Hollywood'da sistem değişiyor
Kerem Akça, önümüzdeki 10 yılda Hollywood'da B filmi üretiminin ciddi derecede artacağını ve sektörün kabuk değiştireceğini iddia ediyor
2001’de “Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği”nin çekilmesiyle birlikte ‘fantastik’, bir anda ciddiye alınan bir tür haline geldi ve bütün alt türleri ile sektörü kontrolü altına aldı geçtiğimiz 10 senede. Ancak buna paralel olarak sektörde o zamana kadar aktif türlerin B sınıfına transfer olması gibi bir değişim de yaşandı. Hollywood’un büyük şirketleri de bu iki durumdan faydalanarak ucuz projeler üretmek için yeni kollar açmaya ve bağımsız projeleri satın almaya başladılar. Bunda elbette Lions Gate, Summit, Miramax, Weinstein gibi bağımsız şirketlerin “Testere”, “Ölüm Geçirmez” gibi projelerinin tutmasının da faydası var. Yani şu sıralar Hollywood, Tarantino ve Rodriguez’in de katkısıyla ucuz proje yani B filmi ya da çöp üretimine hız verdi. Bunun sonucunda da kanımca önümüzdeki 10 yıl, böylesi eserlerin hakimiyetinde geçecek.
Amerikan stüdyo sisteminin yani dünyanın en büyük sinema endüstrisinin gidişatına baktığımızda aslında belli zamanlarda dikkate değer değişimlere tanıklık edebiliriz. Sessiz sinema döneminde kurulan büyük şirketlerin bunun devamında ‘kölelik sistemi’ uyguladığı ve oyuncularla ağır koşulları olan çok filmli anlaşmalar yaptığı biliniyordu. Bu sistem 2. Dünya Savaşı’nın ve Büyük Buhran döneminin katkılarıyla 1940’ların başında yıkılınca da bir maddi çalkalanma yaşanmıştı.
1940’larda B filmi üretimi yani ‘iki film birden’ mantığı devreye girmişti
Bunun ışığında bu yıllarda devreye B filmleri yani nam-ı diğer ‘double feature’ (iki film birden) mantığı girdi. Bizde ‘yapay erotik komediler dönemi’ne benzer bir şeydi ama sonradan bu eserler atılım yaptı. Aslında o zamanlar daha ucuza üretilen, bilinmedik oyuncuları içeren ama rahat tüketilirliğiyle izleyiciyi içine çeken filmlerdi bunlar. Kara film, fantastik, bilimkurgu ve korku alanlarında üretildiler. Türleri ciddiye almamalarıyla dikkat çekiyorlardı daha çok. Anlayacağınız bir farklılık aşılıyorlardı.
Aslında bu durum, yukarıda yazdığım türlerin ancak 60’ların sonunda ciddiye alınması ile ortadan kalktı. Hollywood da görkemli prodüksiyonlardan, yani o zamanın müzikal, western, tarihi epik gibi önemsenen ve bolca para yatırılan türlerdeki eserlerinden zarar etmeye başlamıştı.
“Yüzüklerin Efendisi”, ucuz zevk olarak bilinen fantastiği A sınıfına transfer etti
Özellikle bu o zamanın A sınıf türlerinin devri dolarken artık aksiyon, politik-gerilim, casusluk gerilimi, bilimkurgu, ajan filmi, kara film ve korku hakimiyet göstermeye başladı genç türler olarak. Korkunun da aslında birazcık bağımsız şirketlere kaydığı söylenebilir.
2000’lerin başında ise fantastik, “Yüzüklerin Efendisi: Yüzüklerin Kardeşliği”nin (“Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring”, 2001) katkısıyla A sınıfının içine girdi ve o dönemin ciddiye alınmayan alt türleri profesyonel örnekler vermeye başladı. Serinin son örneğinin Oscar’a uzanması ve çizgi roman uyarlamalarının öne çıkması da bu bakışın altını doldurdu.
10 sene önce saf aksiyonun miyadı doldu
Böylece aksiyonun saf olanının ömrü tükenmişti artık. 90’larda maceranın yerine devreye daha da iddialı bir şekilde giren bu tür, fantastik ve bilimkurgunun içinde ele alınmaya başladı, 1991’de çekilen ikinci ‘Terminator’ filminin de katkılarıyla...
2000’lerin sonlarına doğru gelindiğinde ise sözünü ettiğimiz A sınıfa sıçrayışa paralel olarak, B filmi örneklerinin de araya sızdığına tanıklık ettik. 20th Century Fox, Warner Bros, Sony Pictures, Universal Pictures ve Paramount Pictures gibi büyük şirketler, kendi alt kollarını kurarak ve bağımsız projeleri satın alarak onları gişe canavarlarına çevirmeye başladılar. Bunu yaparken de en azından belli bir gelir kolu oluşturmayı amaçladılar.
Tarantino ile Rodriguez’in önemli katkılarıyla başlayan bir değişim
Tabii bunun yanında bağımsız filmlerin Oscar’a uzanması ve Lions Gate, Summit, Weinstein gibi şirketlerin de para basması durumu hala aktifti. Lions Gate’in “Testere”yi (“Saw”, 2004) seriye dönüştürmesi, Robert Rodriguez’in “Çılgın Çocuklar” (“Spy Kids”, 2001) ile B sınıfı mantığını stüdyolara sokması ve aile filminde “Köpekbalığı ve Volkan Kız’ın Maceraları” (“The Adventures of Sharkboy and Lavagirl”, 2006) ile “Sihirli Taş” (“Shorts”, 2009) gibi örnekler vermesi ile Tarantino’nun “Kill Bill” (2003-2004) sayesinde bu ucuz zevklerin de önemsenmesi gerektiğini aşılaması, proje arayışını farklılaştırdı.
Zaten Rodriguez-Tarantino ikilisinin 2007’de ‘Double Feature’ mantığı ışığında ürettiği iki de kendi alanlarını bilen postmodern istismar filmi çekildi. “Ölüm Geçirmez” (“Death Proof”) de “Dehşet Gezegeni” (“Planet Terror”) de sözünü ettiğimiz durumun ‘profesyonel’ karşılıklarıydı aslında....
İkinci sınıf Fransız aksiyonları bile Hollywood’da gelir kaynağı olarak görülüyor artık
Fox, Pierre Morel gibi ikinci sınıf aksiyon üreten bir Fransız yönetmenin “96 Saat” (“Taken”, 2008), “Paris’ten Sevgilerle” (“From Paris with Love”, 2010) gibi eserlerini alıp geniş dağıtıma sunarken, Kurt Wimmer gibi bir B filmi senaristi üredi ve “Ultraviolet” (2006) ile Sony’nin, “Adalet Peşinde” (“Law Abiding Citizen”, 2009) ile Lions Gate’in içine sızdı.
Renny Harlin’in Fox Atomic’in altında projelendirdiği TV aksiyonu havasındaki “12 Tuzak” (“12 Rounds”, 2009) da destek gördü. Bunun yanında Scott Michael Stewart’ın yeni DVD’si çıkan “Kıyamet Melekleri” (“Legion”, 2010) gibi bilinçli bir bilimkurguda B filmi denemesi sükse yaparken, yönetmenin 2011 tarihli “Priest”inin çekimleri Sony’nin katkılarıyla tamamlandı.
2010-2020 arasında çöp ya da B filmi üretimi daha da artacaktır
En kısa tanımıyla Hollywood’da bir ucuz projeler eğilimi baş göstermeye başladı. Yani büyük prodüksiyonun zararını biraz kurtarmak ve yan gelir elde etmek için sektörel bakış açısında bir farklılık oluşmaya başladı. Bunun yanında “Son Hava Bükücü” (“The Last Airbender”, 2010) gibi bir B filmi örneğinin yüksek gişe yapması da bu yazın sözünü ettiğimiz eğilime karşı olan duyarlılığını gösterdi. Böylece “Serenity” (2005) ve “Sex and the City” (2008) gibi bu alanda seyreden eserlerin yanına yenileri de eklenmiş oldu.
Anlayacağınız bu hafta vizyona giren “Ustura” (“Machete”, 2010) ile de bu durumu kanıtlayan Robert Rodriguez ile Quentin Tarantino gibilerinin açtığı yol yavaş yavaş stüdyolarda yankılanmaya başladı.
Özellikle son iki yılda B filmi üreten isimlerin sayısı ve onlara verilen desteğin oranı arttı. Bu yolda da tahminen 2010-2020 yılları arasında stüdyolarda böylesi bir eğilim baş gösterecektir. Çoğunlukla da B sınıf yani çöp kıvamında aksiyonlar üremesi ihtimaller dahilinde... Bu durumun da ana sebebi artık büyük prodüksiyonların pek gelir getirmemesi, aynen 1940’lar Hollywood’unda olduğu gibi...
keremakca@haberturk.com