American Hustle: Yanlış Hesaplar

Arzu Çevikalp, 71. Altın Küre Ödül Töreni'ne damgasını vuran American Hustle'ı değerlendirdi

Giriş: 13 Ocak 2014 - 10:11 Güncelleme: 14 Ocak 2014 - 12:15

Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın

“Bonnie&Clyde” hepimiz için kült bir filmdir. Hatta çoğu zaman benzer nitelikli filmleri onunla özdeşleştirdiğimiz bile olmuştur. Bu özdeşleştirmeden yola çıkarak, “Bonnie&Clyde” filmine gönderme yapan “American Hustle” dejenere olmuş karakterleri, suç unsurlarını, klişe mekanları, dönen dolapları ve karanlık dolu yaşamların sırlarını bazı göstergeler üzerinden aktarıyor. Sinemasal gösterge bilimi nezdinde, aldatmacanın ve yalanın dolanın hiç eksik olmadığı American Hustle’da, karakterlerin yaşadıkları travmalar neden-sonuç ilişkisi üzerinden anlatılıyor.

İmgesel anlam biçemine göre; karakterlerin ve hikaye örgüsünün birbirine sımsıkı şekilde bağlanmış olmaları aslında çok mantıklıca. Ama çoğu zaman hikayede cereyan eden olayların hangilerinin gerçek, hangilerinin hayal ürünü olduğunu ayrıştıramamamız neden-sonuç ilişkisine, bir parça da olsa gölge düşürüyor. Çünkü hikayenin ana metaforları olan ‘hayal’ ve ‘gerçek’ birbirlerinden besleniyor. Karakterlerin hayal ve gerçekle birleşen iç seslerinin hikayeye yön veriyor oluşu, zihinsel olarak kurdukları iletişim ağının güçlenmesine sebebiyet veriyor belki ama; sürekli ‘Amerikan Rüyasından’ bahsediyor olması yolu daha da yokuşa sürüyor.

Aslında burada sorulması gereken çok önemli bir soru var. O da şu: Acaba onlar ‘uzaktan kumanda ile komuta ediliyor’ olabilirler mi? Hayır, aslında onlar az konuşup çok iş yapıyorlar. Bazen de mimikleriyle anlatıyorlar yapacaklarını… Bu metotu özellikle Irving ve Edith kullanıyor. Yaratıcılığı oldukça gelişmiş olan Irving’in gerçek hafızasından hayali hafızasına doğru yönlenmemiz de bunun en iyi göstergesi. Bu aynı Bonnie&Clyde’da da böyleydi. Ne de olsa, Irving ve Edith ‘çakma’ Bonnie&Clyde.

Bonnie&Clyde’ın güncelleşmiş versiyonu olan “American Hustle” kurmaca hikayesiyle seyircinin aklını karıştırıp, ‘kirli oyunlarla’ işlenen suçları karakterler üzerine yığıyor. Kimlik çatışması yaşadıkları için hayatları alt üst olan karakterler, yönetmen David Russell tarafından infaz ediliyorlar sanki… Bunu en iyi örneklendiren detay; Irving’in aynı çizgi film kahramanlarından kaçan ‘üşütüklere’ benziyor oluşu. Irving zaten filmin ana direğini oluşturan kendine has bir kahraman gibi… ‘Flashbacklerle’ çocukluğuna dönen obsesive karakter Irving’in derin yaraları bugünkü yaşamının belkemiğini oluşturmakta. Bana soracak olursanız; Irving’in algısal ve zihinsel subjektivesi bazı nedenler yüzünden parçalanmış durumda. Beliren norm teorisine göz kırpan film, Irving’in yanısıttığı ve reddettiği eylemler arasında bir köprü görevi görüyor. Irving ve çevresinin saçmasapan hareketleri nedeniyle, yönetmen Russel’ın aralara serpiştirdiği komik mizansenler bence filmi garip bir boyuta taşıyor.

İyi de, bu nasıl nasıl bir film? Bu soruya maalesef yanıt veremiyoruz. Çünkü filmin toplama bilgisayardan farkı yok. Tabiri caizese film, kumarhane sahneleriyle “Ocean’s Eleven”ı, sokak sahneleriyle “Nueve Reinas”ı, ve karakter yapılarıyla da yer yer “Catch Me if You Can”i andırıyor. Gelelim filmin hikayesel olarak perdeye aktarılışına… ‘Hırsız her zaman hırsızdır’ sözünü benimseyen ‘American Hustle’ 1970’lerde geçen orjinal bir hikayeden uyarlandı. Usta dolandırıcı Irving ve ortağı Edith ( aslında takma adı), genç ve yetenekli olan Richie Di Maso tarafından yakalanırlar. Hüküm giymemek için tek yol FBI için çalışmak zorunda oluşlarıdır. Düşünsenize bu dolandırıcıların, diğer dolandırıcıları gafil avladıklarını… Alın size oyunun başladığı yer!

Bu çözümlenmesi zor hikayeyi, ‘Zoom in’, ‘Zoom out’ kamera hareketleriyle hareketlendirmeye çalışan yönetmen Russell dolambaçlı anlatım tekniğiyle sıradan bir suç temasını ağdalı bir şekilde işliyor. Aslında özü sade ama aktarılış biçimi dolaylı. İşin en kötü tarafı ise hikayenin perdedeki gereksiz uzunluğu… Hikaye bir türlü sonlanmak bilmiyor. Gereksiz ‘epizodik’ hikayelerin filme yaftalanması hem filmin gidişatını aksatıyor hem de montajlanmamış bir film hissi uyandırıyor. Bu kadar uzatılmasa eminim ki daha başarılı olurdu. Hadi diyelim ki, bunu görmezden geldik, peki ya Edith’in ‘seks objesi’ olarak anılmasına ne demeli? Belli ki ‘Femme Fatale’ kadınlar gibi olsun istenmiş ama ‘teşhirci’den pek bir farkı kalmamış. Basit bir kararter ile baş başa kalmak seyirciye antipatik gelebilir. Oysa ki “Bonnie&Clyde” filmindeki ‘Bonnie’ karakteri çok kaliteliydi. Buradaki adeta ‘ben ucuz kokuyorum’ diye bağırıyor.

Olumsuzluklar filmin dört bir yanını sarmış olduğu için olumlu umsurları kolayca sıralayamıyoruz. İşin en üzücü tarafı da, kıyafetlerin 70’li yılları yansıtamaması. Kıyafetler bile gösterişsiz. Son olarak da, sinematografik eksiklikler üzerine birkaç kelam etmek istiyorum. Film boyunca arayışta olan gözlerim 1970’li yıllarda birçok filmde sıkça kullanılan bazı kamera hareket tekniklerini görmeyi arzu etmişti. Ancak hüsrana uğradım. Neyse, diyerek geçiyoruz birkaç olumlu detaya…

Christian Bale, Bradley Cooper, Jeremy Renner, Amy Adams ve Jennifer Lawrance’ı aynı hikayede buluşturan “American Hustle” oyunculuk açısından çok şey vaat ediyor. Oyuncuların hepsi o kadar inandırıcı ki, kisvelerini doğru bir şekilde giymişler. Bu vesileyle de pastanın en büyük dilimini kapmış durumdalar. Genel itibariyle; filmin hikayesi güçlü, ancak Russell yönetmenliği hikayenin ruhuna zarar vermiş. Eğer tüm bu olumsuzlukları- özellikle argo içeren sahneleri- elekten geçirebiliyor olsaydık film başlı başına aventür bir suç filmi olabilirdi. Temcit pilavı gibi ısıtılıp ısıtılıp önümüze konan küfürlerin seyirciyi uzaklaştırabileceğini de es geçmemek gerek.Yoruma göre, bağımsız Amerikan filmi yapılmak istenirken teğet geçilmiş. Ya da diğer bir okumayla yönetmen iki arada bir derede kalmış. Tüm bunlara rağmen, ‘buluş hikayesi’ olarak başarılı. Hakkını da çok yemeyelim.

Toparlamak gerekirse; anlam bütünlüğünü bozan bazı sahneler nedeniyle kendi içerisinde bazı gediklere haiz olan film 70’lerin ruhunu yakalayamadığı için tekdüzelikten kurtulamıyor. Ancak bardağın dolu tarafından baktığımızda ise şu sonuca varmamız muhtemel: orijinal hikayeleri doğru bir şekilde yoğurup harmanlarsak ortaya güzel bir iş çıkar diye düşünüyorum. Sonuçta filmde seyircilerin ilgisini celbedecek kayda değer sahneler de var. İzleyeceklere iyi şanslar dilerim!