Halk arasında basur ya da mayasıl olarak da bilinen hemoroid, can ve yaşam kalitesini oldukça düşüren bir hastalıktır. Peki basur nedir? Nedenleri ve belirtileri nelerdir? Nasıl tedavi edilir?

BASUR NEDİR?

Kalın bağırsağın son kısmı olan anüs olarak adlandırdığımız bölümündeki ya da makat bölgesinde damarların şişmesi veya büyümesine hemoroid denir. Anal kanaldaki damar yumakları sarkar ve kimi zaman da sıkışıp kanar. Zaman ilerledikçe bu yumaklar makatın dışına çıkabilir. Temel olarak iki türü bulunur.

  • İç (Internal) hemoroid: Kalın bağırsağın son üçte birlik kısmına rektum adı verilir. Burası dışkının geçici olarak depolandığı yerdir. Rektumun 1/3 alt kısmında ortaya çıkan toplar damar genişlemelerine denir. Genellikle ağrısız geçer. Bunlar dokunmaya, acıya, gerilmeye veya sıcaklığa duyarlı değildir. Çıkıntı seviyelerine bağlı olarak 1 ile 4 arasında derecelendirilir.
  • Dış (External) hemoroid: Perianal hematom olarak da adlandırılır. Anüsün dış kısmı çevresinde bulunan deri altında gelişir. Bu hemoroidler kaşıntılı veya ağrılı olabilir ve mavimsi renklidir.

Bunun dışında prolapse hemoroid ve tromboze hemoroid gibi farklı hemoroid çeşitleri de bulunur. İç basurun anüsten dışarı sarkmasına prolapse hemoroid, basur içerisinde kan pıhtısı bulunmasına tromboze hemoroid denir.

İÇ BASUR DERECELERİ

İç hemoroidler sarkma miktarına göre 1 ile 4 arasında derecelendirilir. 

  • 1. Derece: Hemoroid belirgin iken, anal kanadan çıkıntı yapmaz. Hemoroidde kanama olabilir. 
  • 2. Derece: Bağırsak hareketi sırasında hemoroid kanal dışına doğru çıkıntı oluşturur. Fakat kendiliğinden içeriye döner. 
  • 3. Derece: Bağırsak hareketi veya başka bir egzersiz biçimi nedeniyle hemoroid makattan çıkıntı yapar ve ancak parmakla itilerek eski konumuna döndürülebilir. 
  • 4. Derece: Hemoroid tamamen sarkmıştır ve tamamen anal kanalın dışında bulunur. İçeride kalamaz ve itilemezler.

BASUR NEDENLERİ

  • Hareketsizlik,
  • Şişmanlık,
  • Alkol kullanımı,
  • Makat bölgesine zararı olabilecek sporlar yapmak,
  • Sürekli oturmak,
  • Lifli gıda tüketmemek,
  • Bağırsak tümörleri,
  • Gebelik,
  • Zorlu dışkılama,
  • Kalın bağırsak kanseri,
  • Kabızlık ya da ishal,
  • Tuvalette beş dakikadan uzun süre oturmak,
  • Uzun süreli oturmayı/ayakta kalmayı gerektiren meslekler

BASUR BELİRTİLERİ

  • Dışkılama sırasında ağrı ya da yanma hissi,
  • Rektal kanama (Makattan taze kırmızı renkli kanama),
  • Makatta şişlik, akıntı veya ıslaklık hissi,
  • Kaşıntı,
  • Dışkılamada düzensizlik,
  • Oturmada ve uzanma sırasında ağrıların artması

BASUR TEDAVİSİ

Dış hemoroid, genellikle hastada rahatsızlık hissine neden olmadıkça spesifik bir tedavi gerektirmez. Düşük dereceli iç hemoroidler ise etkili ilaçlar ve farklı ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebilir. Bu yöntemler ve ilaçlarla başarılı olunamazsa, komplikasyonlar gelişirse ya da hemoroid ileri derecede ise cerrahi tedavi seçenekleri gözden geçirilir.

BASURDAN KORUNMAK İÇİN NE YAPILABİLİR?

  • Yüksek lifli/posalı gıdalar tüketmelisiniz.
  • Su içmeli ve tüketimini arttırmalısınız.
  • Spor yapmalı ve aktif bir yaşam sürmelisiniz.
  • Kilo vermelisiniz ya da aşırı kilo almamalısınız.
  • Tuvalette uzun süre oturmamalısınız.