Unutkanlık hayatı zorlaştırabilir, ama doğru beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle hafızanızı güçlendirebilirsiniz.
UNUTKANLIĞIN NEDENLERİ
1. YAŞLANMA
Yaş ilerledikçe beyin fonksiyonlarında ve hafıza kapasitesinde değişiklikler görülebilir. Kısa süreli bellek zayıflığı, hızlı dikkat dağılması, hatırlama süreçlerinde yavaşlama ve beyin hacminde azalma gibi belirtiler yaşlanmanın etkilerindendir.
2. STRES VE ANKSİYETE
Aşırı ve sürekli stres, vücuttaki kortizol seviyesini artırır. Yüksek kortizol, öğrenme ve hafızayla ilgili hipokampus bölgesini etkileyerek nöron kaybına yol açabilir. Bu durum, hem yeni bilgi öğrenmeyi hem de geçmişteki bilgileri hatırlamayı zorlaştırır.
3. UYKU PROBLEMLERİ
Uyuyamama veya kesintili uyku, gün içinde öğrenilen bilgilerin etkili şekilde hafızaya alınmasını engeller. Düzenli uyku eksikliği, hem öğrenme hem de hatırlama becerilerini olumsuz etkiler.
4. BESLENME ALIŞKANLIKLARI
Dengesiz beslenme, aşırı şeker tüketimi, yetersiz su tüketimi ve Omega-3 eksikliği, hafızayı olumsuz etkileyebilir. Düzenli ve dengeli beslenme, beyin fonksiyonlarının sağlıklı çalışması için önemlidir.
5. SAĞLIK SORUNLARI
Kafa travmaları, nörolojik ve kronik hastalıklar, tiroid sorunları, beyin enfeksiyonları ve vitamin-mineral eksiklikleri unutkanlığa yol açabilir.
6. İLAÇ KULLANIMI
Bazı ilaçlar bilişsel fonksiyonları etkileyerek geçici veya kalıcı hafıza sorunlarına neden olabilir.
UNUTKANLIKLA BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ
1. DÜZENLİ EGZERSİZ
Egzersiz, beyne daha fazla oksijen ulaşmasını sağlar, odaklanmayı güçlendirir ve kortizol seviyelerini düşürür. Düzenli fiziksel aktivite hafızayı destekler.
2. YETERLİ VE DÜZENLİ UYKU
Uyku sırasında beyin dinlenir ve yenilenir. Düzenli uyku, hafızayı güçlendirerek unutkanlığı azaltabilir.
3. STRESİ YÖNETMEK
Stres yönetimi teknikleri ve stresten uzak yaşam tarzı, unutkanlıkla mücadelede önemlidir.
4. ZİHİNSEL AKTİVİTELER
Bulmaca çözmek, kitap okumak, resim yapmak ve strateji oyunları oynamak gibi aktiviteler, beyni aktif tutarak hafızayı güçlendirir.
5. SOSYAL ETKİLEŞİM
Aile ve arkadaşlarla vakit geçirmek, yeni insanlarla tanışmak ve sosyal etkinliklere katılmak, beyin hücrelerini aktif tutarak hafızayı destekler.
UNUTKANLIĞA İYİ GELEN VİTAMİNLER
B VİTAMİNLERİ (B1, B6, B9, B12): Hafıza sorunlarını azaltır ve bilişsel gerilemeyi önler.
C VİTAMİNİ: Antioksidan etkisiyle beyin hücrelerini korur.
D VİTAMİNİ: Sinir hücreleri arasındaki iletişimi destekler.
E VİTAMİNİ: Serbest radikalleri etkisiz hâle getirerek yaşlanmaya bağlı hafıza gerilemesini yavaşlatır.
UNUTKANLIĞA İYİ GELEN BESİNLER
BALIK: Omega-3 açısından zengindir; hafızayı güçlendirir. Somon, hamsi ve sardalya önerilir.
YEŞİL YAPRAKLI SEBZELER: Ispanak ve brokoli, folik asit içerir ve beyin fonksiyonlarını destekler.
ÇİLEK VE YABAN MERSİNİ: Antioksidan ve C vitamini içerir.
AVOKADO: Sağlıklı yağlar ve vitaminlerle unutkanlığa karşı etkilidir.
KURUYEMİŞLER: Ceviz ve badem, Omega-3 ve antioksidan içerir.
TAM TAHILLAR: B1, B6 ve B9 vitaminleri bakımından zengindir.
ZEYTİNYAĞI: Oleik asit içerir, beyin sağlığı için faydalıdır.
YEŞİL ÇAY: Antioksidan içerir ve bilişsel işlevleri destekler.
UNUTKANLIK DÜŞMANI ÖZEL BESİNLER
ISPANAK: C vitamini ve folik asit içerir; özellikle çiğ tüketilmesi önerilir.
CEVİZ: Hafızayı güçlendirir, dikkat dağınıklığını azaltır. Günde 2 adet yeterlidir.
BİTTER ÇİKOLATA: Polifenoller içerir, beyni güçlendirir. Günde 2-3 kare tüketilebilir.
TARÇIN: Koku ve içeriğiyle odaklanmayı artırır ve zihni rahatlatır.
NAR VE NAR SUYU: Güçlü antioksidanlar içerir, kan dolaşımını destekler.
DOMATES: Likopen içerir, beyin sağlığını ve kan dolaşımını destekler.
DOKTORA BAŞVURMAYI GEREKTİREN DURUMLAR
Unutkanlık çoğu zaman normal bir durum olsa da bazı durumlarda tıbbi yardım gerekir:
- Günlük işleri yapmada zorlanıyorsanız
- Normalde hatırladığınız şeyleri unutuyorsanız
- Unutkanlık sürekli artıyor ve kişisel ilişkilerinizi etkiliyorsa
- Ailede demans veya hafıza kaybı öyküsü varsa
- Depresyon, anksiyete veya karmaşık düşünme sorunları eşlik ediyorsa
Bu durumlarda doktor tarafından unutkanlık testi yapılması önemlidir.
Görsel Kaynak: shutterstock - istockphoto