Yaşasın iyilik!

Yakın arkadaşlarımdan biriyle konuşuyoruz. Daha doğrusu o içini döküyor, ben dinliyorum. Bana göre derdi dert değil, onun içinse mesele büyük... “Etrafımdakilerin benden söz ederken ‘Dünyanın en iyi insanı’ gibi şeyler söylemesine bozuluyorum” diyor. “Dünyanın en iyi insanı değilim, kötü de olabilirim.” Sanki kötülük bir meziyetmiş, iyilik de tatsız tuzsuz, küçük düşürücü, demode bir şeymiş gibi. Aklıma, verdiği röportajda “İyilik satmıyor. Ne kadınlar seviyor iyi insanı, ne sektörde seviliyorsun, hiçbir şey yapamıyorsun, öyle oturuyorsun” diyen Nejat İşler geliyor. Anlamaya çalışıyorum; belki arkadaşım iyiliğinin mütemadiyen kullanıldığını hissediyor, belki de kötülüğün erdemleri üzerine fazla “edebiyat” dinlemiş. İçini rahat ettirmeyi deniyorum ama ikna olmayacağının farkındayım. Öyle ya, zamanımızın motto’su, “Yaşasın kötülük!” (Bu cümleyi dilinden düşürmeyenler için kötülük cazibeli bir şey; maruz kalan başkalarıysa tabii.)

Ünlü aktörün ve arkadaşımın yakınmalarında bir haklılık payı olabilir mi? Zira Ayrıntı Yayınları etiketli “Öpüşme, Gıdıklanma ve Sıkılma Üzerine” ve Metis Yayınları’ndan çıkan “Tekeşlilik”, “Kaçırdıklarımız” gibi kitaplarıyla tanıdığımız psikanalist Adam Phillips’in “İyilik Üzerine”sini karıştırırken de benzer şeylere rastlıyorum. “Bütün büyük dinlerin, felsefelerin temelinde iyilik vardır, bizi başkalarına ve dünyaya karşı şefkatli, yardımsever olmaya yönlendirirler” diyen yazar, “iyiliğin kısa tarihi” denebilecek kitabında derin bir çelişkiye de vurgu yapıyor ve iyilik dediğimiz şeyi içten içe sevimsiz, hatta tehlikeli bulduğumuzu anlatıyor. Bakmayın siz ortalığı kaplayan iyilik, güzellik, farkındalık kitaplarına... Phillips’e göre, iyilik üzerine konuşmayı, dinlemeyi seviyoruz ama iş pratiğe gelince durum değişiyor: Çoğu zaman kendimizi yapabileceğimiz küçük iyiliklerden mahrum bırakıyor, dahası bize iyilik edenlere karşı şüpheci yaklaşıyoruz.