Ekonomide 2015 nasıl geçti?

16- Piyasalarda, Şubat sonlarında rafa kalkan Yunanistan'a ilişkin tedirginlikler Mayıs ayında yeniden gün yüzüne çıktı.

17- Bu ayda, Euro Bölgesi maliye bakanları reformlar konusundaki hazırlıklarını yetersiz buldukları Yunanistan'a kalan kredi dilimini serbest bırakmazken, Yunanistan da Uluslararası Para Fonu'na (IMF) olan borcunun Haziran taksitini ödemeyeceğini açıkladı. Bu durum, Yunanistan'ın olası iflasının, istenilen ekonomik toparlanmaya bir türlü ulaşamayan Euro Bölgesi'ne etkilerine ilişkin tedirginlikleri artırırken, Avrupa piyasaları bu dönemde satış baskısı altında kaldı.

18- Yılın ortasında, yurt içi piyasalarda 7 Haziran seçimlerinden çıkacak sonuçlara odaklanıldı. Sonuçların hiçbir partinin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşmamasına işaret etmesi sonrasında, piyasalarda gözler koalisyon görüşmelerine çevrildi.

19- Bu dönemde siyasi belirsizliğin yön verdiği piyasalarda BIST 100 Endeksi 7 ayın en düşük seviyesi olan 75.268 puana gerilerken, Dolar/TL 2,80 sınırını aştı, 10 yıllık tahvil faizleri ise yüzde 10 sınırına dayandı.

20- Öte yandan en önemli ticaret ortaklarındaki ekonomik sorunlar ve jeopolitik risklerle karşı karşıya kalınmasına karşın, 10 Haziran'da Türkiye ekonomisinde büyümenin ilk çeyrekte yüzde 2,3 olduğu açıklandı.

21- Eurogroup'un Yunanistan'ın mali krizine ilişkin müzakerelerde anlaşmaya varamaması üzerine Yunanistan hükümeti halk oylamasına gitme kararı aldı. Bu karara karşılık Euro Bölgesi maliye bakanları da Yunanistan'ın kurtarma programını uzatmayı reddetti ve ülke IMF'e borçlarını ödeyemeyerek 7. kez temerrüde düştü.

22- Referandumda, halkın yüzde 61,3'ünün hayır oyu vermesi üzerine Avro Grubu Yunanistan'dan yeni teklif sunmasını isterken, 13 Temmuz'da ağır şartlar karşılığında Atina'ya üçüncü kurtarma paketi konusunda anlaşma sağlandı.

23- Aynı tarihlerde İran'la nükleer müzakerelerde de anlaşmaya varılırken, tüm bu gelişmeler karşısında petrol fiyatları yüzde 18'lik düşüşle ayı 51,6 dolardan tamamladı.

24- Piyasalarda Ağustos ayında siyasi gelişmelerin gündemdeki ağırlığı artarken, partilerin koalisyon görüşmelerinden olumlu bir sonuç çıkmaması sonrasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 20 Ağustos'ta erken seçime gidileceğini açıkladı.

25- Çin başta olmak üzere Avrupa ekonomilerindeki talebin zayıf seyrini sürdürmesi, jeopolitik risklerin artması ve yükselen doların yarattığı baskıyla Brent petrolün varil fiyatı ağustos ayında 42,19 dolara indi, BIST 100 Endeksi ise 2015'in en düşük seviyesi olan 69.797,40 puanı gördü. Söz konusu ayda Dolar/TL ise tarihinde ilk kez 3 sınırını aştı. Küresel risk barometresi olarak nitelendirilen S&P 500 Endeksi de bu dönemde 1.893,70 puanla yılın en düşük seviyesine geriledi.

26- Tüm bu negatif gelişmelere karşın Türkiye ekonomisi büyümeye devam etti ve Gayrisafi Yurt içi Hasılasını (GSYH) yılın ikinci çeyreğinde yüzde 3,8 artırmayı başardı.

27- Öte yandan küresel piyasalarda nefeslerin tutulmasına neden olan Fed'in Eylül toplantısında, uluslararası gelişmeler gerekçe gösterilerek faizlerde artırıma gidilmedi. Bu pozitif gelişmeye ilaveten, 18 Eylül'de Fitch Ratings, Türkiye'nin "BBB-" ile "yatırım yapılabilir" seviyede bulunan kredi notunu ve "durağan" not görünümünü teyit etti.

28 -Eylül ayı sonuna yaklaşıldığında yurt içinde jeopolitik gelişmeler yeniden ön plana çıkarken, Başbakan Ahmet Davutoğlu, Suriye sınırında DAEŞ'in Türkiye'ye dönük tehdit oluşturan bütün yapılarının önemli ölçüde etkisiz kılındığını bildirdi. Bu gelişmelerin ardından Dolar/TL yılın en yüksek seviyesi olan 3,0753'ü gördü.

29- Ekim ayına gelindiğinde Çin'de 3. çeyrek GSYH artışı, ülkenin ekonomisine ilişkin tedirginlikleri haklı çıkararak yüzde 6,9 ile 2009 yılından bu yana en yavaş büyümeye işaret etti.

30- Bu dönemde yurtiçi piyasalarda Ankara'daki terör saldırısı sonrasında tedirginliklerin artmasıyla tüm gözler siyasi gelişmelere çevrilirken, BIST 100 Endeksi son aylardaki düşüşüne son vererek yeniden 81 bin puanı test etti, Dolar/TL ise 2,85 seviyelerine geriledikten sonra 2,91'de dengelendi.

31- Piyasalarda, 1 Kasım Genel Seçimi'nde AK Parti'nin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa erişmesi siyasi belirsizlik algısını değiştirdi ve BIST 100 Endeksi 84.354 puanı aştı. Dolar/TL yeniden 2,85 seviyelerine geriledi.

32- Buna karşın Paris'te 13 Kasım'da meydana gelen terör saldırıları bir anda dünyanın gündemine yerleşerek, jeopolitik riskleri bir kez daha gözler önüne serdi.

33- Türkiye ise 15-16 Kasım'da tüm dünyanın yakından takip ettiği G20 Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı. Merakla beklenen zirvenin sonuç bildirgesinde, terörle mücadele başlığı ön plana çıkarken, küresel ekonomik büyümenin artırılması, istihdam oluşumunun desteklenmesi, dayanıklılığın güçlendirilmesi, kalkınmanın teşvik edilmesi ve politikaların kapsayıcılığının artırılması diğer önemli başlıklar oldu.

34- Gündem, 24 Kasım'da Türk hava sahasını ihlal eden Rus savaş uçağının düşürülmesiyle yeniden siyasi gelişmelere odaklandı.

35- Tüm bu yaşananlar sonrasında BIST 100 Endeksi Kasım başındaki kazançlarını geri vererek ayı 75.232 puandan tamamladı. Brent petrol ise artan jeopolitik risklere karşın düşüşünü sürdürdü ve 43,13 dolara geriledi.

36- Yılın son günlerinde, yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda hareketlilik arttı. Moody's'in 5 Aralık'taki Türkiye değerlendirmesinde kredi notu ve görünümde bir değişiklik yapmamasıyla yurt içi piyasalarda stres yaratan önemli gündem maddelerinden biri ortadan kalktı.

37- 10 Aralık'ta Türkiye ekonomisinin yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 4 büyüdüğünün açıklanması, piyasalardaki olumlu havaya katkı sağladı. Aynı tarihte açıklanan ödemeler dengesi verileri de Türkiye'nin yıllık cari açığının 38,1 milyar dolarla son 5 yılın en düşük düzeyine gerilediğini ortaya koydu.

38- Buna karşın dolardaki güçlenmenin devam etmesiyle BIST 100 Endeksi satış baskısı altında kalırken, endeks yeniden 70 bin puan seviyelerine geriledi. Bu dönemde Brent petrolün varil fiyatı da 37,33 dolar düzeyine indi, altının onsu 1.046,43 dolarla Şubat 2010'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

39- Küresel piyasalarda nefeslerin tutulmasına neden olan Fed'in aralık toplantısı öncesinde piyasaların ateşi yükselirken, başta emtia olmak üzere tüm piyasalarda volatilite sürdü. Bu dönemde BIST 100 endeksi 20 ayın en düşük seviyesine indi, Dolar/TL de yeniden 2,99'u aştı. Brent petrolün varil fiyatı ise 36,32 dolara gerileyerek 7 yılın en düşük seviyesini gördü.

40- Söz konusu Fed toplantısından, gösterge faiz oranının 0,25 puan artırılarak yüzde 0,25-0,50 aralığına yükseltilmesi kararı çıktı. Böylece 2006 yılından bu yana ilk kez faiz artıran Fed, yeni bir dönemin de kapısını aralamış oldu.