Güvercin beslemek günah mı? Diyanet'e göre güvercin beslemek caiz mi?
Gökyüzünün en zarif dansçıları, barışın evrensel sembolü ve Anadolu kültürünün damlarında yankılanan kanat seslerinin sahibi... Güvercinler, sadece meydanlarda yem atılan sevimli canlılar değil, aynı zamanda binlerce yıldır insanoğlunun en yakın dostlarından biridir. Özellikle "kuşçuluk" geleneğinin yaygın olduğu ülkemizde, taklacısından postacısına, süs güvercininden dönücüsüne kadar pek çok tür, özel kümeslerde büyük bir tutkuyla beslenir.
Kimi zaman bir hobi, kimi zaman bir terapi, kimi zaman ise nesilden nesile aktarılan bir miras olan bu alışkanlık, bazen dini hassasiyetlerle çatışıyormuş gibi algılanabilir. Halk arasında dolaşan "Güvercin beslemek uğursuzluk getirir", "Güvercin olan eve melek girmez" veya "Kuşbazın şahitliği kabul olmaz" gibi rivayetler, bu masum hobiyi icra eden müminlerin içine kurt düşürebilir.
İslam dini, prensip olarak hayvan sevgisini ve merhameti emreder. Ancak her eylemde olduğu gibi, hayvan beslemenin de "kul hakkı", "zaman israfı" ve "kumar" gibi ince çizgilerle belirlenmiş sınırları vardır. Güvercin beslemek özünde helal (mubah) bir eylem olsa da, bu işin yapılış şekli ve amacı hükmü değiştirebilir. Tarihsel süreçte Hz. Ömer döneminde alınan bazı kararların günümüze yanlış aktarılması, güvercin besleyenlere karşı haksız bir önyargı oluşmasına neden olmuştur. Başkalarının çatısına konarak kirlilik yaratması, kuş uçurmak için damlarda dolaşırken mahremiyetin ihlal edilmesi veya bu işin bir bahis aracına dönüştürülmesi gibi durumlar, İslam alimlerinin konuya temkinli yaklaşmasına yol açmıştır.
İSLAM'DA HAYVAN BESLEMENİN GENEL HÜKMÜ
Öncelikle İslam'ın hayvanlara bakış açısını doğru oturtmak gerekir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kedisi olan Ebu Hureyre'ye iltifat etmiş, kuşu ölen bir çocuğa (Ebu Umeyr) taziyeye gitmiş ve hayvanlara eziyet edilmesini kesin bir dille yasaklamıştır. Bu perspektiften bakıldığında, evde, bahçede veya terasta hayvan beslemek, onlara bakmak, yedirmek ve içirmek, kişiye sevap kazandıran salih bir ameldir.
Güvercin de bu kapsamda, temiz ve zararsız bir hayvan olduğu için beslenmesi "caiz" olan canlılar grubundadır. Kuran-ı Kerim'de veya sahih hadislerde "Güvercin beslemek haramdır" veya "Güvercin günahtır" şeklinde kesin bir yasak bulunmaz. Dolayısıyla, bir kişinin hobi olarak, hayvan sevgisiyle veya evini şenlendirmek amacıyla güvercin beslemesinde fıkhi bir sakınca yoktur. Ancak her helal dairenin bir de "edep" ve "hak" boyutu vardır ki, tartışmalar genellikle bu noktada başlar.
TARİHSEL RİVAYETLER VE "ŞAHİTLİK" MESELESİ
Güvercin beslemenin olumsuz algılanmasının kökeninde, İslam hukuk tarihinden gelen bazı uygulamalar yatar. Hz. Ömer ve sonraki dönemlerde, mahkemelerde şahitlik yapacak kişilerin "adil" ve "güvenilir" olması şartı aranırdı. O dönemde güvercin besleyen bazı kişiler (kuşbazlar), kuşlarını uçurmak ve geri getirmek için sürekli başkalarının damlarına çıkar, yüksek sesle bağırır, komşularını rahatsız eder ve en önemlisi damlardan evlerin avlularını (mahremini) gözetlerlerdi. Ayrıca o dönemde güvercin yarıştırmak, üzerine bahis oynamak gibi kumar alışkanlıkları da yaygındı.
Bu sebeplerle, "sürekli oyunla meşgul olup ibadetlerini aksattıkları", "başkalarının mahremiyetini ihlal ettikleri" ve "yalan yere yemin etmeye meyilli oldukları" (kuşları yakalamak için hile yaptıkları) gerekçesiyle güvercinle oynayanların şahitliği bazı kadılar tarafından kabul edilmemiştir. Ancak bu hüküm, güvercinin şahsından dolayı değil, besleyen kişinin "ahlaki zaaflarından" dolayı verilmiştir. Günümüzde eğer bir kişi kimseyi rahatsız etmeden, kumar oynamadan ve mahremiyeti ihlal etmeden güvercin besliyorsa, bu tarihi hükmün muhatabı değildir.
GÜVERCİN BESLEMENİN SAKINCALI OLDUĞU DURUMLAR
Güvercin beslemenin "günah" veya "mekruh" boyutuna geçmesi için, eyleme başka haramların karışması gerekir.
İşte dikkat edilmesi gereken kırmızı çizgiler:
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI'NIN GÖRÜŞÜ
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, vatandaşlardan gelen sorular üzerine konuyu netleştirmiştir. Diyanet'in görüşüne göre; "Eti yenen veya yenmeyen, evcil veya vahşi hayvanların hapsedilmesi (kafeste veya kümeste tutulması), eziyet edilmemek, yeme içme ihtiyaçları karşılanmak ve temizliğine dikkat edilmek şartıyla caizdir."
Güvercin özelinde ise; kumar ve bahse konu olmaması, çevreye rahatsızlık vermemesi ve ibadetleri engellememesi şartıyla beslenmesinde dinen bir sakınca yoktur. Diyanet, "uğursuzluk" inancının İslam'da yeri olmadığını, güvercinin uğursuzluk getireceği düşüncesinin batıl olduğunu da vurgular. Aksine, bir canlıya bakmak merhamet duygusunu geliştirdiği için tavsiye bile edilebilir.
