'Kış Uykusu' Altın Palmiye'yi alır mı?
Kerem Akça, 67. Cannes Film Festivali'ndeki ödül heyecanını değerlendirdi
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
14 Mayıs Çarşamba günü “Grace of Monaco” ile açılan 67. Cannes Film Festivali, 25 Mayıs’a kadar sürecek. Altın Palmiye yarışmasında gururumuz Nuri Bilge Ceylan, “Kış Uykusu” ile bir adım önde. En kötü ihtimalle bir ödül alır gibi. Rekabetçileri ise “Still the Water”, “Leviathan”, “Two Days, One Night” ve “Mr. Turner” gibi gözüküyor. Sürpriz adayım “Timbuktu”.
Bu seneki Cannes Film Festivali’nin bizim için önemi, Paris Büyükelçisi Hakkı Akil’in sinemamızın 100. yılı vesilesiyle verdiği özel resepsiyon ve gelenekselleşen Türkiye çadırının faaliyetlerinden ziyade “Kış Uykusu”nun varlığı şüphesiz… Dünya sinemasında saygınlığını her geçen gün daha da arttıran Nuri Bilge Ceylan’ın beşinci kez ana yarışmaya girdiği etkinlikte, ödül coşkusunu yaşamamıza sadece üç gün kaldı. 24 Mayıs’ta dağıtılacak sinema piyasasının en önemli festivalinin ödülleri öncesi ise Ceylan’ın nasıl bir konum alabileceğini yorumlamak düşüyor bize. Bu sayede adım adım ödül gecesinin heyecanını yaşayabiliriz.
SÜRE DEZAVANTAJ MI?
Festivalde daha önce iki ‘Jüri Büyük Ödülü’, bir ‘En İyi Yönetmen’ ödülü, bir ‘FIPRESCI Ödülü’, bir ‘En İyi Erkek Oyuncu’ ödülüne ulaşan yönetmen, bu gurur tablosunu nereye kadar taşıyacak? Yabancı basında çıkan yorumlar olumlu. Gelen sinyaller yerinde, her zaman olduğu gibi. Çehov, Dostoyevski etkili edebi üslubun minimalizmle buluşmasının da jüriyi etkileme oranı yüksek olacaktır. Ancak 196 dakikalık süre bir soru işareti. Zira sadece 1963’de Luchino Visconti ve 1978’de Ermanno Olmi üç saatin üzerinde bir filmle ‘Altın Palmiye’ zaferine ulaşmıştı.
195 dakikalık “Leopar”ın (“Il Gattopardo”, 1963) ve 186 dakikalık “The Tree of a Wooden Clog”un (“L’Abero Degli Zoggoli”, 1978) başarısını hatırlayanlar vardır. Geçen yılki “Mavi En Sıcak Renktir” (“La Vie d'Adèle”, 2013) başta olmak üzere süresi 170-180 dakika arasına denk gelen altı film de bu onuru yaşadı. Bu noktada rekabete en yüksek nokta konusunda ufak bir ‘dezavantaj’la giriyor Ceylan. Ama bana kalırsa en az bir ödül çıkaracaktır. ‘Jüri Büyük Ödülü’nü iki kere aldığı için o noktaya kaymadan ‘Jüri Ödülü’ dalında şanslı olduğu muhakkak. “Kış Uykusu”nun Visconti ile Olmi’nin peşine takılması da şaşırtmaz. Bu istatistikle Altın Palmiye için ‘imkansız’ diyemeyiz.
EN BELİRGİN RAKİPLER JAPONYA VE RUSYA’DAN
Altın Palmiye yarışında, Cannes geleneğine uygun şekilde dünya sinemasının minimalist kanadının yetkin ve bu ödüle aç isimleriyle bir çekişme olacak. Daha önce ana yarışmaya üç kez girse de 1997’de Altın Kamera ve 2008’de Jüri Büyük Ödülü ile bilinen Japon kadın yönetmen Naomi Kawase bu yıl da iddialı. “Still the Water” (“Futatsume No Mado”), tropik ve egzotik Amame Adası’nda 16 yaşındaki bir kız ile arkadaşının ‘ölü beden’ bulduktan sonra ölümü, aşkı ve hayatı keşfetmesini ele alıyor. Eleştirmenleri ikiye böldü. Ama yönetmenin doğayla yerel motiflerden beslenen ilişkisini ilk kez görüp ‘taze bir sinema’ olarak algılayacak ‘kadın’ ağırlıklı jüri üyeleri filmi es geçmeyecektir.
Sinemaya giriş yapıtı “Dönüş” (“Vozvrashchenie”, 2003) ile Venedik’te Altın Aslan kazanan Rus sinemacı Andrei Zvyagintsev, burada ikinci kez yarışma şansını “Leviathan” (“Leviafan”) ile yakaladı. Ödül törenini boş geçmez gibi gözüküyor. Modern Rusya’dan gündelik hayatları resmeden eser, valilikten otomobil tamirciliğine uzanan bir insanlık öyküsüne odaklanıyor.
DARDENNE’LER REKOR, SISSAKO SÜRPRİZ PEŞİNDE
Bu yarışmada beş kez şansını deneyip, ikisi Altın Palmiye olmak üzere bunların hepsinde ödüle ulaşan Dardenne Kardeşler ise bu sefer, yedi milyon avro ile en yüksek bütçeli filmleri “Two Days, One Night”la (“Deux Jours, Une Nuit”) yarışıyor. En azından Marion Cotillard için ‘En İyi Kadın Oyuncu’ veya ikili için daha önce almadığı ‘En İyi Yönetmen’ gibi ödüller mantıklı gözüküyor. Film, yönetmenlerin en çok beğenilen eserlerinden olmasa da geceden iki ödülle dönebilir. Ama Cannes tarihinde Altın Palmiye’ye uzanabilen ikiden fazla yönetmen çıkmadı. Eğer Dardenne’ler 24 Mayıs’taki ödül töreninde en üst noktaya ulaşırsa rekor kırmış olacak.
Bu dörtlünün favoriliğini geçince aslında Mike Leigh’in ilgiye karşılanan, Screen International’ın belirleyici yıldız tablosunda kendine en üst sırada yer ayırtan biyografisi “Mr. Turner” ve Abderrahmane Sissako imzalı, Moritanya yapımı “Timbuktu” gibi eserlerin de nasıl duygular uyandıracağı merak konusu. İkincisinde Mali’de cihatçıların saçtığı terörü gözler önüne seren 2012’de yaşanmış gerçek hikaye, sosyopolitik damara basması ve tartışma yaratmasıyla senaryosuyla bir yerlere gelebilir. Benim sürpriz adayım bu film.
JÜRİ KADIN HİKAYELERİNE MEYLEDECEK Mİ?
Bu noktada jürinin Jane Campion, Sofia Coppola gibi sinemaya yön veren iki kadın yönetmenin yanı sıra Leila Hatami, Jeo Do-Yeon ve Carole Bouquet gibi kadın oyuncuları içerdiği unutulmamalı. Bunlara Jia Zhangke, Nicolas Winding Refn gibi ödüllü yönetmenler ile Willem Dafoe, Gael Garcia Bernal gibi ünlü oyuncular da eklenmiş.
Bu durum karşısında ‘tecrübesiz’ Alice Rochwacher’ın filminin konumunu kestirmek güç. Ama burada olmayı alışkanlık haline getiren Kawase, Campion’ın başkanlığı ve Coppola’nın varlığıyla bir adım öne çıkabilir. Julianne Moore, Juliette Binoche, Marion Cotillard ve Hilary Swank arasındaki kadın oyuncu yarışının hakkaniyetli sonuçlanacağını da öngörebiliriz. Erkek oyuncu için ise “Mr. Turner” ile Timothy Spall bir hayli önde gözüküyor. Haluk Bilginer ve Steve Carrell onun yamacına yerleşebilir. Bu kategorinin genelde ‘Oscar’ adayı bir isim çıkarması da Spall’un şansını arttırıyor.
Jürinin kadın ve sanat filmi ağırlıklı giderken, yönetmenliğe değer vereceğini kestirebiliriz. En sevdiği filmler arasına Suzuki filmlerini koyan ayrıksı Refn’in yönelimi ise belki bir ödülde bastırmaya kayabilir. ‘En İyi Yönetmen’ dalında Godard için inatlaşmasını bekleyebiliriz. Tabii Godard’ın daha önce beş Cannes yarışmasında sıfır çekmişliği de var… Onun yedeğiyse “Mommy”le iyi bir iş çıkardıysa Xavier Dolan olabilir.
HAYAL KIRIKLIĞI YAŞAYACAKLAR BELLİ
Tommy Lee Jones, Bennett Miller, Michel Hazanavicius, Bertrand Bonello, Olivier Assayas, Amerikan ve Fransız kontenjanını doldurmuş gibi. Bunlara yıldız oyunculara yer veren Cronenberg ve Egoyan’ı da ekleyebiliriz. 2001’den bu yana ilk kez majör festival yarışması gören Godard’ın da ‘üç boyutlu film’ hatrına buralara gelmiş olduğu muhtemel. Damián Szifron, Alice Rohrwacher gibi ilk girişlerine zaten ödül almış kadar sevinen isimlerin hayal kırıklığına uğraması net gibi.
Ana yarışmayı es geçip ‘Belirli Bir Bakış’ (‘Un Certain Regard’) bölümüne dahil edilen Rolf de Heer, Jessica Hausner, Ruben Östlund, Kornél Mundruczó gibi başarılı yönetmenlerin de ‘gönlümüzün birincisi’ olmaya aday olduğu açık. Ayrıca bu yan bölüme seçildiği için festival gösterimini reddeden Fatih Akın’ın, ayrı bir tartışmayı alevlendirmesi beklenebilir. Zira filmi Altın Palmiye yarışmasından çektiğini açıklayan sinemacı, gülünç duruma düşmüştü.
DİLEĞİM ‘KIŞ UYKUSU’NUN ALTIN PALMİYE’YE UZANMASI
Bunun yanında Short Film Corner’da yer alan kısa filmlere de yurtdışı alımları için başarılar dilemek lazım. Eğer sesimizi duyuyorlarsa… Yarışmada Mike Leigh (5. adaylığı), Ken Loach (12. adaylığı) ve Dardenne Kardeşler (6. adaylıkları) gibi üç Altın Palmiye ödüllü ismin yer alması da ayrı bir not. Bunlardan Leigh’in Altın Aslan’ı da var. Katıldığı bütün filmleriyle yan bölümlerde ödül aldığı festivalde ilk kez ‘babalar’ın arasına giren Xavier Dolan’ın ise ne yapacağı merakla bekleniyor. David Cronenberg’in, Hollywood’a içeriden bakan ve fena bulunmayan “Maps to the Stars” ile bir sürpriz yaşatması olasılıklar dahilinde…
“Kış Uykusu”nun, “Still the Water”, “Leviathan”, “Mr. Turner” ve “Two Days, One Night” ile Altın Palmiye için girdiği yarışta son günlerde beklenmedik bir rekabetçi çıkmazsa ipi göğüslemesini umduğumu eklemeliyim. Ceylan’ın filmi şu aşamada bir adım önde. Böylesi unutulmaz bir başarı, burada en üst noktayı sadece bir kez gören sinemamız için çok değerli. Cannes gibi turizm ve sinema sektörünü kalkındıran bir ‘palmiye pazarı’nda her açıdan değere dönüşebilir.