Asgari ücret zammı ile kıdem tazminatı tavanı ne kadar olacak?
Kıdem tazminatı tavan fiyatı, asgari ücret zammı açıklamalarının ardından gündeme geldi. 2023 yılında uygulanacak asgari ücret zammının belirlenmesinin ardından kıdem tazminatı tavan fiyatı yeniden belirlenecek. İşte, 2023 Asgari ücret zammı ile kıdem tazminatı tavanına ilişkin merak edilenler...
KİMLER KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR?
İş Kanunu’na tabi çalışanlar, aynı işverene bağlı bir veya birden fazla işyerinde en az bir yıl çalışmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Hak kazanmakla birlikte kıdem tazminatını alabilmek için bazı koşulların sağlanması gerekiyor.
Koşulların neler olduğu, 1475 Sayılı eski İş Kanunu’nda düzenleniyor. Kanuna göre, kıdem tazminatının ödenmesini gerektiren haller şöyle:
- İşverence işçinin 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25 / II maddesinde düzenlenen “ahlâk ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri” dışında bir sebeple işten çıkartılması.
- İşçinin 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenen sağlık, “ahlâk ve iyi niyet kurallarına aykırılık” ve zorlayıcı sebeplerle iş akdini haklı fesih yapması.
KISA ÇALIŞMA VE ÜCRETSİZ İZİNDE KIDEM TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?
Yargıtay’a göre, işçinin iş ilişkisi kapsamında iş gördüğü ve ücrete hak kazandığı en son ücretin dikkate alınması gerekir.
Pandemi döneminde milyonlarca kişi aylarca kısa çalışmada veya ücretsiz izinde gösterildi. Bunların kıdem tazminatının hesabında hangi ücret dikkate alınacak. Ücretsiz veya kısa çalışma gibi nedenlerle iş ilişkisinin askıya alınması ve askı süresi içinde iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret, iş sözleşmesinin askıya alınmasından önce hak kazanılan son ücret olmalıdır.
- Erkek işçinin muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla işten ayrılması.
- Kadın işçinin evlendikten sonra iş akdini feshetmesi.
- İşçinin yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılması.
- Yaş dışında kalan emeklilik koşullarının yerine getirilmesi.
İşçinin 24. madde uyarınca haklı fesih sebeplerinin ayrıntıları da şöyle:
Sağlık sebepleri:
– Yapılan iş, işin niteliğinden doğan sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
– İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluştuğu işveren ya da başka bir işçi bulaşıcı hastalığa veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
Ahlâk ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
– İşveren iş sözleşmesi yapılırken esaslı noktalardan biri hakkında gerçeğe uygun olmayan bilgi verirse, yanlış vasıflar veya şartlar göstererek işçiyi yanıltırsa.
– İşveren işçinin veya aile fertlerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.
– İşçi başka bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğrarsa ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.
– Ücret zamanında ve eksiksiz ödenmezse.
Zorlayıcı sebepler:
– İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.
YAŞ DIŞINDAKİ EMEKLİLİK KOŞULLARINI SAĞLAYANLAR KIDEM TAZMİNATINI ALABİLİR
Emeklilik için yaş dışındaki sigortalılık süresi, prim gün sayısı gibi koşulları yerine getirenler, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) yazı alarak kıdem tazminatını alabilirler. SGK’dan kıdem tazminatı yazısı alabilmek için gerekli koşullar, sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre şöyle:
– 8 Eylül 1999’dan önce işe girenler: 15 yıl sigorta, 3600 prim günü.
– 9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 tarihleri arasında işe girenler: 25 yıl sigorta, 4500 prim günü veya sadece 7000 prim günü.
– 1 Mayıs 2008’den sonra işe girenler: 5400 prim günü (Prim günü her yıl 100 gün artarak 4500’den 5400’e çıkacak)
ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI KIDEM TAZMİNATI HESABINA GİRER
Kıdem tazminatına esas alınacak ücretin tespitinde asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulur. İkramiye, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır.
İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaat olarak kabul edilir. Bunların da kıdem tazminatına esas ücrete dahil edilmesi gerekir.
Bazı işyerlerinde satış rakamına bağlı olarak prim ödeniyor. Her ay farklı tutarda ödense de prim ödemeleri de kıdem tazminatı hesabına dahil ediliyor.
