Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

        Arzu Çevikalp / acevikalp@haberturk.com

        Irkçılığı ve şiddeti aynı yerde buluşturan zalimlerin yaptıklarını düşündüğümüzde, gözümüzden akan yaşlara mani olamazdık herhalde… Peki, onların adeta bir film şeridi gibi gözümüzün önünden geçiyor olmalarına ne demeli? Denilebilecek tek şey var o da beyazperdede göreceklerinize hazır olun!

        Hayatınızda ödememeniz gereken bir bedeli ödediğiniz, ya da o bedeli zorla ödettirenler oldu mu? Eminim ki olmuştur. Eğer o bedel özgürlüğünüz ise; işte orada durmak lazım! Özgürlüğün para ile satın alınamayacağına parmak basan 9 dalda Oscar adayı “12 Years A Slave”, asırlardan beridir süregelen beyazlar ve zenciler arasındaki savaşın varoluş biçimlerini tüm çıplaklığıyla perdeye aktarıyor.

        “Shame” ve “Hunger” gibi başarılı filmlerin yönetmeni olan Steve Mc Queen anlattığı şeyi yaşamsallığına ve gerçekliğine kendi duygularını da katarak daha da güçlü hale getiriyor. Bunu biraz biraz açmak lazım. Hem filme, hem de proletarya diktatörlüğüne göre; köle olarak kullanılan zencilerin adaletsizlikten ve kıyımdan nasiplerini almaları çok büyük bir suça meydan veriyor. Sahip olma duygusunun ve hiyerarşik düzenin, inançla ilintili olmadığını, bunu insanlara yaptıranın zehirli ego olduğunu bu vesileyle öğrenmiş oluyoruz. Zalimliliği ‘zehirli ego’ ile bağdaştırmamız mümkün… Çünkü ‘zehirli ego’ insanın içindeki tüm bastırılmış duyguları su yüzüne çıkarıyor. Tıpkı “12 Years A Slave” filminde olduğu gibi… Gelelim filme konu olan hikayenin perdede nasıl aktığına…

        ZALİMLİĞİN BÖYLESİ

        New York'ta ailesi ile beraber yaşamını sürdüren Solomon Northup, kendini müziğe adamış siyahi bir adamdır. Solomon, istediği her şeyi özgürce yapabildiği için oldukça mutludur. Fakat bir gün, bir müzik işi için, iki adamla tanışır ve çalışmak için Washington'a gider. İnandığı medeni dünya alt üst olur, çünkü adamlar kendisini kaçırıp Güney'deki bir çifliğe kölelerle beraber çalışması için satarlar. Sonrası için söyleyeceğimiz tek şey gözlerinizden akacak yaşlar olacaktır. Zira eziyet, işkence, ve katliam tüm kölelerin psikolojilerini tetikleyen eylemlerdir.

        Zalimlerin kurbanı olan zavallı zenciler! Solomon ve diğer kölelerin yediği dayaklar caniliğin tezahürüdür. Bu içler acısı durum aslında seyirciye biraz Hitler’in, biraz Franco’nun, biraz da Stalin’in diktatörlüğünü anımsatabilir. Hatta işkence sahneleriyle de Jigsaw’u… Gerçi Jigsaw’un eline su dökemez orası ayrı konu!

        İYİ VE KÖTÜNÜN SAVAŞI

        Neredeyse 200 yıl önce geçen kölelik savaşı ve kişisel özgürleşme hikayesinin maksadı da; iniş çıkışları, korkuları, dayanıklılığı ve yaşama meydan okuyan bağlılığıyla kemikleşen, baş karakter Salomon’dur şüphesiz… Nev-i şahsına münhasır Solomon’un bu hazin yolculuğu gerçekten yenilir yutulur cinsten değil belki ama, her yönüyle kendi ışığını yansıtıyor oluşu, naif bir hikaye olgusunun belkemiğini oluşturuyor. Yer yer ümitsizlik ve onarılamayan öfke duygusu, belirsizlik içine doğru sürüklenen karakterin kaderini ortaya koyuyor. Bunu; acının ve ızdırabın kökleşmiş hali olarak kodlayabiliriz. Karakteri, bulunduğu yerden çekip kopararak daha önce hiç tanışmadığı kötücül bir merkeze ışınlaması, seyirciyi allak bullak eden bir ters köşedir aslında… Alın size yalnızlığın ve çaresizliğin resmi!

        Buradan hareketle; Solomon için şu şekilde bir benzetme yapabiliriz: Karanlık bulutlar ısrarcı bir şekilde hayatına gölge düşürürken o tıpkı Rodin’in düşünen heykeli gibi dalıp dalıp gider yalnızlığına doğru… Bu tablo her ne kadar karatıcı da olsa, güçlü bir yapıya sahip olan Solomon ne olursa olsun pes etmiyor, tam tersine kendi yalnızlığı ile nasıl mücadele edeceğini keşfediyor. Bununla beraber bir yaşam mücadelesinin ötesinde ve yıkıcı psikolojide, herşey kolayca kontrol altında tutulabilirmiş gibi bir edayla buhranlı yaşam öyküsünün de izdüşümü haline geliyor adeta… Klan çatışması ve hunharlığın sebep olduğu baskının günden güne artarak bir bilinmezliğe doğru yelken açması, bizi bir hayli düşündürüyor. Konuya aşırlı duyarlı olduğumuz için bizi ağlatan, nadiren de umutlandıran ve herşeyden önce insan olduğumuzu hatırlatan film, tarif edemeyeceğimiz kederlere doğru savrulmamıza sebebiyet veriyor.

        VİCDANSIZLIK VE İNSANLIK AYIBI

        Açık konuşmak gerekirse; medeniyetin böylesi yaralayıcı kuralları ile birlikte, o vicdansız kişilerin insanlık ayıplarını hiçbir şey olmamışçasına örtmeye çalışmaları kaçınılmaz sona doğru ivmelenen hikayenin özünü ortaya çıkarıyor… Hatta kimilerinde bu vicdansızlık bir kere, kimilerinde birkaç kere, kimilerindeyse sık sık ön plana çıkar ve sonrasında da insanın kimliği haline dönüşüverir. İşte o zaman yapacak hiçbir şey kalmadı demektir. Gerçi demokraside çareler tükenmez derler ama burada demokrasinin varlığından söz etmek pek mümkün değildir. Buna en iyi örnek; kötü karakter Edwin (Michael Fassbander)’in köleleri kendi malı gibi kullanıyor oluşudur.

        Bardağı her zaman dolu tarafından gören Kanadalı çiftçinin (Brad Pitt) söylediği cümle: “Herkes kanunlar önünde eşittir, ister zenci, ister beyaz olsun. Bir gün onların yerinde olsaydınız bu yaptıklarınızı asla yapmazdınız”. Bu söylemden hareketle empatik olmanın önemini vurgulayan, iyicil motivasyona sahip Kanadalı, aslında kölelerin karanlıktan aydınlığa doğru yürümeleri gerektiğinin altını çiziyor. Zaten kölelere ‘yıkılmadılar, dimdik ayaktalar’ sözünün atfedilmesinin başlıca nedeni ise onların hiç bir zaman pes etmeyişlerdir. En ufacık bir umut kırıntısı bile yaşama dört elle sarılmalarının anlam ve önemini ilelebet koruyacaktır.

        MÜZİKLER VE RENKLERİN DİLİ

        Şimdi tüm bu hikaye örgüsünde yaşananlara usta bestecisi Hans Zimmer’ın müziklerinin eklendiğini düşünün. Ne kadar motive edice olur değil mi? Evet, kesinlikle yanlış duymadınız, filmin müziklerini Hans Zimmer yaptı. Buradan hareketle; yönetmen Queen’in 2:35:1 ölçülerinde çektiği, sinemaskop format ile Zimmer’ın olağanüstü müziklerini birleştirmesi çok zekice. Sanki tüm bunlar filmi dördüncü bir boyuta taşımış… Kalite kokan sinematografik teknikleriyle, seyircileri koltuklarına mıhlatan Queen, görsel malzemeleri ve özellikle de çerçeveye giren objeleri yerli yerinde kullanarak neyi, nasıl çektiğinin yanıtını doğru bir şekilde veriyor.

        Sahnelerde tercih ettiği canlı renkleri, doğal mekanlar aracılığıyla filmin içine yediriyor. Bu vesileyle senaryonun boşlukları da dolmuş oluyor. Gerçi boşlukların doldurulması bazı gediklerin üzerlerini örtemiyor. Mesela seyirciyi en rahatsız edecek hatalardan biri uzun çekilmiş plan sekansların çerçevedeki süresi… Bu bazı zaman önemli bir sorun haline gelebiliyor. Ancak muhteşem oyunculuklar sayesinde bu sorunu görmezden geldiğimiz anlar da olmuyor değil. Deyim yerindeyse , iki dev oyuncu Michael Fassbender ve Chiwetel Ejiofor’un unutulmaz replikleri filmin çıtasını oldukça yükseltiyor. Tabi önemli bir detayı da atlamamak lazım. O da filmin yapımcısı olan Brad Pitt’in köleler hakkında verdiği özgün mesaj…

        Netice itibariyle; “12 Years A Slave” yüreğimizi burkan, gözlerimizi dolduran, ince ince düşündüren, bol bol mesaj pompalayan ve amaca hizmet eden mükemmel ötesi bir film. Yalnızca kölelik mevzusunu irdelemiyor, aynı zamanda insanların kanayan yaralarını da durdurmaya çalışıyor. Hem de dur durak bilmeden… “Gerçeklerin üzerlerini örtmeyelim” diyerek yazımı sonlandırıyorum.

        Not: 24 Ocak’ta vizyona girecek olan film dileriz Oscarı kazanır.

        FİLMİN NOTU: 8.5

        Künye:

        12 Yıllık Esaret (12 Years A Slave)

        Yönetmen: Steve McQueen

        Oyuncular: Brad Pitt , Michael Fassbender , Chiwetel Ejiofor , Paul Giamatti , Paul Dano

        Süre: 134 dk.

        Yapım yılı: 2013

        ÖNERİLEN VİDEO

        Özel Röportaj - 20 Ekim 2026 (Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Habertürk'te)

        Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Habertürk TV canlı yayınında Açıl Sezen'in sorularını yanıtlayarak sermaye piyasalarında yürütülen denetimler, manipülasyonla mücadele ve tasfiye sürecine alınan fonlarla ilgili kritik açıklamalarda bulundu. Bakan Şimşek; tasfiye sürecinde temel ilkelerin şeffa...
        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ