200 yıllık mücadelenin basılı izleri

Kölelerin köleliğe karşı isyanı 16’ncı yüzyılda Afrika’da başlamış, oradan Karayipler’e ve Amerika’ya varmıştı. Danslar, şarkılar, hikâyeler ve manifestolarla yayılan bu mücadeleden günümüze çok az iz kaldı. Ancak kâğıt, baskı ve çizimin bir direniş aracına dönüşmesi, bu tarihin bıraktığı en önemli miras.

Paris’te Institut National de l’Histoire de l’Art (Sanat Tarihi Ulusal Enstitüsü) tarafından yürütülen 2.5 yıllık bir çalışma, bu mirası gözler önüne seriyor. “Mücadelelerin Sismografisi” (Sismographie des luttes), 20 Ocak’a dek Paris Galerie Colbert’de sergileniyor. Cezayir asıllı Fransız yazar ve sanat tarihçisi Zahia Rahmani’nin 2015’ten bu yana 40 araştırmacıyla birlikte yürüttüğü çalışma, dergileri mercek altına alarak entelektüel tarihe eleştirel bir bakış getiriyor. Dergi, 17. yüzyılda Avrupa’da yazarların ve bilim insanlarının paylaşım mecrası olarak belirdikten kısa bir süre sonra toplumsal mücadelelerin sesi haline gelmiş. Rahmani’nin yürüttüğü bu geniş çaplı araştırma, aslında Avrupa merkezli bilim tarihine karşı bir eleştiri. Zira amaç, entelektüel hayat üzerine yapılan çalışmalarda görünmeyen, yok sayılan, Avrupa dışında üretilmiş kültürel, sanatsal ve siyasi objeleri gün yüzüne çıkarırken Avrupa dışında süregelmiş entelektüel üretimi de literatüre kazandırmak. Ayrıca dünya tarihini hiyerarşik bir düzende okumaya karşı çıkmak... Sergide karşınıza çıkan, 62 dakika süren görsel ve müzikal bir dijital anlatı... Bu araştırma kapsamında 19. yüzyıl başından iki kutuplu dünyanın son bulduğu 1989 yılına dek Avrupalı olmayan grupların çıkardığı ama Avrupalılarla meselesi olan 1000’den fazla dergi bir araya toplanmış ve her birinin ilk sayısının kapakları fotoğraflanmış. Toplanan dergilerin bir kısmı ulusal arşivlerden ama daha fazlası özel koleksiyonlardan tespit edilmiş. Tüm koleksiyon yakında internette herkese açık olacak...