Türkiye'de kadın aday sayısı artıyor ancak seçim sonuçlarına yansımıyor
Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ahu Sumbas, Türkiye'de kadınların seçim süreçlerindeki temsiliyetini detaylı bir şekilde analiz etti. Araştırma sonucunda kadın aday oranlarının seçilme oranlarına yansımadığı ortaya çıktı. Buna göre, 2018 ve 2023 seçimlerinde kadın aday oranı yüzde 24-25 civarındayken, kadın milletvekili oranı yalnızca yüzde 17-19 arasında kaldı. Buna karşın erkek adayların seçilme oranı, adaylık oranlarını geçti
Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ahu Sumbas, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Türkiye desteğiyle yürüttüğü araştırmasıyla, Türkiye’de kadınların seçim süreçlerindeki temsiliyetini detaylı bir şekilde analiz etti.
"2018 ve 2023 Milletvekili Genel Seçimlerinin Toplumsal Cinsiyet Analizi" başlıklı bu kapsamlı araştırma, Türkiye’de genel seçimlerde kadın ve erkek adayların temsiline dair en detaylı veri setlerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Çalışma kapsamında 2018 Genel Seçimleri’nde yarışan 3.068 aday ve 2023 Genel Seçimleri’ne katılan 3.944 aday incelendi. Adayların cinsiyetleri, yaşları, eğitim seviyeleri, meslekleri, medeni durumları, çocuk sahibi olup olmadıkları ve siyasi deneyimleri gibi birçok faktör dikkate alındı. Araştırmanın öne çıkan bulguları şöyle:
Kadın aday oranları seçilme oranlarına yansımıyor: 2018 ve 2023 seçimlerinde kadın aday oranı %24-25 civarındayken, kadın milletvekili oranı yalnızca %17-19 arasında kaldı. Buna karşın erkek adayların seçilme oranı, adaylık oranlarını geçti.
Kadınlar seçilme ihtimali yüksek sıralarda ve bölgelerde yer almıyor: Kadın adaylar listelerde daha alt sıralara konulurken, seçilme ihtimali düşük seçim bölgelerinden aday gösterildikleri görülüyor.
Sol ve sosyal demokrat partiler kadın temsilinde önde: 2023 seçimlerinde Yeşil Sol Parti (%43), TİP (%42,2), CHP (%27) ve İYİ Parti (%26,2) gibi partiler, kadın aday oranlarında muhafazakâr sağ partilere göre daha yüksek oranlara sahipti. AK Parti’nin kadın aday oranı %19,2, MHP’nin %15,5 ve Yeniden Refah’ın sadece %8,3 oldu.
Kotalar sonuca yansımıyor: İYİ Parti, CHP, TİP ve DEVA Partisi, parti tüzüğünde belirlenen kadın kotası hedeflerine ulaşamazken, HDP ve Yeşil Sol Parti %50’lik hedefe en çok yaklaşan partiler oldu. Bu durum, gönüllü kotanın kadın temsilini artırmada tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.
Genç kadınların siyasete ilgisi yüksek ancak seçilmeleri zor: 2018 seçimlerinde 35 yaş altındaki kadın aday oranı %26,7 iken, seçilen vekiller arasında bu oran yalnızca %7,9’a düştü.
Kadın milletvekili olmayan iller var: 2018 Genel Seçimlerinde 34, 2023 seçimlerinde ise 32 il kadın milletvekili çıkaramadı. Kadınların temsil edilmediği iller arasında Amasya, Ardahan, Bayburt, Karaman, Kırıkkale, Kırşehir, Ordu, Rize ve Zonguldak gibi kentler yer alıyor.
Doç. Dr. Ahu Sumbas’ın yürüttüğü bu çalışma, kadınların seçim süreçlerinde hangi engellerle karşılaştığını veri temelli bir yaklaşımla gözler önüne sererken, Türkiye’de kadın temsilinin artırılmasına yönelik yapılması gereken düzenlemeler için de önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
*Haberin görseli ShutterStock tarafından servis edilmiştir. Temsilidir.
