Hitit Üniversitesinde ilacın dozunu azaltıp faydasını artıracak "taşıyıcı sistem" geliştiriliyor

Hitit Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlknur Tosun Satır, Sağlık Bilimleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Çiğdem Dönmez Güngüneş ve Tıp Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Nazlı Hayırlı Özyol, insan vücudunda ilacı yönlendirebilecek, istenen bölgeye taşıyabilecek bir "taşıyıcı sistem" geliştirmek üzere çalışma başlattı.

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) desteğiyle yürütülen proje kapsamında akciğer kanseri tedavisinde kullanılan ve biyoyararlanımı düşük olan bir ilacın hedef dokuya kontrollü ulaştırılmasını sağlayacak manyetik özellikli nanotaşıyıcı sistem geliştirilmesi hedefleniyor.

Proje tamamlandığında kanser tedavisinde kullanılan ve yurt dışından temin edilen ilacın etkinliği artırılarak dozunun ve yan etkilerinin azaltılması, tedavi maliyetinin düşürülmesi amaçlanıyor.

Ocak ayında başlayan çalışmaların 2027 yılı sonuna doğru tamamlanması planlanıyor.

İLACIN DOĞRUDAN TÜMÖR DOKUSUNA YÖNLENDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR

Güngüneş, akciğer kanseri tedavisinde kullanılan bir ilaç için hedefe yönelik taşıyıcı sistem geliştirmeyi amaçladıklarını söyledi.

Çalışmanın üç aşamadan oluştuğunu belirten Güngüneş, ilk aşamada ilaç taşıyıcı nanopartikül sentezlemek, manyetik özellik kazandırmak ve bu manyetik özellikli nanopartikülü ilaçla etkileştirmenin bulunduğunu anlattı.

Etkileşimden sonra ilacın ne kadar iyi tutunabildiği ve taşınabildiğinin belirleneceğini, biyolojik olarak uyumlu olup olmadığının test edileceğini dile getiren Güngüneş, "Manyetik alana yanıt verip vermediği ve yönlendirme yapılıp yapılmadığı üzerine de deneyler planladık. Hedefimiz söz konusu ilacı çok daha etkili şekilde yan etkileri azaltarak ve harici manyetik alan kullanarak belirli bir tümör dokusuna yönlendirmek. Bu sayede hastaya verilecek dozun azaltılması, yan etkinin en aza indirilmesi ve maliyetin belirli oranlarda düşürülmesi hedefleniyor" dedi.

SİSTEM FARKLI HASTALIK VE İLAÇLARDA DA KULLANILABİLECEK

Dr. Öğretim Üyesi Nazlı Hayırlı Özyol ise geliştirdikleri nanomalzemenin farklı ilaçlarda da kullanılabileceğini vurguladı.

Çalışmalarında kanser tedavisinde kullanılan yüksek katma değere sahip, aynı zamanda yurt dışına bağımlı oldukları bir ilacı araştırdıklarına dikkati çeken Özyol, "Hastalarda kanser hücrelerine daha kolay ulaşabilir bir forma dönüştürmek amacıyla nanomalzeme sentezlemeyi amaçladık. Kullandığımız bu sistem yalnızca bu hastalıkta ve ilaçta değil, ilerleyen dönemlerde farklı hastalıklarda ve farklı ilaçlarda da kullanılabilme potansiyeli taşıdığından ülkemiz açısından stratejik öneme sahiptir" ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. İlknur Tosun Satır da çevre dostu üretim yöntemleriyle zararlı kimyasallar ve çözücüler kullanmadan bir ilaç taşıyıcı nanomalzeme geliştirmeyi hedeflediklerini kaydetti.