Lös Toprak nedir, özellikleri neler?
Yerküre ile atmosferi, tatlı su ile tuzlu suları birbirinden ayıran topraklar, bir ana akaya parçasının zaman içinde kimyasal ve fiziksel yollarlar ayrışıp çözülmesi sonucundan oluşurlar. Tüm canlıların üzerinde yaşadığı ve tıpkı insanlar gibi nefes alıp verebilen topraklar; iklim, bitki örtüsü ve üzerinde oturduğu kayaçların özelliklerine göre farklı türlere de ayrılmaktadır. Peki, bu toprak çeşitlerinden bir tanesi olan lös toprak nedir? Lös toprak nerede görülür? Ayrıntılar içeriğimizin devamında…
Rüzgarların yeryüzü şekillerini aşındırması ve bu aşındırma sonucu ortaya çıkan parçacıkların yine rüzgarlarla başka bir yere taşınması neticesinde ortaya çıkan lös topraklar; açık ve sarıya çalan renkleri ile öne çıkmaktadır. Genellikle çöl kökenli olan lös toprak özellikleri nelerdir? Lös toprak dünyada ve Türkiye’de nerede görülür? İşte, tüm detaylar…
Lös Toprak Nedir?
Yer kürenin en üst katmanını oluşturan ve tüm canlıların üzerinde yaşamakta olduğu topraklar; bulundukları yerin iklim şartları ve bitki örtüsüne, altlarında kayaçların yapısına ve diğer çevresel faktörlere göre üç temel türe ayrılmaktadır. Zonal, azonal ve intrazonal olarak isimlendirilen bu üç temel toprak türü ise kendine has karakteristik özelliklere sahip olup, kendi içlerinde farklı toprak çeşitlerine de ayrılmaktadır.
Bugünkü yazımızın konusu olan lös topraklar da bu üç toprak türünden biri olan zonal topraklar ailesinin bir üyesidir. Dış kuvvetlerin taşıması sonucu oluşması nedeniyle zonal toprak olarak değerlendirilen lös topraklar; rüzgarların yer şekillerini aşındırması ve bu aşınan parçaların yine rüzgarla başka yerlere taşınıp biriktirilmesi sonucu oluşmaktadırlar.
Oldukça ince materyallerden meydana gelen lös toprakların bir yerde birikebilmesi, o coğrafyanın bitki örtüsüne bağlıdır. Bitki örtüsü açısından fakir olan bölgelerde kolaylıkla birikebilen lös toprakların ana kaynakları ise çöller, buzul çökelleri ve nehirlerin oluşturduğu taşkın ovalarıdır.
Lös Toprak Özellikleri
Rüzgarların taşıması ve taşınan malzemelerin birikmesi neticesinde oluşan lös toprak özellikleri şu şekilde listelenebilir:
Lös Topraklar Dünyada Nerede Görülür?
Yeryüzünün en verimli toprakları arasında görülen lös topraklar; Kuzey Çin, Amerika kıtasının kuzeyinde yer alan geniş ovalar, Orta Avrupa ve Rusya’da sıklıkla görülebilmektedir. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’de yer alan bazı lös topraklar, dünyanın en kalın lös çökellerini meydana getirmektedirler.
Lös Toprak Türkiye’de Nerede Görülür?
Rüzgarların taşıması sonucu oluşan lös topraklar az da olsa Türkiye’de de görülebilmektedir. Yarı kurak bir iklime sahip olmaları sebebiyle, İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri’nde taşınan löslerden oluşan topraklara ve arazilere rastlamak mümkündür.
