Kan uyuşmazlığı nedir? Hangi kan grubunda nasıl oluşur? Tedavi ve iğnesi nasıl yapılır?
Kan uyuşmazlığı anne ve bebek arasındaki uyumluluk maddesidir. Genetik faktörlerin etkili olduğu kan uyuşmazlığında, anneler hamile kalmadan önce baktırmalı ve iğnesini olmalıdır. Aksi takdirde bebek de beyin hasarına yol açan ciddi sarılık, kansızlık ve kalp yetmezliğine neden olabilir. Peki, kan uyuşmazlığı nedir? Kan uyuşmazlığı nasıl oluşur, nasıl tedavi edilir?
Tıp dünyasında kan uyuşmazlığı olarak belirtilen terim; yabancı bir kanın insan vücuduna girerek metabolizma tarafından yabancı olarak algılanması ile ortaya çıkan bir durumdur. Bu durumda vücuttaki yabancı kanın; metabolizma tarafından alerjik etki sağlayacağı düşüncesiyle yadırganması anlamına gelir. Onun yanında kan uyuşmazlığı pozitif ve negatif değerli olan Rh uygunsuzluğunu da belirtmektedir .
Hamilelik döneminde ortaya çıkan bu durumda; anneyle karnında olan bebeğin kan grupları arasındaki Rh uyumsuzluğu ortaya çıkması halinde vücut yabancı olan kanın alerjik olarak algılanmasını sağlar ve bu durumda antikorlar üreterek saldırıya geçer. Annenin kanının Rh negatif olması babanın kanının Rh pozitif olması; bunun yanında bebeğin Rh pozitif olarak dünyaya gelmesi bu durumu yaratmaktadır. Bu alerjik reaksiyon durumudur. Kan uyuşmazlığı iki şekilde ortaya çıkar. Eğer kan grubu artı olan bir erkekle kan grubu eksi olan bir kadının kan grubu artı olarak çıkan bebekte uyumsuzluk anlamına gelir.
Anne ile bebeğin arasında olan kan bağı bulunması nedeniyle kan hücreleri annenin vücuduna geçer. Hamilelik sırasında göbek kordonu yoluyla kurulan anne ile bebek arasındaki bağ; bu şekilde anne ile bebeğin paylaşmasını sağlamaktadır. Alyuvar aktarması durduğu zaman eğer kan grubu farklı ise anne vücudundaki alyuvarlar bu aktarmaya tepki nedeniyle antikor üretir. Oldukça büyük hayatı risk taşıyan bu durum bu aşamada kendini gösterir. Bu esnada bebeğin göbek bağı ile annenin üretmiş olduğu antikorlar geçiş yapar bu durumda bebek için tehlike arz eder. Bebeğin vücuduna girmiş olan bu antikorlar kan hücrelerini parçalayarak sağlık sorunları oluşmasına neden yaratmaktadır. Annen ürettiği bu antikorlar bebekteki alyuvarların ölmesine de yol açarak alyuvarlarda yıkım meydana getirir. Bebekte kalp yetmezliği ve kansızlık gibi sorunların da ortaya çıkmasına neden yaratmaktadır.
Alyuvarların yıkıma uğraması çok hızlı bir şekilde gelişir ve bu gelişim sonucunda su birikmesi sorunu ortaya çıkar. Anne karnında oluşan bu su birikmesi ile bebekte sarılık hastalığı da baş gösterebilir. Sarılık hastalığının anne ve bebek için hayatı riskler taşımasına ve birçok sakatlık oluşmasına neden yaratmaktadır. Hem anne hem de bebek için kan uyuşmazlığı oldukça ciddi sorun oluşturabilen bir durumdur. Bu nedenle tedavi edilmesi ve ona göre önlem alınması gereklidir.
Kan uyuşmazlığı için tedavi imkanı bulunmaktadır. Bunun için annenin antikor üretmesine engel olmak için anti-D adında bir iğne yapılır.
Anti-D iğnesi sayesinde annenin ürettiği antikorların önlenmiş olması sağlanmaktadır yirmi sekizinci haftada uygulanan Bu yöntem bebeğin kanının Rh değeri anlaşılması durumundan itibaren 72 saat geçmeden yapılması gerekli olan bir uygulamadır. Bu şekilde anne ve bebek için risk ortadan kalkmış olacaktır. Daha çok ikinci gebeliklerde risk taşıyan bir durumdur. İlk gebelikte hücrenin alışması durumu vardır bu da bazı durumlarda uyuşmazlık yaşanmasına engel olur. Ancak yine de risk alınmamalı bir hekimin yönlendireceği şekilde hareket etmelidir.
