Oscar adaylarına bakış
Kerem Akça, 85. Oscar Ödülleri'nin adaylarını değerlendirdi
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
85. Oscar Ödülleri’nin 10 Ocak 2012 tarihinde açıklanan adaylarında aslında ‘En İyi Yönetmen’ kategorisi adına bazı sürprizlerden bahsetmek mümkün. Öyle ki daha önce sözünü ettiğim favori dokuz filmin tamamı ‘En İyi Film’ dalında yarışmaya dahil olurken, ‘En İyi Yönetmen’de o kategoride öne çıkan altı isimden sadece üçü rekabete girebildi. Bu da Zeitlin ile Haneke’nin birazcık Amerikalıların deyişiyle ‘dark horse’ (‘sürpriz at’) statüsünde anılmasını sağlıyor. Bunun yanında adaylık dağılımı ufak tefek oynamalarla beklenen ölçeklerde gerçekleşip favoriler dışarıda kalmazken, geleneksel teknik adaylık şampiyonluğu ‘beş’ rakamıyla “Skyfall”a gitti. Nihayetinde yaklaşık beş aydır söylediğim “Umut Işığım”ın ‘En İyi Film’, ‘En İyi Yönetmen’ ve ‘En İyi Kadın Oyuncu’ dallarındaki favoriliği devam ederken, onun yamacına 24 Şubat 2012’deki ödül törenine kadar hangi filmin daha usturuplu yanaşacağı merak konusu. Ancak bu sene ‘En İyi Film’ ve ‘En İyi Yönetmen’ ödüllerinin başka filmlere gitmesine şaşırmamak lazım. Bu da aslında son bir aydaki kampanyaları, ödül dağılımını ve stratejileri ‘fotofiniş’ adına daha kıymetli hale getiriyor.
24 Şubat gecesi yaklaştıkça daha heyecanlı hale gelen Oscar yarışı, büyük oranda 10 Ocak’ta adayların açıklanması ve 13 Ocak gecesi sahiplerini bulan 70. Altın Küre Ödülleri’yle birlikte ‘hareketlenme’ yaşadı diyebiliriz. Bunun sonucunda da 85. Oscar adayları, ‘dokuz film adayı’nın yanı sıra bir sıralama da çıkardı karşımıza. Peki “Lincoln”ün 12, “Pi’nin Yaşamı”nın (“Life of Pi”) 11, “Umut Işığım”ın (“Silver Linings Playbook”) 8, “Sefiller”in (“Les Misérables”) 8, “Operasyon: Argo”nun (”Argo”) 7, “Aşk”ın (“Amour”) 5, “Zero Dark Thirty”nin 5, “Skyfall”un 5, “Zincirsiz”in (“Django Unchained”) 5, “Düşler Diyarı”nın (“Beasts of the Southern Wild”) 4 ve “Anna Karenina”nın 4 dalda aday olduğu tablo için nasıl bir yorum yapabiliriz?
‘En İyi Film’ adaylarının tamamı süreç boyunca bahsettiğim filmlerden çıktı
Öncelikle ödül sezonunun başından, Eylül ayından itibaren yarıştaki varlıklarının garantiliğinden bahsettiğim 37. Toronto Film Festivali çıkışlı “Umut Işığım” ile “Operasyon: Argo”nun girişinin şaşırtmadığını belirtmeliyim. O zamanlar onların yanına eklediğim “Lincoln” ve “Zero Dark Thirty”nin yanı sıra bundan iki ay yazdığım yazıda söz ettiğim ‘ilk yedi film’i tamamlaması muhtemel “Pi’nin Yaşamı”, “Düşler Diyarı” ve “Sefiller”in girişi de ters köşe yapmadı. Altın Küre adaylığıyla birlikte “Django Unchained”in araya sızıp geçen yılki “Hugo” etkisini yaratması, tabiri caizse bir Tarantino onuru getirdi. Yine geçen hafta başı belirttiğim ‘dokuzuncu film çıkarsa onun ismi Aşk (Amour) olur’ öngörüsü gerçekleşince film adayları tamamlandı.
Aslında daha ziyade yönetmen kategorisindeki Benh Zeitlin ile Michael Haneke’nin durumu noktasında ‘En İyi Film’ ve ‘En İyi Yönetmen’ adaylıklarını incelemek şart. “Aşk”ın Sony Pictures Classics pazarlama ivmesi bir tarafa ‘Oscar’a’ uyumlu hali belli ki ‘yönetmen seçkisi’ni yürüten kurulu da etki altına almış. Benh Zeitlin’in araya Ben Affleck ile Kathryn Bigelow’u devre dışı bırakarak girmesi biraz ‘Fox Searchlight’ lobisinden kaynaklı olabilir. 21 Kasım tarihli yazımda söylediğim, ‘Fox 2000 Pictures’ ile ‘Fox Searchlight’ın bir arada Oscar yarışına ‘En İyi Film’ ve ‘En İyi Yönetmen’ dallarında girmesinin sürpriz olmayacağı tespiti ise tutmuş gibi gözüküyor.
Affleck ve Bigelow şirketlerinin acemiliğine takıldı
Ancak “Düşler Diyarı”nın Altın Küre’de ve diğer ödüllerde geride kalması bu konuda birazcık ‘En İyi Yönetmen’ kategorisini beklenmedik kıldı açıkçası. Ama son yıllarda bu dalda üslup olarak ‘fark yaratan’ ya da ‘fark yarattığı düşünülen’ Tom Hooper, Kathryn Bigelow, Michel Hazanavicius gibi isimlerin aradan sıyrılması da bir anlamda Zeithlin’in ‘guerilla/üçüncü dünya ülkesi sineması’nın üzerine yerleştirdiği gerçeküstücü, yabancılaştırıcı ve natüralist stilini bir adım öne koyuyor. Affleck’in ve Bigelow’un Warner ile Columbia’nın yarış acemiliğine takıldığını, belki ‘yönetmenler kurulu’nu hedeflememek belki de Altın Küre odağından her şeyi garanti görmek düşüncesiyle dışarıda kaldığını belirtmek lazım.
Zira Spielberg’in DreamWorks yoluyla yıllar sonra yarışa iddialı girmesi, David O. Russell’ın Weinstein lobisiyle benim beş ay söylediğim gibi araya sızması, Sony Pictures Classics’in Haneke’yi Fransızca filmiyle yönetmen adayları arasına sokması veya sevilen Ang Lee’nin duruşu daha farklı gözüküyor. Bu noktada da aslında aday haritasından 26 Ocak’taki Yapımcılar Birliği Ödülleri, 27 Ocak’taki Oyuncular Birliği Ödülleri, 2 Şubat’taki Yönetmenler Birliği Ödülleri ve 10 Şubat’taki BAFTA Ödülleri’nin devamında daha realist bir portre çıkarmak mümkün olabilir.
“Umut Işığım”, dört oyuncu kategorisinde adaylık çıkararak iddiasını ispatladı
Çünkü son ödüller özellikle bunlardan ilk ikisinin ‘iki ana dal’a katkısıyla ‘nokta atışı işlevi’ yüksek hale gelebiliyor. Bu noktada Weinstein Kardeşler’in Yapımcılar Birliği’ni ödülünü alıp Yönetmenler Birliği Ödülü’nü sadece burada aday olan Spielberg ve Lee’ye kaptırmaması, ‘En İyi Yönetmen’ ve ‘En İyi Film’ dallarında beş aydır süren akılcı yatırımının karşılığını almasını sağlayabilir. Filmin duygusallığı, irade boyutu ve eğlencesi odaklı pazarlamalar da bu noktada devreye girecektir.
Elbette daha önce fazla rastlamadığımız şekilde dört oyuncu dalına da aday sokan “Umut Işığım”, yolunu daha da ‘garanti’ altına almış gibi gözüküyor. Zira hem oyunculukları, hem yönetmenliği, hem senaryosu, hem de kurgusu iyi olduğu düşünülen bir film var karşımızda. Oscar tarihine bakış attığımızda ‘En İyi Film’ ödülü alan eserlerin teknik dallarda en azından ‘En İyi Kurgu’ kategorisinde adaylık çıkardığını görebiliyoruz. Bu da tuğlaları üst üste koyunca Weinstein’lerin ‘En İyi Kadın Oyuncu’ ile birlikte üç ödüllük gece zaferinin yakın gözüktüğünü kanıtlıyor.
“Umut Işığım”a kim kafa tutacak?
Ancak onun yamacına “Lincoln”ün mü, “Pi’nin Yaşamı”nın mı “Operasyon: Argo”nun (en azından ‘En İyi Film’ için) mu yoksa başka bir filmin mi yerleşeceği konusu zamana bırakılmalı. En azından “Lincoln”ü eleştirmenler birliği ödüllerinden fazla galibiyetle dönmemesi, fısıltı gazetesini sürdürse de bunun duygusal bir bakışa yaklaştığının anlaşılması ve 70. Altın Küre Ödülleri’nde ‘En İyi Yönetmen’ dalında ‘klasik Amerikan sineması’ hayranı 90 kişilik yabancı basın üyelerinden karşılık bulmaması Ocak başındaki dengeleri değiştirdi orası kesin.
Eğer Yapımcılar Birliği Ödülleri, Yönetmenler Birliği Ödülleri ve BAFTA Ödülleri’nde film adaylarından herhangi biri iki veya üç galibiyete ulaşırsa bir anlamda ibre onların tarafına dönebilir. Ancak bunların paylaşılması “Umut Işığım”ın şu ana kadar getirdiği istatistiksel veriler eşliğinde şansını yüzde yüze taşımasını sağlayacaktır.
Ana oyuncu dallarında en büyük sürpriz John Hawkes’un dışarıda kalması
Oyuncu kategorilerine baktığımızda ilk olarak ‘En İyi Erkek Oyuncu’da John Hawkes’un dışarıda kalması ‘sürprizi’ni görebiliyoruz. “Aşk Seansları”nda (“The Sessions”, 2012) bütün filmi yatakta geçirmesine karşın baş hareketleriyle adeta süreyi idame ettirmek kolay iş değil. Ancak geçen sene “Paranoya” (“Martha Marcy May Marlene”, 2011) ile aynı tabloyu yaşayan Hawkes’un Akademi’ye fazla ‘gerçekçi’ geldiği kesin. Hugh Jackman ve Bradley Cooper’ın belli ki makyaj değişimi içeren performansları ve karakterleri daha bir öne çıkmış olmalı.
‘En İyi Kadın Oyuncu’da ise Jennifer Lawrence ile Jessica Chastain’in rekabetinin yamacına yerleşenlerin aslında dört-beş isim arasından seçileceği gözüküyordu. Bunların içinde Quvenzhané Wallis’in Altın Küre adaylığı almadan buraya girmesi veya Rachel Weisz ile Marion Cotillard’ın dışarıda kalması alınan ödüller, performanslar ve daha fazlası incelenerek tartışma konusu haline getirilebilir. Ancak Watts’ın ve Riva’nın performansları da bu ‘dokuz yaştan 85 yaşa uzanan’ dalda gayet ‘hak etmişti’ duruyor diyebilirim.
Senaryo ve yardımcı oyuncu kategorilerinde beklenen dağılım
‘En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu’da ilk beklenen beş isim adaylık alırken, Leonardo DiCaprio’nun bir aylık süreçte Christoph Waltz’un arkasına düşmesi de karşılığını buldu. Bu dalda büyük bir çekişmeden bahsetmek mümkünken Waltz’un Altın Küre’si sanki ‘önü açık’ bir rekabeti vurgulamaya yarıyor. ‘En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu’da dört net adaylık gerçekleşirken, beşinci isim için Nicole Kidman, Maggie Smith ile Jacki Weaver’ın çekişmesinden Weinstein lobisiyle Weaver galip çıkmış gözüküyor. Ancak bu dalda ödül üzerine ödül alan Anne Hathaway, etkileyici ve ‘overacted’ tek sahne odaklı pazarlama stratejisiyle Sally Field ve Amy Adams’in önünde gözüküyor.
Senaryo dallarında ise çıkan beş aday arasında fazla sürpriz görmek kolay olmazken, elbette “The Master”ın ‘En İyi Özgün Senaryo’da Toronto’dan favori girdiği yarışta yavaş yavaş ve hissettire hissettire gerilere düşmesi ‘şaşırtıcı’ gözükmüyor. Zira ‘En İyi Sinematografi’ ve ‘En İyi Müzik’ dalllarında da beklenen adaylıkları alamayan film, ‘üç adaylık’la yetinip Weinstein Kardeşler’in o zaman bahsettiğim gibi “Umut Işığım”a yüklendiğini gösterdi. Bunun yanında ‘En İyi Uyarlama Senaryo’da “Lincoln”, “Operasyon: Argo” ve “Umut Işığım” arasındaki çetin yarışı ince detaylar belirleyecek gibiyken, ‘En İyi Özgün Senaryo’da Tarantino “Django Unchained” ile ‘Altın Küre’ zaferi yaşayarak bir adım öne geçti. Ancak Haneke’nin “Aşk” ile burada aradan sıyrılmasına şaşırmayız. 17 Şubat’ta verilecek Senaristler Birliği Ödülleri bu konuda dengeler adına önem arz edebilir.
“Skyfall” ve “Anna Karenina”ya dikkat
Teknik kategorileri değerlendirince “Skyfall” ve “Anna Karenina”nın sırasıyla beş ve dört dalda adaylık alarak, büyük oranda ‘En İyi Film’e girme şansını değerlendiremeyip teknik açıdan önemsenen eserler olduğu görülebiliyor. ‘En İyi Müzik’ dalında yıllardır ödülsüz kalan özgün besteci Thomas Newman, “Skyfall” ile bir iddia ortaya koyup Mychael Danna’nın “Pi’nin Yaşamı” bestesini devre dışı bırakmaya çalışacak. Bu kategoride “The Master” ile “Bulut Atlası”nın rekabetçilikten öteye gidememesi ise bir nebze “Anna Karenina”ya duyulan saygının kanıdı diyebiliriz.
‘En İyi Kurgu’ dalında herhangi bir sürpriz gerçekleşmezken William Goldenberg’in birinde tek başına, birinde Dylan Tichenor ile birlikte yaptığı çalışmayla yarıştaki durumu her şey belli edecek. Zira “Operasyon: Argo” ve “Zero Dark Thirty” iddialı gözükürken “Lincoln”ün de bu konuda klasik kurgu adına bir sıçrama gerçekleştirmesi beklenebilir. “Umut Işığım”ı da yedekler arasına yazabiliriz.
“Kara Şövalye Yükseliyor” neden dışarıda kaldı?
‘En İyi Müzik’te Thomas Newman için günah çıkartma durumu ‘En İyi Sinematografi’de Roger Deakins için gerçekleşebilir. “Skyfall” ile 10. adaylığını alan isim, Bond’un 50. yılını da hesaba katarsak bir galibiyet elde edebilir. Elbette “Pi’nin Yaşamı” ve “Lincoln”ü de es geçmemek lazım. ‘En İyi Sanat Yönetimi’nde “Sefiller”, “Anna Karenina”, “Lincoln” ile “Pi’nin Yaşamı”nın rekabetinin nelere kadir olacağını zaman gösterecek.
‘En İyi Kostüm Tasarımı’nda “Pamuk Prenses’in Maceraları” (“Mirror Mirror”, 2012) ile “Pamuk Prenses ve Avcı” (“Snow White and the Huntsman”, 2012) arasındaki ilginç çekişmenin “Anna Karenina”ya yarayıp yaramayacağı ise bu kategorinin anahtar sorusu olacak gibi. ‘En İyi Ses Miksajı’ ve ‘En İyi Ses Kurgusu’ dallarında ise Nolan’ın başarısından yükselen “Kara Şövalye Yükseliyor” (“The Dark Knight Rises”, 2012) sanki biraz da terör olayları sebebiyle dışarıda bırakılmış gibi gözüküyor. Genelde iki ödülün de aynı filme gittiği geceden “Skyfall”, “Operasyon: Argo” ve “Pi’nin Yaşamı”nın arasındaki durum merak konusu. Elbette “Ölümcül Tuzak”la (“The Hurt Locker”, 2009) bu iki kategoride ödül alan Paul N. J. Ottoson’ı “Zero Dark Thirty” ile ‘En İyi Ses Miksajı’nda dışarıda kalması bir başka ilginç nokta. Bana kalırsa filme karşı olan ‘fikir birliği’ni eriten faktörlerden biri.
‘En İyi Animasyon’ kategorisine geçince hemen gözümüze bir tablo takılıyor. “Otel Transilvanya” (“Hotel Transylvania”, 2012) ile “Efsane Beşli”nin (“Rise of the Guardians”, 2012) yetkin bilgisayar animasyonu damarlarının “Paranorman” ve “Korsanlar!” (“Pirates!”) ile stop-motion animasyonla yer değiştirmesi, büyük oranda beklenmedik kelimesiyle anılabilir. Ancak bu kategoride “Cesur” (“Brave”), “Frankenweenie” ile “Wreck-it Ralph”ın yaşadığı çekişme değişmez gibi. Son olarak belirtmeliyim ki ‘Yabancı Dilde En İyi Film’de “Can Dostum”un (“Intouchables”, 2011) hem yüksek ABD gişesi, hem popüler damarıyla aday olma ihtimali bir anlamda “Kon-Tiki” sürpriziyle devre dışı kalmış gözüküyor. Bu kategoride favori “Aşk”ın yamacına Kanada çıkışlı “War Witch”i yerleştirebiliriz.