açıdan anlatmasını, konformist bir burjuva ailesinin etrafına yerleştiriyor. Cinsel hayatı, şan-şöhretle mücadelesi ve siyasetle bağı üzerinden bu kuruma bakış atarken 17 günlük bitkisel hayatı bir ‘sosyolojik koma’ olarak kurguluyor.

        Yönetmenin son döneminde birlikte çalıştığı besteci-görüntü yönetmeni-kurgucu üçlüsü Carlo Crivelli, Daniel Cipri ile Francesca Calvelli de yine yüksek bir uyumla bütüne eşlik ediyor. Senatörü, ünlüsü, genci fark etmeksizin sinemaskop formatında büyük oranda konformist yaşayış mercek altına alınıyor. Sıçramalı kurgu, paralel kurgu, şok kesme, ara plan yönelimli, müziğin operamsı halinden güç alan bir dinamizm perdeyi sarıyor.

        “Uyuyan Güzel” (“Bella Addormentata”, 2012), Pietro Germi’nin “Çapkın Damat”ı (“Alfredo Alfredo”, 1972) ile Gabriele Muccino’nun “Son Öpücük”ü (“L’Ultimo Bacio”, 2001) arasında duran ‘acelecilik’ ve ‘canlılık’la kurgu seçimlerini yaparken, Leone’nin stilize geleneğini de akla getiriyor. “Yenmek”in (“Vincere”, 2009) yaklaşımını bir üst formatta, 2.35:1’de ustaca canlandırıyor. Sınıfsal sevgisizliği ‘uyku hali’ üzerinden eleştiri yağmuruna tutarken teleobjektifler ve orta ölçekli objektifler merkezi objeye dönüşüyor. Genel planlarda da bunların ikincisi aktif hale gelip adeta biçimci ruhu dolduruyor.

        Arka plandaki fütüristik ve konformist sanat yönetimi dikkatlerden kaçmazken sürekli bir oyalama aracı devreye giriyor. ‘Burjuvazinin güzellik’ini vurgulayarak eleştirisini katmanlı hale getirmeyi hedefliyor Bellochio. Böylece Muccino odağında gördüğümüz romantik-komedi akışı, bir felsefi damar bularak yol alıyor. Aile bireyleri arasındaki bağlarla da ayrımın net olarak hissedildiği bir iletişimsizliği soluyoruz.

        En önemlisi de “Uyuyan Güzel”in Asla Denys Arcand’ın “Barbarların İstilası”sı (“Les Invasions Barbares”, 2003) gibi fazla insancıl ya da fazla konuşkan olmadan işini sinemayla görmesi. Böylece karşımıza aslında ‘ölü bedenler’ üzerinden bir sosyolojik eleştiri, hakkıyla ve temposuyla çıkıyor. Bitkisel hayat ve ötanazinin sömürüye açık bedenini doğru kavramayı beceriyor. Bellochio’nun yıllar süren düşüşünü bertaraf etme yolundaki “Yenmek” dinamizminin altını dolduruyor. “Love” (“Szerelem”, 1972), “İçimdeki Deniz” (“Mar Adentro”, 2004), “Konuş Onunla” (“Hable Con Ella”, 2002) ve “Sen Uyurken” (“While You Were Sleeping”, 1995) ‘yattığı yerden dramatik akışı belirleyen karakter’ motifini kullanan filmlerin boyutunu farklılaştırıyor. Sanki “Sen Uyurken”in sanki daha düşünsel versiyonuna dönüşüyor.

        FİLMİN NOTU: 6.7

        “Son”: Çaresizlik dedikleri bu olmalı

        İsrail sinemasından son yıllarda farklı konularda eserler izliyoruz. Bunlar genelde cinsel özgürlüğü odağına alan, eşcinsel hikayeleri anlatan veya interaktif beden giyen eserler olarak üçe ayrılabilir gibi. “Son” (“Hayuta and Berl”, 2012) ise ölümün kenarına yanaşmış iki bireyin, 80 yaşını devirmiş Hayuta ile Berl’in çaresizliğini merceğine alıyor.

        Amir Manor, ilk sinema filminde adeta ülkesinin Mizoguchi-Ozu arası yorumunu verirmiş gibi davranıyor ve Japon minimalist sinemasını devreye sokuyor. Mat renk skalasını onlara uygun bulurken, beyaz-krem rengi arasında gidip gelen dokunun bir yalnızlaşma ve kıyamete doğru ilerleme tasviri sunduğu kesin. Bu da tek geceyi mesken tutarak kaotik duran “Cuma Akşamı” (“Vendredi Soir”, 2002) gibi yapıtları akla getirirken aslında keskin bir görsel üslup da belirliyor.

        Karakterleri ele alırken genelde dolly veya yukarı-aşağı-yana-öne kaydırma hareketleri devreye giriyor. Bundan öte de orta planlar sahneyi etkisi altına alıyor. Dolly’nin büyük oranda gece mekanlarında gözlemleme ve röntgenleme adına bir ‘bürokrasi’ gözü olması aslında önemli. Böylece Mizoguchi’nin eserlerindeki ince kaydırmalar, iç mekanı gözetleyen kamera kullanımları devreye giriyor. Minimalist vizyon da onun üzerinden bir bürokrasi eleştirisine kadar açılıyor.

        Gece sekanslarının mum ışığında krem rengini öne çıkarması karakterlerin intihar teşebbüslerine ve çaresizliğine olan özeni devreye sokuyor. Bu da İsrail’deki orta sınıfların yaşadığı bürokratik sıkıntılara, belli bir yaştan sonra destek almamaya uzanan boyunduruğu bütün çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Adeta ölüme zorlanmanın yaşattıklarını vurguluyor.

        Manor mesafeli yaklaşımını dengeli bir müzikle harmanlarken tavizsiz görselliğini de büyük oranda bir vizyonla taçlandırıyor. Yalnızlığa, birbirinden başka kimsesi kalmamaya itilen tiplemeleri yüksek bir karamsarlıkla, renk ayarı yapılmış keskin bir sadelikle perdeye yansıtıyor. 1.85:1’de teleobjektiflere yakın lens tercihleriyle de sıkışmışlığı çok iyi vurgulamayı beceriyor. Yönetmenin iki karakterin hikayesini asla duygu sömürüsüne kaymadan bağlaması da aslında ‘Haneke’nin bile son dönemde yaptığını düşününce alkışlanası bir hareket.

        FİLMİN NOTU: 6.6

        KEREM AKÇA’NIN 32. İSTANBUL FİLM FESTİVALİ FİLMLERİ İÇİN YILDIZ TABLOSU:

        Aklımı Oynatacağım (Los Amantes Pasajeros / I’m So Excited): 4

        Arada Kalan (What Maisie Knew): 3.6

        Beşinci Mevsim (La Cinquième Saison / The Fifth Season): 9.2

        Belalı Mahalle (Ill Manors): 6.4

        Beyaz Nöbet (White Epilepsy): 4

        Babadan Oğula (The Place Beyond the Pines): 7.9

        Boşluğu Doldurmak (Lemale Et Ha’Halal / Fill the Void): 3

        Bir Vampir Hikayesi (Byzantium): 5.9

        Bir Yudum Bahar (Quelques Heures de Printemps / A Few Hours of Spring): 2.9

        Bukalemunun Rengi (Zincograph / The Color of the Chameleon): 6

        Bwakaw: 3.8

        Disconnect: 6.5

        Garip Turistler (Sightseers): 6

        Gün Doğarken (Kat Svane Dan / When Day Breaks): 5.2

        Güreş ve Aşk (Mes Séances de Lutte / Love Battles): 5.4

        Herkes Ölecek (No One Lives): 1.2

        Karakuş (Blackbird): 2.9

        Karşımdaki Gece (La Noche de Enfrente): 4.8

        Kuş Yemi Yiyen Oğlan (To Agori Troei To Fagito Tou Pouliou / Boy Eating the Bird’s Food): 6.5

        Kutsal Dörtlü (Svata Ctverice / The Holy Quaternity): 6.2

        Lanetli Kan (Stoker): 6.8

        Lizbon’a Gece Treni (Night Train to Lisbon): 4.5

        Ölü Avrupa (Dead Europe): 5.5

        Saksı Olmanın Faydaları (The Perks of Being a Wallflower): 6.8

        Tanrı Amerika’yı Korusun (God Bless America): 6.5

        Yarım Kalan Şarkı (Song for Marion): 5.2

        Villegas: 2.7

        Ye Uyu Öl (Ata Sova Dö / Eat Sleep Die): 4.2

        Zeytin (Zaytoun): 4.2

        Not: Yıldızlar, festival süresince güncellenecektir.

        ÖNERİLEN VİDEO

        Kurtulmuş, YENİ Parti Genel Başkanı Özel'i ziyaret etti

        TBMM (AA) - TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ile görüştü. (AA)

        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ