Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Haberler Kültür-Sanat

        12 Eylül dönemini farklı bir bakış açısıyla yansıtmak yerinde bir fikir aslında. Ancak “Bu Son Olsun”, sürece beş apolitik evsiz karakterin gözünden bakmak isterken bunu sadece ilk 40 dakikada ve kapanış sekansında başarabilmiş. Orta kısımda siyasi açıdan nabza göre şerbet verip liberal durmayı arzularken, mizahın tonunu ve karakterlerin dozajını tutturamayınca istemeden dönemin vahim gerçeği olan ‘işkence’yi hafife alır hale gelmiş. Bu duruşun ana sebebi, ilk filmini çeken Orçun Benli’nin; ilk bölümde İngiliz sosyal gerçekçi sineması etkisindeki hikaye anlatma geleneğine hakim dururken, hapishane bölümünden itibaren Levent Çelebi’nin yeteneğiyle üretilen modern kurgu tekniklerine adapte olamaması ve kaba komediyi bir hayli karton bir dokunuşla harekete geçirme sevdasına tutulması.

        Hangi ülkede veya hangi sanat dalında olursa olsun politik bir olayla ilgili ‘hakim formüller’i yıkma çabası takdire şayandır. “Bu Son Olsun” da bu anlamda ‘hatırı sayılır’ bir çıkış noktasına sahip olsa da, bunun sonucunu alamamış bir film. Zira 12 Eylül dönemini beş evsizin gözünden anlatma fikri gerçek bir ‘politik taşlama’ vaadini beraberinde getiriyor. Ancak film bu vaadi yerine getiremiyor.

        İlk düzlükte özenin ve dahiyane bir fikrin ayak sesleri hissediliyor

        Filmin ilk 40 dakikasında, Ken Loach hayranı olduğunu düşündüren Orçun Benli’nin bu fikri geliştirme anlamında ‘olgun’ adımlar atacağı hissediliyor. Levent Çelebi gibi modern kurgu tekniklerine hakim bir kurgucu ile Vedat Özdemir gibi kaliteli bir görüntü yönetmeninden beslenmesinin yanında, bunun etrafını ‘yetenek’ini kanıtlamış oyuncularla sarması da ‘tablo’ açısından iyi niyetli bir işin sözünü veriyor.

        Bahsi geçen ilk düzlükte, 12 Eylül sürecinde evden eve koşan, solcusundan sağcısına herkesin yemeğine ortak olan beş evsizin trajikomik hikayesini zeki sahnelerle bütünlemiş. Sokağa çıkma yasağının yürürlüğe girmesiyle Kovboy Ali’nin ‘boş sokak’ta yürürken alınan bakış açısı çekiminin devamındaki kesmelerin ve taşlama hissinin yanında, başlangıçta köprüdeki ‘müzikli’ sahnenin ve ‘sokağın da çatısı var’ gibi esprilerin bir özgüven aşıladığı şüphesiz.

        Hapishaneye girilmesiyle birlikte karton bir çizgi film mizahı perdeyi esir alıyor

        Ancak ne olmuşsa, Reşat, Apo, Ali, Cevat ve Ertuğrul karakterlerinin hapse girmesinden sonra olmuş. Bu durumun sonucunda, başlarda ‘apolitik ekip komedisi’nin yan sesi olarak yükselen ‘devrim yapacağız’ söylemli Engin Altan Düzyatan’ın vücut verdiği Sinan karakterinin ‘çiğ damar’ rötuşu, bütün dramatik yapıyı esir almış gibi.

        Yönetmen, hapishanedeki süreci alışık olmadığımız bir şekle getirmek için çok uğraşsa da burada yaptığı tanımlarda hem görsel yapının bütününü hem de politik söyleminin tutarlılığını yıkmış. Bir süre sonra bir ‘çizgi filmdeymişçesine’ konuşan cezaevi müdürü, komutanı ve başgardiyanının yanında; doktor ve hemşirenin de katkısıyla bir şekilde ‘Şaban Askerde’ dizisi kıvamında bir dramatik iskelet servis edilmiş.

        Serdar Orçin’in karakterine dikkat!

        Serdar Orçin’in komutan rolüyle gelecek sene Altın Kestane Ödülleri’nde şansı olduğunu söyleyebiliriz. Zira bir erkek karakterden 12 Eylül gibi ciddi anlamda yıkıma yol açan bir ortamda tiz ses çıkarmak beceri ve zeka ister! Bu duruş ışığında tek işkence sahnesinin de bu kafadan kontak ve kaba komediye kayan ama tek boyutlu duran tiplemeye emanet edilmesi filmin sonunu hazırlamış.

        Bu bölümün fazlaca hayali bir hal alması ve bir tür ‘delilik’in sonucu olarak görülmesi, “Bu Son Olsun”un ikinci kısmında aldığı neredeyse ‘halüsinatif’ hissiyatı tamamlamasını sağlamış. Bu durum da solcusuna da apolitiğine de ülkücüsüne de dokundurmadan ‘nabza göre şerbet verelim’ görüşünü ortaya çıkarmış.

        İstemeden işkenceye karşı duruşuna zarar vermiş

        Dönemle ilgili sanat eserlerinde eleştirilen ‘darbe sürecindeki işkence sahnelerinin gerçekçi durmaması’ durumu, burada onu yapan karakterlerin neredeyse ‘uçmuş’ hale getirilmeleriyle halledilmeye çalışılmış. Ama ne yazık ki bu tercih, ‘işkenceyi ancak bu kafada insanlar yapabilir’ aklamasıyla yüzleşmemizi sağlamış. Bu da ister istemez ‘darbeyi yapanlar suçsuz’ veya ‘normal bir zihinle işkence yapmamışlardır’ gibi iki sonucu beraberinde getirmiş.

        Yani “Bu Son Olsun”, darbe ile yükselen milliyetçi zihniyeti eleştirmek isterken ‘kaba komedi’ türükleri kullanarak taşlamasını ters istikamete yönlendirmiş. Bu duruma görsel yapıyla dengelenen montaj sekansla çekilmiş şarap sahnesinin, Cem Karaca’nın bir şarkısı eşliğinde ‘solcu’ şölene dönüşmesinden itibaren yükselen kurgunun ‘bölük pörçük karakterler’le dağılması da eklenmiş.

        Mizahi damarı Kemal Sunal gibi konuya hakim oyunculara ihtiyaç duymuş

        Böylelikle 12 Eylül dönemiyle ilgili farklı ve bozucu bir iş çıkarmak isteyen Benli’nin ilk filmi, zaaflarıyla ters köşeye yatmış. Her türlü politik görüşü yanına alan liberal tabanlı bir söylem salgılama isteği de ne hikmetse ‘lider karakterler’in kaba komedi duruşlarında Kemal Sunal, Şener Şen gibi yetenekli oyuncuların eksikliğini hissetmeleriyle birlikte farklı bir yönelime kavuşmuş.

        “Bu Son Olsun”, apolitik bir bakışla döneme odaklanma görüşünü devam ettirseymiş Ken Loach ekolünden eli yüzü düzgün bir politik taşlama olabilirmiş. Ancak bu haliyle oklarını istemediği yere yönlendiren her açıdan yanlış, dağınık ve hatta abartmadan söyleyelim son 40 dakikasındaki yüksek tempoya ayak uyduramadığı için sinema filmi bütününden sapan bir esere dönüşmüş.

        Yönetmen, hızlı kurgu tekniklerinden dil yaratma becerisine sahip değil

        Benli, İngiliz sosyal gerçekçi sinemasının son ekolünden Ken Loach ve Mike Leigh ile yükselen ‘birey hikayesi’ bazlı doğal renklerle yürüyen yönetmenlik stiline hakim bir isim. Ancak sözünü ettiğimiz son bölümde bunu montaj sekans, ara plan ve paralel kurgu çorbasına çevirince, başta Engin Altan Düzyatan’ın derinleşmeyen karakteri olmak üzere gangster tiplerinden ve hapishane hiyerarşisinden sorumlu karakterlerden zarar görmüş.

        Levent Çelebi’nin bütün çabası boşa giderken, dağınık ‘her politik görüşten insan’ şöleni bizleri teslim almaktan ziyade ötelemiş. Bu da “Bu Son Olsun”un çıkış yolunda birçok zarar görmesine yol açmış. Yine de karşımızdaki ürünün, Türkiye’de standardı düşüren yerli filmlerin üzerinde olması sebebiyle bir tutam saygıyı hak ettiğini söyleyebiliriz.

        FİLMİN NOTU: 4

        Künye:

        Bu Son Olsun

        Yönetmen: Orçun Benli

        Oyuncular: Engin Altan Düzyatan, Ferit Kaya, Mustafa Uzunyılmaz, Orhan Eşkin, Ufuk Bayraktar, Engin Alkan, Serdar Orçin, Volga Sorgu, Hazal Kaya, Bülent Çolak

        Süre: 103 Dk.

        Yapım Yılı: 2011

        keremakca@haberturk.com

        ÖNERİLEN VİDEO

        Kurtulmuş, YENİ Parti Genel Başkanı Özel'i ziyaret etti

        TBMM (AA) - TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ile görüştü. (AA)

        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ