Tek nefesle 13 dakika su altında kalıyor, ipsiz kayalıklara tırmanıyorlar! Gerçek hayatta süper güçlere sahip olan insanlar

Çizgi roman kahramanlarının sıra dışı güçleri gerçek hayatta aynı biçimde karşımıza çıkmasa da bazı insanların yetenekleri bilim dünyasını şaşırtıyor. Himalayalar'da oksijeni daha verimli kullanan Şerpalardan tek nefesle dakikalarca su altında kalabilen Bajau halkına, korku tepkileri araştırılan dağcı Alex Honnold'dan olağanüstü hafıza becerileri sergileyen sporculara kadar pek çok örnek, insan bedeninin ve beyninin düşündüğümüzden daha farklı sınırları olabileceğini gösteriyor.

BAZI İNSANLAR KORKUYU NASIL KONTROL EDİYOR?

Yüksek kayalıklara hiçbir güvenlik ipi olmadan tırmanan Alex Honnold, insan beyninin korkuyla nasıl başa çıkabildiğini anlamak isteyen bilim insanlarının dikkatini çekiyor. Çoğu insanın yalnızca görüntüsünü izlerken bile korkacağı yüksekliklerde tırmanan Honnold'un beyni, yapılan bir fonksiyonel MR incelemesinde araştırmacıları şaşırtan sonuçlar verdi.

Korkuyla ilişkili beyin bölgelerinden biri olan amigdala, yoğun korku tepkisi oluşturması beklenen görüntüler karşısında belirgin bir aktivite göstermedi. Ancak Honnold, beyninin yapısal açıdan normal olduğunu belirten araştırmacıların da dikkat çektiği üzere, kendisini korkusuz biri olarak tanımlamıyor.

Bilim insanlarına göre bu durum, korkunun tamamen ortadan kalkmasından ziyade onun yönetilmesiyle ilişkili olabilir. Honnold'un tırmanışlarını ayrıntılı biçimde planlaması ve dikkatini atacağı adımlara yöneltmesi, korku tepkisini kontrol etmesine yardımcı olabilir.

ŞERPALAR OKSİJENİ DAHA VERİMLİ KULLANIYOR

Himalayalar'da yaşayan Şerpalar, insan vücudunun çevresel koşullara nasıl uyum sağlayabildiğinin çarpıcı örneklerinden biri. Nepal'de binlerce yıldır yüksek rakımlarda yaşayan bu topluluk, deniz seviyesine kıyasla oksijenin çok daha az bulunduğu koşullarda yaşamaya uyum sağladı.

Yüksek rakımlarda oksijen azalınca insan vücudu genellikle daha fazla kırmızı kan hücresi üretir. Ancak bu durum kanın yoğunlaşmasına ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Şerpalarda görülen bazı genetik farklılıklar ise hücrelerin oksijeni daha verimli kullanmasına yardımcı olurken kırmızı kan hücresi seviyelerinin daha düşük kalmasını sağlayabiliyor.

Araştırmacılar, bu uyum mekanizmalarının yalnızca dağ yaşamını anlamak açısından değil, kandaki oksijen seviyesinin düştüğü bazı hastalıkların incelenmesi bakımından da önemli olabileceğini düşünüyor.

BAJAU HALKI TEK NEFESLE DAKİKALARCA SU ALTINDA KALIYOR

Filipinler, Malezya ve Endonezya çevresinde yaşayan Bajau halkı, serbest dalış konusundaki sıra dışı yetenekleriyle tanınıyor. Tüplü dalış ekipmanı kullanmadan su altında uzun süre kalabilen bu topluluğun bazı üyeleri, 13 dakikaya kadar ulaşabilen dalış süreleriyle dikkat çekiyor.

Bu yeteneğin arkasında genetik uyumun yanı sıra dalış sırasında devreye giren fizyolojik mekanizmalar bulunuyor. Araştırmalara göre Bajau halkında daha büyük dalak yapısı, su altında oksijen kullanımına katkı sağlayabiliyor.

Dalak, dalış sırasında kasılarak oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin bir bölümünü dolaşıma aktarabiliyor. Böylece vücut, nefes tutulduğunda mevcut oksijen kaynaklarını daha etkili kullanabiliyor. Bu özellik, insanın çevresine uyum sağlama kapasitesinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

BİR KILIÇ USTASI MERMİYİ HAVADA İKİYE BÖLEBİLİYOR

Japon kılıç ustası Isao Machii, olağanüstü refleksleri ve el-göz koordinasyonuyla öne çıkıyor. Havadaki küçük bir hedefi kılıcıyla kesebilen Machii'nin performansı, insan sinir sisteminin karmaşık hareketleri ne kadar hızlı planlayıp uygulayabildiğine ilişkin soruları gündeme getiriyor.

Benzer şekilde, hızlı silah çekme ve hedefi isabetli biçimde vurma becerisiyle tanınan Bob Munden da insan reflekslerinin sınırlarını gösteren isimlerden biri. Bu tür hareketlerde yalnızca hız değil, hareketin önceden planlanması, koordinasyon ve tekrarlanan antrenman da önemli rol oynuyor.

Bilim insanları, beynin ve merkezi sinir sisteminin bu kadar karmaşık hareketleri nasıl düzenlediğini anlamaya çalışıyor.

HAFIZAYI GELİŞTİRMEK İÇİN DOĞUŞTAN ÜSTÜN YETENEK GEREKMİYOR

Bir deste iskambil kartının sırasını saniyeler içinde ezberlemek veya kısa sürede yüzlerce kişinin adını ve yüzünü hatırlamak, hafıza sporcularının gerçekleştirebildiği beceriler arasında yer alıyor. Üstelik araştırmalar, bu yeteneklerin yalnızca doğuştan gelen üstün bir hafızayla açıklanamayacağını gösteriyor.

Hafıza teknikleri, yeni bilgileri daha önce öğrenilmiş bilgilerle ilişkilendirerek hatırlamayı kolaylaştırabiliyor. Beyinde kurulan bu bağlantılar, bilgilerin daha düzenli biçimde kodlanmasına yardımcı oluyor.

Neuron dergisinde yayımlanan bir araştırmada, ortalama hafıza performansına sahip kişilerin altı haftalık eğitimle hafızalarını önemli ölçüde geliştirebildiği bildirildi. Bu bulgu, olağanüstü görünen bazı becerilerin düzenli çalışma ve doğru yöntemlerle geliştirilebileceğine işaret ediyor.

Görsel ve haber kaynak: National Geographic