AYM'den OHAL uygulamaları kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), valilerin "kamu düzeni" gerekçesiyle kentlere girişleri 15 gün süreyle kısıtlama ve belli yerlerde ve saatlerde kişilerin dolaşmalarını, toplanmalarını engelleme yetkilerini Anayasa'ya uygun buldu. Yüksek Mahkeme, göreve iade edilen akademisyenlerin önceki görev yerlerine, güvenlik personellerinin ise eski kadro ve rütbelerine uygun olmayan yerlere atanmaları öngören düzenlemelerin Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmederek, iptallerine karar verdi.

CHP, 25 Temmuz 2018 tarihli 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunu iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu. Yüksek Mahkeme, CHP'nin başvurusunu sonuçlandırdı.

Kanun bazı hükümleri iptal edilirken, bazılarının ise iptal istemleri reddedildi. Anayasa Mahkemesi, OHAL sonrası döneme dair usulleri düzenleyen yasaya ilişkin değerlendirmesi şu şekilde:

VALİLERİN KENTLERE GİRİŞİ KISITLAMA YETKİSİNE VİZE: Anayasa Mahkemesi, valilerin, kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu ya da bozulacağına ilişkin ciddi belirtilerin bulunduğu hâllerde 15 günü geçmemek üzere ildeki belirli yerlere girişi ve çıkışı sınırlama yetkisini Anayasa'ya uygun buldu. Yine valilerin belirli yerlerde veya saatlerde kişilerin dolaşmalarını, toplanmalarını kısıtlama yetkisini de hukuka uygun buldu. Yargı denetimine dikkat çekilen kararda; düzenlemenin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile seyahat özgürlüğüne ölçüsüz sınırlama getirmediği vurgulandı.

ASKERİ MAHALLERDE ARAMA YETKİSİ: Anayasa Mahkemesi; askerî merciler tarafından verilen arama emrinin yirmi dört saat içinde görevli hâkim onayına sunulmasına ilişkin güvenceye yer verilmediği, söz konusu güvence sağlanmadan askerî mahallerde kişilerin üstü, araçları, özel kâğıtları ve eşyasının aranmasına imkân tanınmasının Anayasa’nın 20. maddesiyle bağdaşmadığı, kişilerin araçlarında yapılacak elle kontrolün arama tedbiri boyutuna ulaşmasını önleyecek şekilde kapsam ve sınırlarının tespit edilmediği, dolayısıyla anılan “…aracı…” ibaresi yönünden getirilen sınırlamanın öngörülebilir bir kanuni dayanağının bulunmadığı gerekçeleriyle kuralların iptallerine karar verdi.