Aracı hizmet sağlayıcılarının hukuka aykırı hizmetten sorumlu olmadığı düzenlemesi iptal edildi

Anayasa Mahkemesi (AYM), elektronik ticarette aracı hizmet sağlayıcının, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içeriğin ve içeriğe konu mal veya hizmetlerin hukuka aykırı olmasından sorumlu olmadığı yönündeki düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti.

Resmi Gazete'de yer alan karara göre, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, yargılamasına baktığı "ayıplı mal nedeniyle uğranılan manevi zararın tazmini" talepli davada, elektronik ticarette aracı hizmet sağlayıcılarına ilişkin yasal düzenlemelerin bazılarının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptalleri için AYM'ye başvurdu.

Başvuruda, konuyla ilgili 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesine eklenen 6 numaralı fıkranın d bendinde yer alan "11'inci ve 15'inci maddelerde yer alan hakların kullanımı" ibaresi ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinin 1 numaralı fıkrasının iptalleri istendi.

AYM, anılan düzenlemeleri Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti, iptal hükmünün de 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.


- Kararın gerekçesinden

AYM'nin kararında, elektronik ticaret kapsamında alınan mal veya hizmetin içeriğinin hukuka aykırı olması durumunda, yapılan ödeme karşılığında alınan mal veya hizmetin tüketicinin mal varlığında bir değer kaybına yol açacağı belirtildi.

Söz konusu değer kaybının maddi varlığa ilişkin olduğu ve mülk teşkil ettiği, bu bağlamda da mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine işaret edilen kararda, mülkiyet hakkının korunması kapsamında devletin pozitif yükümlülüklerinin bulunduğuna işaret edildi.

Aracı hizmet sağlayıcıların, elektronik ortamda ve başkaları arasında iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılması için uygun bir ortam sağlayan gerçek ve tüzel kişiler olduğu aktarılan kararda, aracı hizmet sağlayıcıların "aktif aracı hizmet sağlayıcı" olarak kabul edilmesi gerektiğine işaret edildi.

Yasal düzenlemeler uyarınca aracı hizmet sağlayıcıların, hizmet sağlayıcılar tarafından sunulan içerikten sorumlu tutulmadıkları belirtilen kararda, tüketicinin, aracı hizmet sağlayıcıya karşı "içeriğin veya içeriğe konu mal veya hizmetin hukuka aykırı olması"ndan kaynaklı doğrudan dava açabilmesini imkansız hale getirdiği bildirildi.

Aracı hizmet sağlayıcının sadece elektronik ticarete konu mal veya hizmetler hakkındaki bilgilerin teknik ve otomatik olarak işlenmesi yoluyla tarafsız bir şekilde hizmet sunmakla kalmadığı belirtilen kararda, aynı zamanda ticarete konu mal veya hizmetler hakkında bilgi sahibi veya bu mal ya da hizmetler üzerinde kontrol sahibi olabildiği kaydedildi.

İlgili düzenlemeler uyarınca, tüketicilerin, hukuka aykırı hizmet nedeniyle satıcı veya sağlayıcıya ulaşamadığı durumlarda tamamen korumasız kalması ve zararlarını tazmin edememesinin gündeme gelebildiği belirtilen kararda, "Kurallar, belirtilen hususlarda tüketicilerin aleyhine ortaya çıkabilecek olumsuzlukların önüne geçecek güvenceleri içermemektedir." tespitine yer verildi.

Tüketicinin korunması kapsamında, anılan düzenlemelerin Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilen kararda, "Bu itibarla kuralların tüketicilere aşırı bir külfet yüklediği, aracı hizmet sağlayıcılar ile tüketicilerin mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi tüketiciler aleyhine bozduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kurallar devletin mülkiyet hakkına ve tüketicinin korunmasına ilişkin pozitif yükümlülükleri ile bağdaşmamaktadır." ifadeleri yer aldı.