'12 Years a Slave'in rakipleri netleşiyor
Kerem Akça, Oscar'ın favorisi '12 Years a Slave'in rekabetçilerini ele aldı
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
Eylül başından beri belirttiğim gibi Telluride Film Festivali ve Toronto Film Festivali prömiyerleriyle Oscar yarışına favori olarak başlayan “12 Years a Slave”, ‘En İyi Film’, ‘En İyi Yönetmen’, ‘En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu’, ‘En İyi Uyarlama Senaryo’ ve ‘En İyi Müzik’te bu ivmesini sürdürüyor. Bu noktadan sonra ise vizyon planlaması, festival girişleri ve tepkiler ışığında Aralık başında verilecek eleştirmenler birliği ödüllerinin Oscar heykelciğine nasıl yansıyacağını kestirmek önemli. Bana kalırsa “12 Years a Slave”in, ‘En İyi Film’ kategorisinde “Yerçekimi”, “Kaptan Phillips” ve yeniden yarışa giren “The Wolf of Wall Street” ile bir rekabet yaşaması net gibi. “Yerçekimi”nin arkasına aldığı eleştirel beğeni/yüksek hasılat rakamı, “Kaptan Phillips”in Amerikan halkının bilinçaltını siyasi mesajıyla etkisi altına almasının geri dönüşleri ve bir anda Noel vizyonu için yeniden planlanan “The Wolf of Wall Street”in Scorsese aşkıyla geleceği nokta merak konusu. Ama Fox Searchlight’ın atının an itibarıyla bu kategoride Oscar heykelciğinin yüzde 60’ını aldığını söylemek doğru olur.
38. Toronto Film Festivali’nden bu yana “12 Years a Slave”in (2013) favoriliğinden, zafere koştuğundan bahsettiğim 86. Oscar yarışında bu ivme yerli yerinde duruyor. Telluride ve Toronto çıkışlı, Fox Searchlight deneyimi taşıyan eserin, ‘bu yılın şusu, busu’ olmadan politik konjonktüre ayak uydurması önemli. Bu sayede de ‘Afro-Amerikan özgürlüğü’nün geçmişine bakış furyası onun yolunda bir canlılık, bir dirilme anlamına geldi. İrade öyküsünün o yöne kaymasıyla da ‘modern bir kahraman’ yaratmak esas amaca dönüştü.
“Lee Daniels’ The Butler” hasılat rakamıyla işlevini tamamladı
Bu zamana değin de Toronto’daki tepkilerden ‘Seyirci Ödülü’ne uzanan ‘elde ne varsa topladı, bir şey bırakmadı’ durumu var. “Zoraki Kral” (“The King’s Speech”, 2010), “Artist” (“The Artist”, 2011) ve “Umut Işığım”ın (“Silver Linings Playbook”, 2012) galip veya rekabetçi şirketi TWC ise onu zorlayacak bir rakip bulamadı.
Aksine “Grace of Monaco”yu (2014) yarıştan çekmeyi, Toronto’ya çok iddialı bir film sokmamayı düşündü. ‘Ismarlama Obama projesi’ gibi duran “Lee Daniels’ The Butler”ın (2013) hasılat başarısına bel bağladı. An itibarıyla sözü geçen filmin, “Zoraki Kral” ve “Umut Işığım”ın Oscar adaylığı sonrası vizyona girip yakaladığı gişe rakamının neredeyse tamamına yaz vizyonuyla ulaşması ise sürpriz değil. Bu alanın tecrübeli isimleri Weinstein Kardeşler, belki de ‘Yabancı Dilde En İyi Film’ Oscar’ına odaklandı. Ama “Philomena” veya “August: Osage County”nin en azından adaylık onurunu yaşayarak sürpriz yapmasını bekleyenler de mevcut.
“Yerçekimi”, yüksek ilginin katkısıyla ikinci sıraya sıçradı
Bu noktadan sonra ise Steve McQueen’in etkileyici kölelik öyküsünün rakiplerine bakma zamanı. “Yerçekimi”nin (“Gravity”, 2013) seyirci ve eleştirmen ilgisiyle büyük bir gücü arkasına alması, gerçekçi bilimkurgu iskeletiyle bu türde Oscar galibiyeti kazanan ilk filme dönüşmesini sağlayabilir. Ama eleştirmen ortalamalarında birinci sıraya ulaşan eserlerin Akademi Ödülleri’nde galip geldiği de çok görülmüş bir şey değil. Daha önce ilk üçte adını andığım eser artık ‘ana rekabetçi’ konumunda.
Ödül töreninin Mart sonundan Şubat sonuna alınmasıyla bağımsız şirketlere kafa tutan en önemli kuruluş olan Warner Bros.’un stratejik zekası filmi biraz daha yukarıya taşıyacaktır. Cuarón’un ‘En İyi Yönetmen’de öne çıkması ise teknik dallarda minimum üç ödülün yanına eklenirse şaşırtmaz. Zira “Avatar” (2009), “Hugo” (2011) ve “Pi’nin Yaşamı”nın (2012) üç boyutlu çekilip en kötü ihtimalle ‘En İyi Görüntü Yönetimi’ ve ‘En İyi Görsel Efekt’ ödüllerini kucaklaması istatistiği bu filme de yansıyacaktır. Cuarón’la 20 senedir birlikte çalışan Lubezski, altıncı adaylığında makus talihini kıracaktır.
“12 Years a Slave” gibi insani bir irade öyküsünü, 19. yüzyıldan daha üst katmana ait bir Afro-Amerikalının hüzünlü mücadelesini Sandra Bullock’un uzaydaki yaşama tutunma arzusu alt edebilir mi? Aslında hikayesel sıradanlık ve seyirciyle ilişki kurma kıstasları açısından mümkün. Ama “Apollo 13”ün (1995) bile teknik ödüllerle sınırlı kalması bu konuda bir ‘soru işareti’ anlamına geliyor. Akademi’nin istediği geleneksel başarı, yükseliş, irade öyküsünün ülkenin ve dünyanın her yerine transfer olması düşüncesi “Yerçekimi” için fazlasıyla var. Ama ‘gerçek hikaye’ uyarlaması arzusunda “12 Years a Slave” ağırlığını hissettiriyor.
“Kaptan Phillips”, politik eğilimleri ve festival stratejisi ile öne çıkma peşinde
Bunun yanında daha önce de söylediğim gibi “Kaptan Phillips”in (“Captain Phillips”, 2013) de unutulmaması şart. Liberal eğilimli gibi gözüküp Amerikan propagandası yapan, diğer milletleri hor görürken, dostluk çağrısına kayan eserleri Akademi üyeleri sever. Greengrass da yıllarca bu yarışa kafasını sokmayı bekleyen, tavrıyla bunu arzulayan bir isim. Akademi’nin siyasi tabanına uygun bu eser, önemli bir rekabetçi olarak beliriyor. Bir anlamda “Operasyon: Argo”nun (“Argo”, 2012) sevilme sebeplerini akla getiriyor.
Siyasi irade, mücadele öyküsünün çift taraflı akarak zoraki bir dostlukla harmanlanması da sanki rehine mizanseninin “Can Dostum”unu (“Good Will Hunting”, 1997) canlandıran bir filme açılıyor. Yapıtın bu sene ‘New York Film Festivali’nin açılış filmi’ etiketiyle Oscar’a aday olma becerisini gösterecek olması, “Sosyal Ağ” (“The Social Network”, 2010) ve “Pi’nin Yaşamı”nın (2012) başarılarını geri getirecek mi? Onu göreceğiz. Ama filmin ‘En İyi Film’ ve ‘En İyi Yönetmen’ dahil olmak üzere en az beş-altı adaylığı garanti gibi. Columbia’nın genelde gördüğümüz stratejik beceriksizliğini bu sene “American Hustle” (2013) ile yaşamasını bekleyebiliriz. Zira Greengrass’ın filmini öne atıp onun sırtına yüklenmiş gibi gözüküyor şirket. Bu planın sonucunda ise bana kalırsa ‘sonuna kadar iddia taşıyıp geceyi ödülsüz terketme’ gibi bir durumla karşılaşabiliriz.
Scorsese, Oscar’dan ziyade Altın Küre’de iddialı olabilir
An itibarıyla rekabetteki dördüncü aday ise “The Wolf of Wall Street” (2013) gibi görünüyor. En beklenmedik filmleriyle ödül alan Scorsese, burada da film ve yönetmen dallarında içeriye başını sokacaktır. Filmin dört saate yakın veya basına yansıtılışıyla 178 dakikalık kurgusunun bir anda 165’e indirilmesi, Paramount’ın onayladığı kopyanın yarışa girmesini sağladı. Daha önce “New York Çeteleri”nin (“Gangs of New York”, 2002) bir sene ertelenip yarışa girmesine karşın sıfır çekmesiyle benzer bir durum da gerçekleşebilir.
Ama Scorsese’nin 140 dakikanın üzerine çıktığı eserlerinde Oscar yarışında sesini duyurduğu unutulmamalı. “Casino”nun (1995) 178 dakikalık versiyonu (ki o zaman genç olarak görülüyordu) hariç bu konuda güvenilir bir istatistik tutulabilir. En azından Altın Küre yarışından bir ‘En İyi Yönetmen’ ödülü alırsa şaşırmamak lazım. Zira kendisi bir Oscar’lı, biri Cecil B. DeMille Ödülü olmak üzere dört Altın Küre’li bir sanatçı. Paramount’ın buraya yüklenmesi yarışta gözüken Payne’in “Nebraska”sı (2013) ile Reitman’ın “Labor Day”ine (2013) olumsuz yansıyacaktır. Ama bana kalırsa şirketin bağımsız kolu olan Paramount Vantage bünyesindeki “Nebraska”nın ‘En İyi Film’ dahil dört dalda (‘En İyi Özgün Senaryo’, ‘En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu’ ve ‘En İyi Erkek Oyuncu’) adaylık şansı yüksek.
“American Hustle”, “Saving Mr. Banks” ve “Lone Survivor” da unutulmamalı
Aslında filmin herhangi bir festival açılışı yapmadan “Lone Survivor” (2013) ve “American Hustle” ile birlikte limitli Oscar vizyonu görmesi ‘Noel yarışı’nı hareketlendirecek. Yine aynı ay içinde, Toronto’dan gelen “August: Osage County”, “One Chance” ve “Labor Day” gibilerinin yanında “Saving Mr. Banks” (2013) ve “Out of the Furnace” (2013) da festival açılışı sonrası bir ivme peşinde koşacak. Bunlara New York Film Festivali’nden bu vizyon devresine meyledecek “Her” (2013) ve “The Secret Life of Walter Mitty”yi (2013) en azından senaryo dalları için bir ‘olasılık’ olarak dahil edebiliriz. “Pi’nin Yaşamı”nın müsebbibi Fox 2000 Pictures’ın “The Book Thief”i (2013), Kasım vizyonuyla bir arayışa girecekken, ilki üç teknik dalda adaylık alan, 13 Aralık’ta dünya çapında gösterilmeye başlanacak ikinci ‘The Hobbit’ filminin ismini de ‘yedekler’ arasına yazabiliriz.
Bana kalırsa “American Hustle”ın yarışta çok iddialı bir konumu yok. Ama “The Monuments Men”in (2014) bir anda seneye atılıp “Grace of Monaco” ve “Foxcatcher”a ayak uydurmasıyla birlikte Columbia’nın ikinci seçeneği olduğu da unutulmamalı. “Kaptain Phillips”in varlığı ve genelde dolandırıcılık komedisine ilgi olmaması ise David O. Russell’ın eserini biraz esas mücadelenin dışında bırakıyor.
Sürpriz giriş gelirse “Prisoners” veya “Mavi En Sıcak Renktir”den gelir
Nihayetinde bu sene Fox Searchlight’ın Warner, Columbia ve Paramount’la girdiği yarışa tanıklık edeceğiz. Searchlight’ın 2005’ten bu yana 2010 hariç sürekli yarışın içinde olmak ve bunların birinde (Bkz. “Milyoner”) zafere ulaşmak gibi bir tecrübesi varken, Warner bağımsız şirketleri bu dönemde üç kere alt eden tek stüdyo. Columbia ve Paramount ise yanlış stratejileri sebebiyle yaşadığı mağlubiyetlerle biliniyorlar. Yani Paramount, “The Wolf of Wall Street”le geceden sıfır ödülle dönerse şaşırmayalım. “Lee Daniels’ The Butler” ise TWC etiketiyle şimdilik beşinci seçenek. Ama düştükçe düşüyor.
Yarışta “Sen Şarkılarını Söyle” (“Inside Llewyn Davis”, 2013), “Nebraska” ve “American Hustle”ın ‘sevilen yönetmen’, “Son Durak”ın (“Fruitvale Station”, 2013) ise ‘Sundance galibiyeti sonrası iyi film etiketi kazanan ilk film’ kontenjanından ‘En İyi Film’ kategorisinde adaylık alması gayet normal karşılanır. Sony Pictures Classics’in favoriliğini defalarca kez tekrar ettiğim ‘En İyi Kadın Oyuncu’ ve olası bir ‘En İyi Özgün Senaryo’ adaylığı dışında yüklenmediği “Mavi Yasemin” (“Blue Jasmine”, 2013), bu güçsüz yılda en üst dalda adaylık alabilir. Allen’ın eseri, yedi film üzerinde aday çıkarsa şans yakalayabilir. Ama SPC’nin geçen hafta yazdığım yazıda gözümden kaçıp ele almadığım Suudi Arabistan filmi “Vecide” (“Wadjda”, 2013) ve İran adayı “Geçmiş” (“Gozashte”, 2013) ile ‘Yabancı Dilde En İyi Film’ sürecinde zirveyi görme planları yaparken bu dalda öne çıkmasını beklemek biraz hayalcilik olur.
Mary Poppins’in kitabının yazarı P.L. Travers ile Walt Disney’in karşılaşmasını bir ‘Hollywood Inside Look’ hikayesine çeviren “Saving Mr. Banks” ve Redford bazlı denizde ayakta kalma mücadelesi “All is Lost”un (2013) da adları geçiyor. Ama bunlardan ikincisi Cannes, Telluride ve New York’u tercih edip Toronto’yu es geçmesi ile bence daha geride.
Amerikalıların ‘long shot’ dediği listedeyse bana kalırsa sırasıyla “Prisoners” (2013) ve “Mavi En Sıcak Renktir” (“La vie d'Adèle: Chapitre 1 & 2”, 2013) eleştirel başarının Akademi üyelerine tesir etmesini bekliyor. Bunlara “Zafere Hücum”u (“Rush”, 2013) da ekleyebiliriz. Ama elbette tüm bu adı geçen isimleri göz ardı etmemek lazım. Zira şu anda yukarıdaki dört film dışında yönetmen dalındaki net iddiasından bahsedebileceğimiz bir eser yok. Bu sebeple de “The Wolf of Wall Street”in yeniden yarışa dönmesiyle dengeler hemen değişti. “12 Years a Slave” ise hiçbir şekilde yıpranmadı.
Kerem Akça’nın 86. Oscar Ödülleri için erken aday tahminleri:
En İyi Film:
1-12 Years a Slave
2-Yerçekimi (Gravity)
3-Kaptan Phillips (Captain Phillips)
4-The Wolf of Wall Street
5-Lee Daniels’ The Butler
6-Sen Şarkılarını Söyle (Inside Llewyn Davis)
7-Son Durak (Fruitvale Station)
8-American Hustle
9-Nebraska
10-Prisoners
En İyi Yönetmen:
1-Steve McQueen (12 Years a Slave)
2-Alfonso Cuarón (Yerçekimi)
3-Paul Greengrass (Kaptan Phillips)
4-Martin Scorsese (Wolf of Wall Street)
5-Lee Daniels (Lee Daniels’ The Butler)
En İyi Erkek Oyuncu:
1-Chiwetel Ejiofor (12 Years a Slave)
2-Robert Redford (All is Lost)
3-Matthew McConaughey (Dallas Buyers Club)
4-Tom Hanks (Kaptan Phillips)
5-Bruce Dern (Nebraska)
En İyi Kadın Oyuncu:
1-Cate Blanchett (Blue Jasmine)
2-Meryl Streep (August: Osage County)
3-Judi Dench (Philomena)
4-Sandra Bullock (Yerçekimi)
5-Naomi Watts (Diana)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu:
1-Michael Fassbender (12 Years a Slave)
2-Jared Leto (Dallas Buyers Club)
3-Daniel Brühl (Zafere Hücum / Rush)
4-Tom Hanks (Saving Mr. Banks)
5-Barkhad Abdi (Kaptan Phillips)
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu:
1-Oprah Winfrey (Lee Daniels’ The Butler)
2-Lupita Nyong’o (12 Years a Slave)
3-Octavia Spencer (Son Durak)
4-June Squibb (Nebraska)
5-Julie Walters (One Chance)
Not: Tahminlerim, 86. Oscar adaylarının açıklanacağı 16 Ocak’a kadar yazılarımla birlikte güncellenecektir.