İhracatın net şampiyonu Eti Maden

RAHİM AK / HT EKONOMİ

İhracatın şampiyonu listesindeki şirketlerin birçoğu ithalatçı olunca, net ihracatta şampiyon 16. sırada yer alan Eti Maden oldu. 2013’te 790 milyon dolarlık ihracata imza atan şirket 1 kuruş ithalat yapmadı

Cari açık sorunu yaşayan Türkiye’de ihracatın önemi yılın ilk çeyreğinde yakalanan yüzde 4.3’lük büyüme rakamında kendini gösterdi. Büyümenin itici gücü olan ihracatta bu yıl hedef 166.5 milyar dolara ulaşmak. Böyle olunca Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) ‘ihracat rekortmenleri’ de tabii ki büyük önem taşıyor. Ancak Türkiye’de ihracat yapan şirketlerin büyük bölümünün aslında ‘ithalatçı’ olduğu düşünüldüğünde net ihracatta şampiyon değişiyor. 2013 yılı ‘ihracat şampiyonları’ listesinde Tüpraş 4.1 milyar dolarla lider görünse de listede 16. sırada; üretim yapan şirketler arasında ise 10. sırada yer alan Eti Maden 790 milyon dolarla ‘net ihracatta’ Türkiye’nin şampiyonu olarak ortaya çıkıyor. Halka açık olmayan şirketlerin üretimde kullandığı ithal hammadde oranlarını, halka açık şirketlerin de bilanço dip notlarını baz alarak yaptığımız hesaplamaya göre Türkiye’nin ihracat şampiyonları tablosu değişiyor.

Örneğin 2013’te 4.1 milyar dolarlık ihracat yapan Tüpraş, 18.1 milyar dolarlık bir ithalata imza atmış görünüyor. Türkiye’nin otomotivdeki dev kurumları Ford Otomotiv, Tofaş ve Toyota için de durum farklı değil. İhracat rakamlarından yaptıkları ithalatı çıkardığımızda ilk sıralarda yer alan şirketler gerilere düşüyor.Bu açıdan değerlendirildiğinde Türkiye’nin gerçek ihracat şampiyonunun iştirakleri ile Eti Maden olduğu ortaya çıkıyor. Eti Maden 790 milyon dolarlık ihracata karşılık hiç ithalat yapmıyor. Hem işçilik hem de katma değerli ürün satışı anlamında Türkiye’ye en büyük katkıyı Eti Maden sağlıyor.

BEYAZ EŞYADA DA İTHALAT DİKKAT ÇEKİCİ!

İhracat kalemleri arasında beyaz eşyanın payı da oldukça büyük. Ancak bu sektörde de ithalat dikkat çekici boyutlarda. Örneğin listede üst sıralarda yer alan Arçelik 1.9 milyar dolarlık ihracata karşılık 1.5 milyar dolarlık ithalat ile Türkiye ekonomisine 718 milyon dolar net katkı yapıyor. Bir diğer beyaz eşya devi Vestel de 2.2 milyar dolarlık ihracata karşın, 1.6 milyar dolarlık ithalat yapıyor. Vestel’in Türkiye’ye sağladığı net avantaj 93 milyon dolarda kalıyor.

GEÇEN YILIN SATIŞ HASILATI 829 MİLYON $

Eti Maden kendisine bağlı Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları, Kırka Bor, Emet Bor, Bigadiç Bor ve iştirakleriyle madencilik, metalurji ve kimya alanlarında faaliyet gösteren uluslararası bir kuruluş olarak 2013’te 829 milyon dolar satış hasılatı ve 428 milyon dolar brüt kâr rakamına ulaştı. Eti Maden 2011 rakamlarıyla 4.3 milyon ton olan dünya bor üretiminin yüzde 47’sini üretiyor. Eti Maden devlete 2013 yılı kârından da 409 milyon TL kâr payı ödemesi gerçekleştirdi.

NASIL HESAPLANDI?

1- Borsaya kote halka açık şirketlerin ithalat rakamları 2013 yılı faaliyet raporlarının dip notlarından alınmıştır.

2- Yıldız işareti olan şirketler halka açık değildir. Bu şirketlerin sektördeki üretimde kullandığı ithal hammadde oranı ortalamalarına göre ithalat rakamı yaklaşık olarak hesaplanmıştır.

3- Halka açık şirketler ithalat rakamlarını bilanço dipnotlarında TL bazında açıklamaktadır. Bu rakamların dolara dönüşümü yapılırken her şirketin ihracat tutarını dolara dönüştürdüğü kur baz alınmıştır. (*Tahmini)

Habertürk Gazetesi Ekonomi Müdürü Yavuz Barlas yazdı...

ARTIK NET İHRACAT ŞAMPİYONLARINA ÖDÜL VERMENİN ZAMANI GELDİ

151 milyar dolar ihracat, 251 milyar dolar ithalat... 100 milyar dolar dış ticaret açığı... 65 milyar dolar cari açık...

Türkiye İhracatçılar Meclisi her yıl Türkiye’nin en büyük 1000 ihracatçı firmasının listesini açıklıyor. Çeşitli kategorilerde de birinciler plaketle ödüllendiriliyor. İlk 1000 firmanın Türkiye’nin ihracatının içindeki payı yüzde 60’larda. İhracat gerçekleştiren firmaların sadece yüzde 65’i üretici.

Zirvenin ilk 3’ü yıllardır değişmiyor belki de. Tüpraş, Ford, Renault. Hepsi önemli kuruluşlar elbette. Binlerce çalışanı var bu köklü şirketlerin. Türkiye ekonomisine katkıları da öyle. Şampiyonlar hep aynı ancak Türkiye’nin kapatamadığı açık da öyle... Peki net ihracatın peşine düşen var mı? Hayır.

Bazı halka açık firmaların dışında kimse satışlarının içindeki ithalat tutarını bırakın, payını bile paylaşmıyor. Kimine göre bu ticari sır, kimine göre tam bir hesaplama yapmak mümkün değil. Halka açık firmalarda da faaliyet raporlarına aşina olmayanların kolay kolay bulamayacağı noktalarda ithalat tutarları.

Biz Habertürk Ekonomi olarak titiz bir çalışma yaptık. Baktık ki ihracatın şampiyonları ithalatın da zirvesinde. Net ihracatçı denince şampiyonlar zirveden düşüyor arka sıralara.

İhracatın yüzde 20’sini gerçekleştiren otomotiv sektöründe üretimin yarısından fazlası ithal girdi ile yapılmış. Hatta kimi firmalarda bu oran yüzde 70’lerde. Demir çelik sektörü deseniz zaten ithalatta da ilk sıralarda.

İTHALATINI AZALTAN CESARETLENDİRİLMELİ

Bu Türkiye gerçeğini her yıl büyük coşkuyla ödüllendirmek doğru mu? Şaşırmayın. Doğru. Cesaretlendirmek lazım. Desteklemek şart. Peki Türkiye’nin katma değeri en yüksek, ithal girdisi en düşük üretim yapan şirketlerini kim ödüllendirecek? Onları kim yüreklendirecek? Artık zamanı geldi de geçiyor. İthalatı azaltmak, en aza indirmek de özendirilmeli. En düşük ithal maliyetle üretim için yatırım yapan da öyle. Katma değer yaratmaya yatırım yapan da yüceltilmeli.

Hatta üretimde ithalatını oransal olarak en çok azaltan firmalar da ödülü kaldırabilmeli. Tutarı ne olursa olsun teşvik edilmeli.

Başka türlü sessiz sedasız çeyrek trilyon doları aşan ithalat rekorlarına her yıl bir yenisini daha eklemeye devam ederiz.