20 yıllık psikiyatristin mutluluk reçetesi: 4 alışkanlık kalp riskini de düşürüyor

New York'ta yirmi yılı aşkın süredir muayenehanesinde insanları dinleyen bir psikiyatrist var: Dr. Sue Varma. Binlerce hastayı izledikten sonra mutlu insanların ortak bir yanı olduğunu fark etmiş. Bu ortaklığa bir ad da vermiş ve kitabına da koymuş: pratik iyimserlik. Ve faydası kafanın içinde kalmıyor aynı zamanda bedene ve kalbe kadar uzanıyor.

"Pozitif düşün" diyenlere itirazı var

Pratik iyimserlik, sabah aynaya bakıp "her şey harika olacak" demek değil. Dr. Varma bu noktada bilinçli bir çizgi çekiyor. Çünkü o tarz zorlama pozitiflik, psikoloji literatüründe "toksik pozitivite" diye geçen bir tuzağa dönüşebiliyor. Çünkü kötü hissettiğinizde kendinizi bir de kötü hissettiğiniz için suçlu bulursunuz.

Onun anlattığı iyimserlik bunun tersi. Zorluğu görmezden gelmiyor aynı zamanda kabul ediyor. Sonra "peki şimdi ne yapabilirim?" sorusuna geçiyor. Yani duygu bastırma değil, eyleme dönük bir umut. Varma'nın "Practical Optimism" kitabındaki çerçeve de tam buraya oturuyor: gerçekçi kalıp, aynı zamanda harekete geçmek.

Günlük dört alışkanlık

Varma bu bakış açısını dört basit alışkanlığa bağlıyor. Hiçbiri büyük fedakârlık istemiyor. Mesele bunları gündelik hayata sokabilmek.

İlki farkındalık. Saatlerce meditasyon yapmak gerekmiyor. Sabah kahvenizi telefona bakmadan, sadece tadına vararak içmek bile sayılıyor. Bir de ustalık var: bir işi adım adım öğrenip "bunu becerebiliyorum" duygusunu tatmak. Hareket de listede; bedeni kıpırdatmanın ruh haline iyi geldiğini çoğu kişi zaten sezer. Sonuncusu, belki de en kolay ihmal edileni, anlamlı bağ kurmak. Bir dostla geçirilen gerçek bir saat, ekran başında geçen üç saatten daha çok doyuruyor.

Varma'ya göre dördünü birden kusursuz uygulamak şart değil. Çoğu insan zaten birinde iyi, diğerinde zayıftır. Zayıf olduğunuz tarafa küçük bir dokunuş bile dengeyi değiştirebiliyor.

230 bin kişilik araştırma ne söylüyor

İyimserliğin keyifli bir ruh hali olmaktan öte bir karşılığı var. Yaklaşık 230 bin kişiyi ortalama on dört yıl boyunca izleyen geniş bir araştırma, iyimser bireylerde kalp krizi ve inme gibi kalp-damar olaylarının yüzde 35 daha az görüldüğünü ortaya koydu. On beş ayrı çalışmanın bir arada değerlendirilmesiyle çıkan bir sonuç bu; yani tek bir grubun rastlantısı değil.

Neden böyle olduğu tam olarak çözülmüş değil. İyimser insanlar daha düzenli uyuyor, daha çok hareket ediyor, doktor tavsiyesine daha sık uyuyor olabilir. Stresin bedendeki yükünü azaltması da ihtimaller arasında. Sebep ne olursa olsun, rakamın büyüklüğü konuyu sadece moral meselesi olmaktan çıkarıyor.

İyimser doğmadıysanız sonradan olabilir misiniz?

Varma'nın asıl iddialı yanı burada. Ona göre iyimserlik doğuştan gelen sabit bir karakter değil, çalışılınca gelişen bir beceri. Karamsar tarafa kaymaya yatkın biri bile, o dört alışkanlığı küçük dozlarda gündelik rutinine ekledikçe bakış açısının yavaş yavaş kımıldadığını fark edebiliyor. Bir gecede olmuyor; ama olmuyor da değil.