Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Haberler Kültür-Sanat

        Aynı okuldan mezun beş arkadaşın, 30 yıl sonra evli ve çocuklu bir şekilde bir araya gelmelerinden üreyen ‘yıllar geçince toplanma komedileri’nden biri. Ancak bu bildik formülden her kitleye uygun bir komedi çıkarmak için debelenen yapıt, çizgi filmler seviyesinde seyreden bir kaba (slapstick) komedi anlayışına hapsoluyor. Sessiz sinema döneminde devreye giren bu alt türün o zamanki kalıplarının benimsenmesi sonucunda eldeki toplam, skeçlerden oluşan bir tiyatro oyununu andırır hale geliyor. Aynı zamanda “Büyükler”in aile filmi işlevini unutmamak için adeta inat yapar gibi direndiğini hissettirmesi, ‘çocuklar için didaktik mesajlar’ aşılayan tek boyutlu bir senaryoyla yüzleşmemizi de sağlıyor maalesef.

        Aslında nereden başlamak lazım, ne demek lazım tam olarak bilemiyorum. 20 yıllık kariyerinde sürekli komedi filmleri çeken bir yönetmen ile alanda kendilerine özgü kitleleleri olan beş oyuncu bir araya geliyor ve ortaya çıkan şeyin en azından keyifli anlar vaat etmesini bekliyorsunuz. Ancak nedendir bilinmez, bu gerçekleşmiyor.

        Yılmaz Erdoğan, Şahan Gökbakar filmlerinin bile aşağısında

        Ama işin trajik tarafı, ne ‘güldürmüyor ama iyi çekilmiş’ ne de ‘güldürüyor ama yönetmenliği zayıf’ diyebilmemiz eldeki toplam için. Çünkü “Büyükler” (“Grown Ups”, 2010), skeçlerden oluşan bir komedi tiyatrosuna benziyor sinema filminden çok. Ya da bölük pörçük espriler toplamı olarak özetlenebilir. Lafın özü bizim ulusal sinemamızda görüp eleştirdiğimiz Yılmaz Erdoğan ve Şahan Gökbakar’ın ‘skeç’ odaklı anlayışının daha da gerisinde bir eser karşımızdaki. Bunun da belli sebepleri var elbette.

        İlk olarak baba-oğul ilişkisi ya da aileli komedilerden korkmak lazım. Zira bunlar genelde mesaj kaygısı salgıladıklarından didaktik durabiliyorlar. Mesajlarını bağırarak söylüyorlar. Yola çıkarken hedef kitlelerini 15 yaş ve altı olarak belirlemeleri de bu sorunsalın yolunu açan ana madde. Aslında bunu bir kenara bırakınca ‘komedi düzeyi kaliteli olabilir’ gibi bir iyimserliğe kapılabilirsiniz.

        80 yıllık demode bir mizah anlayışı

        Ancak genelde bu konseptin izini süren filmlerin komedi dozajı da aynı şekilde seyrediyor. Üzüm üzüme baka baka kararır misali mi onu bilemeyeceğiz. Ancak sessiz sinemada devreye girdikten sonra günümüzde ya ‘Avanak Ajan’ serisi, ya Coen Kardeşler filmlerinde, ya da tuvalet komedisi örneklerinde farklı konseptlere sokulan slapstick (kaba) komedi, çocuksu bir şekilde kullanılıyor. Yani son 15-20 senedir ‘postmodernize oldu’ veya ‘yenilendi’ tanımlarıyla andığımız bir alan bu.

        İşin daha da trajiği bu konsept, ne herhangi bir şekle şemala sokuluyor, ne de eğlenceli anlar sunabiliyor. “Büyükler”, birtakım şapsallıklar ve sakarlıklar yapan insanların izini süren, hatta bu durumların abartılmasından ve tek boyutluluğundan mizah çıkartmaya çabalayan bir komedi. En kısa tanımıyla bir kaba komedi örneği.

        Jim Carrey’i örnek almak lazım

        Yani bizde ‘Recep İvedik’ serisinin benimseyerek gişe rekorları kırdığı o konsept. Ancak bunu yaparken en azından bir karakterin izini sürüp, ona alan açan yönetmenlik stiliyle belli bir espri dozajı aşıladığı da görülebiliyor.

        Amerikan sinemasının ‘tek oyuncu’ odaklı komedilerine baktığımızda, bunu Jim Carrey, Johnny Knoxville gibi isimlerin başarıyla uyguladıkları söylenebilir. Burada ise beş baba komedi oyuncusu, onların yanlarında da Salma Hayek, Maria Bello ve Maya Rudolph gibi sektörde önem arz eden kadın oyuncular var.

        Gerçek bir başıboşluktan mustarip

        Ancak ne Adam Sandler’ın karakter komedyeni kimliği, ne Rob Schneider’ın kaba komedi anlayışı, ne Kevin James’in durum komedisine uygun karakteri, ne Chris Rock’ın diyalog komedisini benimseyen mantığı, ne de David Spade’in ‘azılı çapkın’ sahne kimliği ruhumuza işleyebiliyor. Sadece burada sözünü ettiğimiz kaba komediye en yakın duran Rob Schneider olduğu için onun karakteri birazcık gülümsetiyor.

        Anlayacağınız proje için yola çıkarken bu oyuncuların değişik mizah anlayışları göz önünde bulundurulmadığı için tam bir başıboşluk seziliyor dramatik yapının omurgasında. Bu durum da aslında filmin kaba komediyi gerçek anlamda ciddiye almadığını hissettiriyor. Ancak komedi, her detayına kadar düşünülmesi gereken, bunu yapmadığında da uçurumdan aşağı yuvarlanan tek tür belki de! Bir kere düştü mü yakalayamazsınız!

        Kapitalizme karşı hayatı seçin evlatlar!

        Bu ana işleyişteki defoyu bir kenara bıraktığımızda ise karşımız okuldaki yıllarından sonra bir araya gelen dostların hikayesi çıkıyor. Bunun da bir kapitalizm karşıtı ‘hey gidi günler’ nostaljisi haline geldiği söylenebilir. Yani dostluğun iş hayatını yenmesi gibi sinemada belki her sene 100 kere karşımıza çıkan bir temasal bütünlük mevcut.

        Yani iki yıl önce izlediğimiz, Altın Ahududu adayı olan “Çılgın Motorcular”ı (“Wild Hogs”, 2007) hatırlatıyor. Aslında bu temanın Hollywood menajeri karakterin çocuklarıyla ‘Sadece LCD ekran TV var dünyada!’ gibi tek boyutlu durumlara indirgenmesi üzücü.

        Böylece aslında kaba komedi ile yüklenen skeçlerin yanında, böylesi düşünülmeden yazılmış espriler de depolanınca, adeta bir tek boyutlu komedi türükleri galerisine dönüşüyor “Büyükler”. Zaten filmin daha çok ‘kapitalizme karşı hayatı seçin’ sözünü çocukları hedefleyerek beyinlere yerleştirmek isteyen aile filmlerini temsil ettiği de söylenebilir.

        Her kitleye uygun, matematiksel, kopyala-yapıştır bir stüdyo projesi

        Hadi bunu da geçtik diyelim, o zaman da karşımıza eserin keskin bir stüdyo projesi olduğu gerçeği çıkıyor. Zira dört erkeğin bir kadını, dört kadının bir erkeği kestiği ile büyümüş de küçülmüş tiplemelerin ormanda oyun oynadıkları sahneler de aralara serpiştirmiş. Böylece çocuk kitlelerin yanında büyükleri de ilgilendiren skeçler yapıştırılmış olay örgüsünün içine. Sonuç da 150 milyon doları aşan bir hasılat olmuş ABD’de. Yani hasat alınmış.

        Anlayacağınız Dennis Dugan’ın kariyerine baktığımızda, “Problem Çocuk” (“The Problem Child”, 1990) ve “Zohan’a Bulaşma” (“You Don’t Mess with Zohan”, 2008) haricinde mizah anlayışının eski ve tek boyutlu durması durumu buraya da yansımış. “Büyükler”deki isim yapmış oyuncular haricinde; Jon Heder, Martin Lawrence gibi aktörleri de bulunduran bir ‘oyuncu listesi’ne sahip olsa da nedendir bilinmez yönetmenin projeleri bir türlü bu potansiyeli karşılayamıyor.

        Schneider, Hayek ve Buscemi haricinde tam bir fiyasko

        Buradaki beylik mesajları ve kaba komedi iskeletini görünce aklımıza sessiz sinemadaki Charlie Chaplin ve Buster Keaton komedileri geliyor. Böylece onların komediyi ilk kez devreye soktukları yıllarda zorunlu olarak devreye giren tek boyutlu espri anlayışı ile dramatik yapıdaki derinliksiz mesajlar da set halinde sunulmuş oluyor.

        Yani “Büyükler”in senaryosu o kadar çağından bihaber ki bırakın güldürmeyi gülümsetmeyi bile başaramıyor. Böylece ‘demode bir komedi’yle yüzleşmemizi sağlıyor. Sadece Rob Schneider, Steve Buscemi ve Salma Hayek’in oyunculuk anlamında sınıfı geçip filme ruh kattıkları söylenebilir. Diğerleri ise yalnızları oynuyorlar! Hatta bazı sahnelerde beş komedi oyuncusundan birinin kaybolması da ‘Bir kişinin olmadığı sahneler de çekelim matematiksel bütüne katkıda bulunsun’ mantığının bir başka ürünü olmalı!

        FİLMİN NOTU: 3

        Künye:

        Büyükler (Grown Ups)

        Yönetmen: Dennis Dugan

        Oyuncular: Adam Sandler, Rob Schneider, Kevin James, Chris Rock, David Spade, Maria Bello, Salma Hayek, Maya Rudolph, Steve Buscemi

        Süre: 102 dk.

        Yapım Yılı: 2010

        SÖZ HAYVANLARIN

        2000’lerde animasyonla rekabete giren ‘hayvanların konuştuğu kurmaca filmler (live-action)’ alanının yeni bir örneği. Aslında Hollywood’daki bu kolu, “Kediler ve Köpekler: Kitty Galore’un İntikamı”nın 2001’de ilk filmi ile açtığı bile söylenebilir. Burada 10 sene sonra geldiği noktada ise animasyonların postmodern iskeletlerini ödünç alan, olgun kitleyi ilgilendiren detaylara yüklenen, üç boyutlu evren yaratan ve beylik mesajları elinin tersiyle iten keyifli bir aile filmi var. En önemlisi de, bu teknolojiyi kullanmayan hayvan-insan ilişkisi filmlerinin düştüğü muhazafazakar olma tuzağına düşmeden saf eğlence depolaması...

        Aslında Hollywood’un son dönemine bakınca, aile filmlerinin içinde ‘konuşan hayvanların olduğu eserler’ eğiliminin de baş göstermeye başladığını görebiliyoruz. Bu da gelişen teknolojiyle birlikte animasyonun zirve yapmasını takiben ortaya çıkan bir yan kol. Hedef çizgi film ile mücadele eden kurmaca bir alan yaratmak. Ancak aslında bunların içinde seriye dönüşen ‘Küçük Kardeşim’ (‘Stuart Little’) ve “Beverly Hills Çivuavua”yı (“Beverly Hills Chiuachiua”, 2009) bir kenara bırakacak olduğumuzda, yakın zamanda bu diyarlarda çok da akılda kalan bir yaratımla karşılaşmadığımızı itiraf etmeliyiz.

        İlk film sektörel anlamda bir şeylerin yolunu açmıştı

        Ama ilki 2001’de çekilen “Kediler ve Köpekler”in (“Cats & Dogs”, 2001) bu konuda “Küçük Kardeşim” kadar öncü bir ‘live-action konuşan hayvan filmi’ olduğu da söylenebilir. Özellikle de sektörsel anlamda bir şeylerin yolunu açtığı görülebiliyor geriye baktığımızda.

        Sözünü ettiğimiz eserin yaklaşık 10 yıl sonra gelen ikinci halkasının da, son yıllarda kendini mesaj kaygısına ve hayvanlar ile büyüklerin mücadelesine kaptırarak sıradanlaşan “G-Force” (2009), “Bak Şu Köpeğe” (“The Shaggy Dog”, 2006) gibi bu alandaki eserlerin arasından sıyrıldığı gerçeğine parmak basmalıyız. Öyle ki bu eserler; “Lassie” (1994), “Beethoven” (1992) gibi ‘hayvan-insan dostluğu’nu anlatırken hayvanları konuşturmayan yapıtların formülünü birebir alıp kolaycılık yapıyorlardı.

        Hannibal ve Roger Moore göndermesini kaçırmak mümkün mü?

        Aslında bu ikinci ‘Kediler ve Köpekler’ filmi bir ajan filmi parodisi olarak anılabilir. Ancak eserin esas amacı hayvanların bakış açısından bir dünya kurmak. Onların arasına girmesi de eğlence dozajını ve işlerliğini arttırıyor. Zira bu konuda bilgisayar animasyonu alanında kullanılan ‘bazı olgun öğeleri pastiş (başka bir alandan yapıştırma) olarak kullanma’ taktiğini benimsemesinin değerini perçinlediği söylenebilir.

        Başta bir yemek tasının içinde yaratılan köpek dünyası ve orada her gece ‘Scooby Doo’ izlenmesi olmak üzere, Kitty Galore adlı kötü kedinin dışavurumculuk akımına atıfta bulunan flashbacki, Alcatraz Hapishanesi’nde yön gösteren kedinin Hannibal Lecter ile aynı çizgilerde yansıtılması ve Lazenby adlı ajan kedinin sesinin Roger Moore’a teslim edilerek George Lazenby’e selam çakılması; akılda kalan detaylardan sadece birkaçı...

        Postmodern bilgisayar animasyonlarıyla yarışacak düzeye getirilmiş

        Bunlar yoluyla da aslında keyifli animasyonlardan aşağı kalmayan bir esere dönüşüyor “Kediler ve Köpekler: Kitty Galore’un İntikamı”. Elbette K-9 adlı sinema ezberimizden bildiğimiz köpekli polis timinin bir işlevi var. Altan alta bir polisin ile kurt köpeğinin ilişkisi üzerinden ‘insan-hayvan dostluğu’ teması yürüyor. Hatta izleyici için özdeşlemesi rahat olan, asil, güvenilir ve kahraman kurt cinsi köpek yine mevcut. Ancak o da fazla öne çıkarılmıyor. Daha çok yan öğelerin eğlenceli ve detaylı halleriyle oyalanıyoruz.

        Yani bıktıran mesajlardan öte bir postmodern metinler salgılaması sunuyor “Kediler ve Köpekler: Kitty Galore’un İntikamı”. Buna yaklaşırken de hedefini ‘hayvanların gözünden dünya’ olarak belirlemesi, “Bir Köpekbalığı Hikayesi” (“A Shark Tale”, 2004), “Fare Şehri” (“Flushed Away”, 2006) örneklerinde olduğu gibi kendini üç boyutlu hayvan şehirleri yaratmaya adarken, dünyaya bakışı da o cinslere teslim eden bilgisayar animasyonlarının alanına yerleşiyor.

        FİLMİN NOTU: 5

        Künye:

        Kediler ve Köpekler: Kitty Galore’un İntikamı (Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore)

        Yönetmen: Brad Peyton

        Seslendirenler: Nick Nolte, Christina Applegate, Bette Midler, James Marsden, MichaeL Clarke Duncan, Roger Moore, J.K. Simmons

        Süre: 76 dk.

        Yapım Yılı: 2010

        KEREM AKÇA’NIN VİZYON FİLMLERİ İÇİN YILDIZ TABLOSU

        Ajan Salt (Salt): 3.9

        Alacakaranlık Efsanesi: Tutulma (Twilight Legacy: Eclipse): 7

        Anneler ve Kızları (Mother and Child): 4.1

        B Planı (The Back-up Plan): 2.8

        Başlangıç (Inception): 8.6

        Büyük Hata (Chloe): 5.6

        Ciddi Bir Adam (A Serious Man): 7.9

        Çok Filim Hareketler Bunlar: 5.7

        Deccal (Antichrist): 9.2

        Deney (Splice): 6.4

        Ev: 5.5

        Frozen: 6

        Gezegen 51 (Planet 51): 6

        Gece ve Gündüz (Knight and Day): 5.5

        İlahların Aşkı (Ondine): 4

        İşkence Okulu (Tormented): 4.1

        Müşteri (Cliente): 4.8

        Nanny McPhee Büyük Patlama (Nanny McPhee and The Big Bang): 5.2

        Nefes: Vatan Sağolsun: 7

        Oyuncak Hikayesi 3 (Toy Story 3): 4

        Ölüm Zili (Death Bell/Gosa): 2.9

        Örnek Aile (The Joneses): 7

        Paris’ten Sevgilerle (From Paris with Love): 3

        Pers Prensi: Zamanın Kumları (Prince of Persia): 3.8

        Sex and the City 2: 3.7

        Sıradan İnsanlar (Ordinary People): 7.1

        Sihirbazın Çırağı (The Sorcerer’s Apprentice): 3.8

        Son Hava Bükücü (The Last Airbender): 2.5

        Şrek: Sonsuza Dek Mutlu (Shrek Forever After): 6.9

        Yepyeni Bir Hayat (Brand New Life): 3.3

        Vahşet Sapağı (Snarveien): 2.6

        Yuva (Le Refuge): 6

        Not: Yıldızlar, 10 üzerinden verilmektedir.

        keremakca@haberturk.com

        ÖNERİLEN VİDEO

        Kurtulmuş, YENİ Parti Genel Başkanı Özel'i ziyaret etti

        TBMM (AA) - TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ile görüştü. (AA)

        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ