Okullar açılıyor! Uzmanından rutine dönüş çağrısı

Yaz tatilinin sona ermesiyle birlikte çocuklar yeniden erken kalkma, düzenli öğünler, ders saatleri ve kalabalık sınıf ortamına dönmeye hazırlanıyor. Tatil boyunca değişen uyku ve beslenme düzeninin okulun açıldığı gün bir anda değiştirilmesi ise çocukların yeni tempoya uyumunu zorlaştırabilir. Uzmanlar, okula dönüş hazırlığının yalnızca çanta ve kırtasiye alışverişinden ibaret görülmemesi; çocuğun günlük yaşam düzeninin de yeni döneme hazırlanması gerektiğine dikkat çekti.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Fikret İşbilir, okul öncesindeki son günlerin çocukların uyku, beslenme ve günlük rutinlerinin gözden geçirilmesi açısından değerlendirilebileceğini belirterek, özellikle küçük yaş gruplarında değişikliklerin kademeli yapılmasının uyum sürecini kolaylaştırabileceğini ifade etti.

UYKU SAATİNİ SON GECE DEĞİŞTİRMEYİN

Tatil döneminde çocukların daha geç yatıp daha geç uyanması oldukça sık görülüyor. Okul başladığında ise erken kalkma zorunluluğu nedeniyle uyku süresinin birden kısalması; sabah uyanmakta zorlanma, gün içinde yorgunluk ve dikkat sorunları gibi durumlara eşlik edebiliyor.

Uzm. Dr. Fikret İşbilir, “Okul başlamadan önce uyku ve uyanma saatlerini kademeli olarak okul düzenine yaklaştırmak faydalı olabilir. Çocuğu bir gecede saatlerce erken yatırmaya çalışmak yerine yatış ve kalkış saatlerinin aşamalı biçimde değiştirilmesi daha uygulanabilir bir yöntemdir. Akşam saatlerinde ekran kullanımının azaltılması ve benzer saatlerde tekrarlanan bir uyku rutini oluşturulması da bu geçişi destekleyebilir” dedi.

SABAH KAHVALTISI İÇİN DE RUTİN OLUŞTURULMALI

Okul döneminin başlamasıyla birlikte değişen bir diğer alışkanlık da öğün saatleri oluyor. Geç kalkmaya alışmış çocuklarda sabah kahvaltısını atlama veya evden aceleyle çıkma görülebiliyor.

Okul başlamadan önce kahvaltı ve diğer ana öğünlerin okul saatlerine yakın zamanlarda düzenlenmesi, çocuğun yeni programa alışmasına yardımcı olabilir. Beslenme çantası hazırlanırken ise çocuğun yaşı, günlük gereksinimleri, okulda geçireceği süre ve varsa besin alerjileri dikkate alınmalı.

Uzm. Dr. İşbilir, “Beslenme çantasını yalnızca çocuğun sevdiği yiyeceklerle doldurmak yerine farklı besin gruplarının dengeli biçimde yer aldığı seçenekler oluşturmak önemlidir. Su tüketimi de okul gününün bir parçası haline getirilmelidir. Özellikle çabuk bozulabilecek yiyeceklerin uygun koşullarda saklanmasına dikkat edilmelidir” ifadelerini kullandı.

OKULLARIN AÇILMASIYLA ENFEKSİYONLARLA KARŞILAŞMA ARTABİLİR

Çocukların yeniden sınıf, servis ve ortak kullanım alanlarında daha fazla zaman geçirmeye başlaması, solunum yolu enfeksiyonlarının yayılımını kolaylaştırabilir. Ancak çocukları enfeksiyonlardan korumak amacıyla hekim önerisi olmadan vitamin veya çeşitli takviyelere başvurmak doğru bir yaklaşım olmayabilir.

Yeterli ve dengeli beslenme, yaşına uygun uyku süresi, el hijyeni ve kişisel eşyaların mümkün olduğunca ortak kullanılmaması günlük yaşamda alınabilecek temel önlemler arasında yer alıyor.

Uzm. Dr. İşbilir, “Ailelerin okul dönemi yaklaşırken çocuklarının bağışıklığını ‘güçlendirmek’ amacıyla gelişigüzel vitamin ve takviye kullanımına yönelmemesi gerekir. Her çocuğun gereksinimi aynı değildir. Takviye ihtiyacı varsa bunun çocuğun beslenme durumu ve sağlık özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir” dedi.

AŞI TAKVİMİNİN GÜNCEL OLUP OLMADIĞI KONTROL EDİLEBİLİR

Okula dönüş hazırlığında çocuğun yaşına uygun rutin sağlık izlemlerinin ve aşılarının güncel olup olmadığının kontrol edilmesi de önem taşıyor. Ailelerin çocuklarının aşı kayıtlarını gözden geçirmesi, eksik veya gecikmiş bir uygulama konusunda ise sağlık profesyonellerinden bilgi alması gerekiyor.

Bununla birlikte her sağlıklı çocuğa okul öncesinde geniş kapsamlı kan ve idrar tetkikleri yapılması gerektiği şeklinde genel bir yaklaşım bulunmuyor. Laboratuvar incelemelerinin gerekliliği; çocuğun yaşı, öyküsü, beslenmesi, büyüme-gelişme durumu, muayene bulguları ve varsa yakınmalarına göre değerlendiriliyor.

TAHTAYI GÖREMEMEK 'DERSİ SEVMİYOR' GİBİ GÖRÜNEBİLİR

Okul döneminde ailelerin dikkat edebileceği konulardan biri de çocuğun görme ve işitme davranışlarıdır. Televizyona veya kitaba çok yaklaşma, gözleri kısarak bakma, sık baş ağrısından yakınma, söylenenleri sık tekrarlatma ya da sınıfta öğretmeni duymakta zorlanma gibi durumlar göz ardı edilmemelidir.

Bu tür belirtiler her zaman bir hastalık anlamına gelmese de çocuğun öğrenme sürecini etkileyebilecek görme veya işitme sorunlarının değerlendirilmesini gerektirebilir.

"OKULA GİTMEK İSTEMEMEK HER ZAMAN 'NAZ' DEĞİLDİR"

Okula ilk kez başlayan veya uzun bir tatilin ardından yeniden okula dönen bazı çocuklarda isteksizlik, karın ağrısı, baş ağrısı, ağlama ya da ebeveynden ayrılmak istememe gibi yakınmalar görülebiliyor. Özellikle küçük çocuklarda duygusal zorlanmalar bazen fiziksel yakınmalarla ifade edilebiliyor.

Uzm. Dr. İşbilir, ailelerin bu süreçte çocuğun duygularını küçümsememesi gerektiğini belirterek, “Çocuğun okul hakkındaki kaygısını dinlemek ve yeni düzeni önceden konuşmak önemlidir. Okul yolu, sabah hazırlanma süreci, okuldan kimin alacağı gibi ayrıntıların çocuk için öngörülebilir hale getirilmesi belirsizliği azaltabilir. Ancak okula gitmeyi belirgin biçimde engelleyen veya uzun süre devam eden yakınmalarda durumun daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir” dedi.

OKULA HAZIRLIK ÇANTADAN ÖNCE GÜNLÜK YAŞAMDA BAŞLIYOR

Okula dönüş döneminde amaç, çocuğun bütün alışkanlıklarını birkaç gün içinde değiştirmek değil; okul temposuna kademeli olarak hazırlanmasını sağlamak olmalıdır. Düzenli uyku, yaşına uygun ve dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, hijyen alışkanlıkları, rutin sağlık izlemlerinin takibi ve çocuğun okul hakkındaki duygularının dinlenmesi bu sürecin önemli parçalarını oluşturuyor.

Uzm. Dr. Fikret İşbilir, “Okula dönüşü yalnızca akademik bir başlangıç olarak görmemek gerekir. Çocuğun bedensel ve duygusal olarak yeni günlük düzene uyum sağlaması da bu sürecin bir parçasıdır. Ailelerin küçük değişiklikleri okul başlamadan önce kademeli biçimde hayata geçirmesi, çocukların yeni döneme daha düzenli bir rutinle başlamasına yardımcı olabilir” ifadelerini kullandı.