'Başka Sinema'ya gidilir!
Kerem Akça'nın önerdiği yepyeni sinema deneyimi 'Başka Sinema' 1 Kasım'da kapılarını açıyor
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
Bağımsız sinemanın kurtuluşu adına atılan en gerekli, en devrimci ve en cesur adımlardan biri! ‘Başka Sinema’, 1 Kasım’dan itibaren Beyoğlu Beyoğlu, Kadıköy Rexx, Altunizade Capitol Spectrum ve Ankara Büyülü Fener Kızılay sinemalarında başlıyor. Artık sinemada ‘kimyasal madde içerikli pelikül’ün devrinin geçip ‘dijital/sayısal aktarım’ın öne çıktığı bir dönemde, proje kapsamında takılan yüksek maliyetli DCP’ler (dijital sinema paketi) ise büyük oranda bu salonların 100 yılını kurtarmış gibi gözüküyor. Böylece tüm dünyada olduğu gibi kendine farklı bir alan bulan, kısıtlı vizyon şansına sahip az kopyalık filmler, ‘sinefile her gün bayram yaşatan bir program’ ve ‘günde üç filmlik yepyeni bir sinema deneyimi’ tanımlarıyla ‘daha fazla hafta’ gösterilip kendi çekirdek kitlesine ulaşacak. Bu Cuma “Sen Aydınlatırsın Geceyi” ve “Frances Ha” ile ‘siyah-beyaz’ ve nostaljik bir açılış yapacak bu ağın dört salonun üzerine çıkacağı ise kulağımıza gelenler arasında.
Temmuz ayında yazdığım ‘Sektörümüzün kalkınması için VPF modeli şart’ başlıklı yazımda yedinci sanatın yaşadığı en büyük teknolojik değişimin arifesinde olduğunu ifade etmiştim. Buna direnebilen ülkelerin, sinema salonlarının ayakları üzerinde durabileceğini, zamanın ruhuna ayak uyduramayanların ise makus talihlerine yenik düşeceğini söylemiştim. Aslında bizde ‘DCP’ bulunduran sinema salonu adedinin, o zamana göre bir ivme gösterip yüzde 30’un üzerine yavaş yavaş geçmesi hayırlı bir haber. 2013 sonunda artık ‘pelikül’ hammaddesinin bitecek olması da çok kallavi bir sorunsal…
Günde üç filmlik yepyeni bir sinema deneyimi
M3 Film ise Kariyo Ababay Vakfı’nın desteğiyle bu konuda ‘bağımsız sinema’ya alan açacak bir oluşuma imza attı. ‘Başka Sinema’ adı altında Beyoğlu Beyoğlu, Kadıköy Rexx, Altunizade Capitol Spectrum ve Ankara Büyülü Fener Kızılay sinemalarında artık ‘günde üç filmlik yepyeni bir sinema deneyimi’ coşkusu yaşanacak. Öyle ki şirket, sinema salonlarına ‘aracı kurum’ desteği vererek projeksiyon cihazları konusunda yurt dışında gerçekleşip bizde ‘maliyet’ sebebiyle olamayanı çözümlemiş gözüküyor.
Böylece dünya çapında 35mm kopyasının temin edilmediği filmler, önemli yönetmenlerin festivallerde ses getiren, daha kısıtlı salonda vizyona çıkma şansı olan eserleri bu kapsamda seyirci ile buluşacak. Bunun yanına iki senedir Yeni Sinema Hareketi’nin Levent Kültür Merkezi’nde düzenlediği ‘Her Cuma Yeni Sinema’ gösterimleriyle ayakta durmaya çalışan yerli filmler de eklenecek. Buna paralel olarak DCP teknolojisi ile birlikte kopya başı masrafı bir hayli düşüren Türk yönetmenler veya dağıtımcılar rahat bir nefes alacak.
Bağımsız filmler artık en az 45 seansta gösterilecek
Bu ‘yepyeni bir sinema deneyimi’ ya da ‘sinema salonu projesi’ adı altında sunulan marka, bir anlamda bağımsız filmlerin yolunu açacak. Yapıtların çekirdek kitlesine bir ayda çoktan seçmeli seanslarla istediği kaliteli eserleri izleme şansı tanıyacak. Programdaki her film en az 45 seansta ve dört hafta boyunca gösterilme olanağı bulacak. Bu durum ‘bir hafta’da salonlardan kalkan böyle az seyircili eserler için biçilmiş bir kaftana dönüşecek. Elbette programda oynamalar da ‘mini bir festival’ oluşumunu akla getirecek. Günde üç film izleme şansı sunulması ise ‘bambaşka bir sinema deneyimi’nin esas zevki anlamına gelecek gibi.
Zamanla salon adedinin arttırılacak olması aldığımız sevindirici bilgiler arasında. Zira New York’un Manhattan bölgesinde bağımsız filmleri oynatan yaklaşık 50 salon var. Bizde de bu rakamın üçte birine ulaşılıp bu ‘entelektüel taban’dan bir geri dönüş sağlanırsa İstanbul’un kültür sanat hayatı açısından mutluluk kaynağına dönüşecektir. Projede ilk aşamada bir salonun alışveriş merkezi içerisinde yer alması düşündürücü duruyor olabilir. Elbette bu konuda bağımsız filmlerin en çok izlendiği salonların esas alındığını da eklemeliyiz. Zira ‘blockbuster’lar’ ile ‘sanat filmleri’nin kitlesinin çok farklı olduğunu bilmek, tahmin etmek, doğru hesaplamak da önemli. Her ikisinin seyirci kitlesinin ayak alışkanlığı olduğu salonları seçmek, buna paralel olarak filmine göre bir program yapmak son derece olumlu, bilinçli bir hareket.
‘Başka Sinema’ New York’taki ‘Film Forum’un bir benzeri
Elbette arada 35mm kopya bulan dört üzeri salonluk önemli sanat filmleri yine olacak. Onlarda bir değişiklik yok. Başka Sinema kesinlikle oynattığı filmlerin dışarıya kapanmasını sağlayan, fazla kopyayla vizyon hedefleyen eserleri kısıtlayan bir oluşum değil. Ama burada sunulan bence bağımsız sinema için iki yöntemden biriydi. Bağımsız sinema dediğimiz de en temel hatlarıyla 15 kopyanın altında bir dağıtım ağına ve 20 bin altı kitleye sahip film demek. Çok salonlu sinema zincirlerinin 20-25 salonluk kompleksler açması ya da bu oluşum gibi kitlenin bilinçli olduğu bir salonda ‘her seansta ayrı bir film’ programı bence geçerli bir çözüm. Bu sayede Türkiye’de hasılatın yüzde 50’den fazlasını elinde bulunduran Cinemaximum’un kendi altındaki Mars Entertainment Group şirketinin “Jîn”ini (2013) bile yedi salonunda sadece bir hafta oynatabilmesi sorunu çözülecek.
Zira bu salonlar entelektüel kesimin, festivallere giden kitlenin ayak bastığı yerler. New York’ta da örneğin 50’ye yakın salon, Manhattan’ın farklı bölgelerinde konumlanmış durumda. Yeri geldiğinde üç boyutlu eski filmlerin limitli gösterimlerine kadar her şeye perdelerinde alan açıyorlar. Yukarıya bakmadan adım atmaya çabalıyorlar. Zamanla oradaki ‘Film Forum’ ve ‘Angelika Film Center’ gibi bağımsız sinema platformlarından birine ulaşmak akla yatkın gözüküyor. Bunlardan kimisi etkinlikleri, klasiklere verdiği yerle, kimisi güncel filmleri en önce oynatma özelliğiyle öne çıkıyor. Seyircinin seçimine doğrultusunda kendi kitlesi için ‘ayak alışkanlığı’ sağlıyor.
Kasım-Mart arasında çok yönlü yönetmenlerin son işlerini izleyebileceğiz
Bizde de Başka Sinema Kasım-Mart ayı arasındaki programıyla Cannes, Berlin gibi festivallerde ödüller alan eserlerden önemli yönetmenlerin son işlerine kadar merakla beklenen yapıtları arka arkaya izleme şansı sunacak. Ulusal festivallerde görücüye çıkmış eserleri kaçıranlara yeni bir olanak tanıyacak. Jim Jarmusch’tan Neil Jordan’a, Noah Baumbach’tan Coen Kardeşler’e uzanırken yanlarına Ari Folman, David Gordon Green gibi isimleri de alan bir ‘yetenekli/usta yönetmenler seçkisi’ tüm sinefilleri doyuracak.
Kasım’da “Frances Ha”, “Mavi En Sıcak Renktir” (“La Vie d’Adèle: Chapitres 1 & 2”, 2013), “Bir Vampir Hikayesi” (“Byzantium”, 2012), Aralık’ta “Ölümsüz Aşk” (“Ain’t Them Bodies Saints”, 2013), “Bir Hurdacının Hayatı” (“Epizoda u Zivotu Beraca Zeljeza”, 2013), “Genç ve Güzel” (“Jeune & Jolie”, 2013), Ocak’ta “Kapital” (“Le Capital”, 2012), “Gloria” (2013), “Sen Şarkılarını Söyle” (“Inside Llewyn Davis”) ve “Geçmiş” (“Gozashte”, 2013) , Şubat’ta “Sadece Aşıklar Hayatta Kalır” (“Only Lovers Left Alive”, 2013) ve “Joe” (2013), Mart’ta “Kırık Çember” (“The Broken Circle Breakdown”, 2012) ve “Son Şans” (“The Congress”, 2013) gösterilecek.
Bağımsız Türk filmleri de var
Ayrıca 1 Kasım’da “Sen Aydınlatırsın Geceyi”, 15 Kasım’da “Hayatboyu”, 1 Aralık’ta “Yozgat Blues”, 15 Aralık’ta “Özür Dilerim” proje kapsamında gösterim olanağı bulacak. Böylece aslında mültipleks sinemalarda iki haftalık gösterim şansı bile bulamadan salon başı 50 kişilik ortalamanın üzerine çıkamayan eserler seyircisiyle kucaklaşacak.
Konukların da katılacağı yan etkinliklerle, özel gösterimlerle, kısa film & belgesel geceleriyle ve sürpriz organizasyonlarla da bu durum taçlandırılacak. Bir sinema şölenine dönüşecek. Bu ağın 10-15 salona ulaşması da ilerleyen dönemde böylesi eserlerin kitlesini daha da arttırabilir. 15-20 bin kişiyi bulan beş kopyalık filmler dönemi geri gelebilir.
Beyoğlu Sineması rahat bir nefes alacak
Seyircinin ayağını alıştırmak, yedinci sanata ilgili kitleyi festivaldeymiş gibi hissettirmek, birden fazla seçenek sunmak, bir ay içinde her türlü filme en az bir seans bulundurmak adına önemli bir etkinlik sözü geçen. Projenin yaratıcılarına tüm sinema sektörü adına teşekkür edilmeli. Böylece Bir Film’den Calinos Films’e uzanan birçok ‘genç, modern, bilinçli ve sinefil ruhlu’ şirket bir olanağa kavuşacak. Onur Ünlü’den Aslı Özge’ye uzanan yaratıcı yerli yönetmenlere bir alan açılacak. Yedinci sanatın geleceğine armağan edilen DCP’ler ise Beyoğlu Sineması’na festivallerde rahat bir nefes aldıracak.
Eski projeksiyon cihazlarının rafa kalktığı döneme ayak uydurulması bir kenara bu seçkide özellikle “Sen Aydınlatırsın Geceyi”, “Mavi En Sıcak Renktir”, “Sadece Aşıklar Hayatta Kalır”, “Son Şans” ve “Hayatboyu”nu önerdiğimi eklemeliyim. ‘Sinefile sinefillik armağanı’ anlamına gelen ‘Başka Sinema’nın güncel programına Facebook (www.facebook.com/baskasinema), Twitter (www.twitter.com/baska_sinema), Pinterest (www.pinterest.com/baskasinema) adreslerinden ulaşabilirsiniz.