Ürdün nerede? Ürdün hangi kıtada, komşuları kım, başkentı neresı?

Ortadoğu denilince akla gelen karmaşanın ve çalkantıların ortasında, adeta bir istikrar ve sükunet vahası gibi duran bir ülke vardır. Burası, kayalara oyulmuş gül kırmızısı şehri Petra ile hafızalara kazınan, binlerce yıllık peygamberler tarihinin ve antik medeniyetlerin izlerini taşıyan Ürdün Haşimi Krallığı'dır. Tarihin en önemli kavşaklarından birinde yer alan bu topraklar, ziyaretçilerine zamanda bir yolculuk vadeder. Peki, bu eşsiz ülke tam olarak Ürdün nerede ve onu bu kadar özel kılan coğrafi konumu ve komşuları kimlerdir?

Giriş: 20.08.2025 - 15:21 Güncelleme: 20.08.2025 - 15:21

Asya, Afrika ve Avrupa kıtalarının kesişim noktasında yer alan Ürdün, jeopolitik konumu kadar coğrafi çeşitliliğiyle de dikkat çeker. Dünyanın en alçak noktası olan Lut Gölü'nden (Ölü Deniz), Mars yüzeyini andıran Vadi Rum çöllerine uzanan bu topraklar, tarih boyunca sayısız medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Dolayısıyla Ürdün hangi kıtada sorusunun yanıtı, bizi sadece bir harita üzerindeki bir noktaya değil, aynı zamanda insanlık tarihinin en önemli anlatılarının geçtiği bir sahneye götürür.

Ürdün, Asya kıtasının batısında, Levant olarak da bilinen Doğu Akdeniz bölgesinde yer alır. Neredeyse tamamen karayla çevrili olan ülke, güneyde Kızıldeniz'e bağlı Akabe Körfezi üzerinden yaklaşık 26 kilometrelik kısa ama hayati bir sahil şeridine sahiptir. Bu küçük sahil, Ürdün'ün denize açılan tek kapısıdır ve ülke için stratejik bir öneme sahiptir. Ülkenin büyük bir bölümü kurak ve yarı kurak çöl platosundan oluşur. Ancak bu tekdüze gibi görünen coğrafyayı, ülkeyi kuzeyden güneye bir yara izi gibi kesen Ürdün Rift Vadisi hareketlendirir.

REKLAM

Bu devasa tektonik çukur, ülkenin en önemli coğrafi şeklidir. İçerisinde Şeria Nehri'ni, Lut Gölü'nü ve Vadi Araba'yı barındırır. Dünyanın karalar üzerindeki en alçak noktası olan Lut Gölü, deniz seviyesinden yaklaşık 430 metre aşağıdadır. Ülkenin batısındaki bu vadi ve çevresindeki yaylalar, çöl iklimine göre daha fazla yağış alır ve Akdeniz iklimi özellikleri gösterir. Bu bölge, aynı zamanda ülkenin tarım alanlarının ve nüfusunun büyük bir bölümünün yoğunlaştığı yerdir. Doğuda ise Suriye Çölü'nün geniş ve kurak düzlükleri uzanır.

Ürdün'ün konumu, onu Ortadoğu'nun en hassas ve karmaşık bölgelerinden birinin merkezine yerleştirir. Ürdün komşu ülkeleri, her biri farklı dinamiklere sahip olan Suriye, Irak, Suudi Arabistan, İsrail ve Filistin yönetimi altındaki Batı Şeria'dan oluşur.

Kuzeyde Suriye: İki ülke arasında uzun bir sınır bulunur. Bu sınır, tarihsel olarak derin ticari ve kültürel bağlara sahip olsa da, son yıllarda Suriye'deki iç savaş nedeniyle büyük bir insani krize ve mülteci akınına sahne olmuştur. Bu durum, Ürdün üzerinde derin sosyal ve ekonomik baskılar yaratmaktadır.
Kuzeydoğuda Irak: Bu sınır, özellikle ticaret yolları ve bölgesel güvenlik açısından önemlidir. Irak'taki istikrarsızlıklar, Ürdün'ün bu sınır hattında her zaman temkinli bir politika izlemesine neden olmuştur.
Doğuda ve Güneyde Suudi Arabistan: Ürdün'ün en uzun kara sınırını oluşturur. Geniş çöllerle kaplı bu sınır, iki krallık arasındaki güçlü siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin bir yansımasıdır.
Batıda İsrail ve Batı Şeria: Ülkenin en karmaşık ve tarihi açıdan en yüklü sınırıdır. Şeria Nehri ve Lut Gölü, bu sınırı doğal olarak belirler. Ürdün, 1994 yılında İsrail ile bir barış antlaşması imzalamış olup, bölgedeki barış sürecinde önemli bir arabulucu rolü oynamaktadır. Filistin halkıyla olan derin tarihi ve demografik bağları nedeniyle Batı Şeria'daki gelişmeler, Ürdün için her zaman birincil öneme sahiptir.

REKLAM

Ürdün başkenti Amman, ülkenin en büyük şehri ve idari merkezidir. Tıpkı Roma gibi yedi tepe üzerine kurulduğu söylenen (günümüzde 19'dan fazla tepeye yayılmıştır) Amman, antik çağ ve modern hayatın iç içe geçtiği bir metropoldür. Tarihte "Rabbath Ammon" ve Roma döneminde "Philadelphia" olarak bilinen şehir, binlerce yıllık bir geçmişe sahiptir. Şehirde gezerken bir yanda Roma Tiyatrosu ve Herkül Tapınağı gibi görkemli antik kalıntıları, diğer yanda ise modern sanat galerilerini, lüks alışveriş merkezlerini ve hareketli kafeleri görmek mümkündür.

Amman'ın en belirgin özelliklerinden biri, şehirdeki binaların yapımında kullanılan açık renkli yerel kalker taşıdır. Bu durum, şehre özellikle güneş ışığında parlayan homojen ve temiz bir görünüm kazandırmış ve ona "Beyaz Şehir" unvanını vermiştir. Eski ve yeninin bu ahenkli birleşimi, Amman'ı Ortadoğu'nun en yaşanabilir ve en Avrupai şehirlerinden biri haline getirir.

Ürdün'ün asıl şöhreti, başkentin ötesinde yatan ve dünya çapında tanınan doğa ve tarih harikalarında gizlidir. Bu harikaların başında, hiç şüphesiz Nebatiler tarafından M.Ö. 400'lü yıllarda kumtaşı kayalıklarına oyularak inşa edilen Petra Antik Kenti gelir. Yüzyıllarca unutulduktan sonra 1812'de yeniden keşfedilen bu "gül kırmızısı şehir", dar ve görkemli bir kanyon olan Siq'in sonunda birdenbire beliren El-Hazne (Hazine) anıtıyla ziyaretçilerini büyüler. Dünyanın Yeni Yedi Harikası'ndan biri olan Petra, başlı başına bir Ürdün seyahati sebebidir.

Bir diğer doğa harikası ise "Ay Vadisi" olarak da bilinen Vadi Rum'dur. Kırmızı kumları, rüzgarla şekillenmiş devasa kaya oluşumları ve engin sessizliğiyle bu çöl, ziyaretçilere dünya dışı bir deneyim sunar. "Arabistanlı Lawrence" ve "The Martian" gibi pek çok ünlü filme doğal plato olan Vadi Rum, Bedevi kültürüyle tanışmak ve yıldızların altında kamp yapmak için eşsiz bir yerdir. Bu iki ikonik yerin yanı sıra, dünyanın en iyi korunmuş Roma şehirlerinden biri olan Ceraş (Jerash) kalıntıları ve Lut Gölü'nün tuzlu sularında batmadan yüzme deneyimi, Ürdün'ün sunduğu zenginliklerden sadece birkaçıdır.