İZZET ÇAPA YAZDI
GAZETE HABERTURK- HT PAZAR
Ekşilisi var, terbiyelisi var; üzerinize afiyet “tükürüklü”sü var... Kadınbudu olanı da var, İnegöl menşeli olanı da Adapazarlısı da... Patateslisi, İzmirlisi var... Var oğlu var. İlle de ramazanda yeneni var. Ama bir de Türkçe’de öyle güzel bir lafı var ki tadından yenmez: “Ne kadar ekmek o kadar köfte...” Tabii ki bu cümle, köftenin içindeki ekmek miktarının kıyma ile aynı oranda olması anlamına gelmiyor. Sordum soruşturdum “Ne ekersen onu biçersin” demekmiş meğer. Neyse, ayrıca biz onu piyaz beyin sevgilisi olarak da biliriz... Peki kimdir bu zat-ı muhterem. İşte burada Woody Allen’in meşhur filmine nazire olarak “köfte hakkında bilmek istemediğiniz her şeyi” açıklığa kavuşturalım dedim. İsterseniz iftardan sonra okuyun ağzınız sulanmasın; arzu ederseniz iftara nefis bir köfte hazırlayın, afiyet olsun...
İFTARDA FRIKADELLER, FLEISCHLAIBCHEN, PULPERTY
Ama önce sizi biraz hayal kırıklığına uğratayım... “Köfte dudak”, “köfte gibi adam” diye deyimlerle sahiplendiğimiz, bizim bildiğimiz o “köftehor”, bakın dünyanın hangi köşelerinde nasıl yeniyor, kimlere meze oluyor, hangi isimlerle anılıyor... Frikadeller, fleischlaibchen, pulperty, klopsy... Bu arkadaşların ne olduğunu merak ettiyseniz hemen söyleyelim. Tom Braks’ın şişman kankası Tonton’un sözünü ettiği “Hay bin köfte”den sadece birkaçı... İlki Danimarka, ikincisi Avusturya, diğer ikisi de Polonya köfteleri. Dünyanın pek çok ülkesinde, pek çok ayrı adla anılan bu lezzet kumkumalarının tarihi de çok eskilere dayanıyor. Romalılar döneminde yazılan Apicius isimli yemek kitabında Balkanlar’dan Hindistan’a kadar sayısız köfte tarifi varmış.... Bir de köfte rekoru verelim eksik kalmasın; Dünyanın en büyük köftesi, Ağustos 2009’da Meksika’da yapılmış ve 49.9 kiloymuş. Bir ay sonra Los Angeles’ta Jimmy Kimmel’ın talk-show’unda 90 kiloluk bir köfte hazırlanmış. Ekim 2009’daysa New Hampshire’da yoğrulan 101 kiloluk tombişin rekoru bugüne kadar kırılamamış...