İstiklal Marşı’nın ilk bestecisi Ali Rifat Çağatay’ın gözünden mûsikî tarihimize bakış

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Türk mûsikî tarihine dair özgün çalışmalarına bir yenisini daha ekliyor. Türk müziğinin 20. yüzyıl başındaki önde gelen temsilcilerinden olan Ali Rifat Çağatay (1867-1935), 40 yıla yayılan yazı hayatında mûsikî üzerine kaleme aldığı değerlendirmeleri paylaşıyor. Besteci, udi, çellist, şef, notist gibi dönemin çok kimlikli entelektüellerinden olan Çağatay, Doğu ve Batı’ya bütünleştirici bir duruşla yaklaşarak bir yandan geleneği korurken diğer yandan yaşadığı çağın ruhunu yansıttığı yazılarıyla bir döneme ışık tutuyor.

Bir Osmanlı aydını ve bürokrat

Osmanlı İmparatorluğu döneminde çeşitli resmî görevlerde bulunan ve orta kademede bir bürokrat olan Ali Rifat Çağatay’ın “Mûsikî Yazıları”, bugüne kadar kaleme aldığı, gün yüzüne çıkarılan tüm yayınlarının bir araya getirilmesinden oluşuyor. Dr. Nilgün Doğrusöz, Celal Volkan Kaya ve Ali Rifat Bey’in küçük torunu Alp Altıner’in katkılarıyla hazırlanan kitapta, Ali Rifat Çağatay’ın aile yaşamından toplumdaki batılılaşma etkisinin görülmeye başladığı 19. yüzyıl Türk müziğinin değişimine kadar farklı konulardaki görüşleri yer alıyor. O günkü dil ve üslupla kullanılan metinlerin okuyucunun dönemin toplum ve müzik hayatına daha vakıf olmasını sağlayacağını söyleyen İTÜ Osmanlı/Türk Müziği Araştırmaları Grubu’nun kurucusu Dr. Nilgün Doğrusöz, kitapta Çağatay’ın diğer yazarlarla polemiklerine de yer verildiğini şu sözlerle aktarıyor:

“Ali Rifat Çağatay’ın yazı hayatında önemli bir yer tutan polemik yazıları bölümünde yalnızca kendi kaleminden çıkan yazılar değil, karşı tarafın yazdıkları da dahil edilmiştir. Bununla, yazıların bağlamından kopmaması ve okuyucunun tartışmaları daha iyi kavrayabilmesi amaçlanmıştır. Kitabın sonunda, Ali Rifat Çağatay’ın çeşitli bestelerinin notalarını içeren yayınların tıpkıbasımları eklidir. Bunlar, Çağatay’ın sağlığında yayınlanmış eserleridir.”

Mûsikî yazıları, polemikler, röportajlar