Geçmişle bu denli uğraşmalı mı, yoksa geleceğe mi bakmalı?

Ayhan YILDIZ / AHT

‘Demokrasi için gerekli’

Gazeteci-Yazar Cemal UŞŞAK:

MENDERES ve iki dava arkadaşının açıkça ‘Sizi buraya tıkan kuvvet böyle istiyor’ denilen düzmece bir mahkeme tarafından idam edilmesi ne kadar zulüm ve haksızlık ise bu ülkede demokrasinin yerleşebilmesi ve kökleşebilmesi için, ona resmen ‘iade-i itibar’ edilmesi de o kadar gereklidir. TBMM’nin alacağı bir kararla, idamlarının bir demokrasi ayıbı ve hak ihlali olduğunu tescil etmesi yerinde olacaktır.

‘Geçmişle hesaplaşmadan yarını inşa edemeyiz’

Siyaset Bilimci Doğu ERGİL:

AYAĞIMIZIN altından halı çekildiğinde kendimizi mesnetsiz hissederiz ya; sorduğunuz soru da Türkiye’nin tedirginliğini anlatıyor aslında. Geçmişi öğrenmeye başladığımızda, hainin hain olmadığını, kahramanın da kahraman olmadığını öğrenmeye başladık. Şimdi bakıyorsun geçmişle yüzleşme gereği var mı? Tabii ki var. Geçmişi bilmeden yarını inşa edemeyiz.

‘Vahideddin’e de mi iade edelim?’

Emekli Öğretim Üyesi Ersin ONULDURAN:

BEN yapılanları doğru bulmuyorum. Doğru değildir demek, yapılan darbeden sonra asılmalarını tasvip etmem anlamına gelmiyor. İyi veya kötü bir devirdi ve geçti. Her seferinde tarihin herhangi bir noktasına gidip bu tür şeyleri yapmak gerekmiyor. O zaman Vahideddin’e de iade-i itibar verelim.

‘Siyasi polemikten öteye geçemiyor’

Araştırmacı Yazar Cafer SOLGUN:

TÜRKİYE’de bu süreç biraz kör-topal yürüyor. Dersim meselesi konuşuldu, tartışıldı. Özür bile dilendi ama Dersim ismi bile geri verilmedi. Menderes için de yapılması gerekiyor. Ama bu şekilde sıkıntı yaşamış bütün kişilere iade-i itibarın yapılması gerekiyor. Yani Türkiye’nin etnik, dini, kültürel çeşitliliğini yok saymaktan kaynaklanan bütün olaylarla yüzleşmek gerekiyor. Herkesim kendi tarafı için itibarın geri verilmesini istiyor. Biz de dönem dönem gündeme geldiği için siyasi polemik malzemesi olmaktan öteye geçemiyor.

‘Doğru bir karar değil’

Sosyolog Mustafa ERKAL:

KESİNLİKLE doğru bir karar vermemişlerdir burada. Yarın da başkaları çıkar başka bir teklifle bu konuda karşınıza gelir. Sonra Adnan Menderes ve idam edilen arkadaşlarıyla diğer idam edilen gençleri aynı kefeye koymamak lazım. İkisi farklı anlamlar taşıyor. Türkiye’nin birlik ve bütünlüğe ihtiyacı var. Bu tür yapılan şeylerin ülkeye pek fayda getireceğini sanmıyorum.”

‘Kolektif hafızayı şiddetli baskı bile silemez’

Sosyolog Prof. Dr. H. Neşe ÖZGEN:

KOLEKTİF bellek sosyal yapıların iktidarla pazarlıkları, çekişmeleri, acıları ve sevinçleriyle ilerler. Rejim ne kadar otoriterleşirse o denli şiddetle yeni hafızayı kurmaya çalışır. Ki en şiddetli baskı bile kolektif hafızayı silemez. Katliamlar kadar sevinçler de kolektif bellekte sürer. Kurulmaya çalışılan yeni bellek de böylece okunmalı.